https://zakirun.de/ Sun, 08 Nov 2026 22:38:26 +0000 MyBB https://zakirun.de/showthread.php?tid=44183 Tue, 21 Jul 2026 03:08:39 +0200 Raşit Tunca]]> https://zakirun.de/showthread.php?tid=44183 Muharrem Ayı: Allah'ın Ayı, Yılın Başlangıcı ve Aşure Günü

Muharrem ayı, Hicri takvimin ilk ayıdır ve "Eşhür-i Harem" (Haram Aylar) olarak bilinen dört aydan biridir. Allah katında büyük bir öneme sahip olan bu ay, İslam tarihinde önemli olaylara ev sahipliği yapmış ve birçok fazileti bünyesinde barındırmaktadır. Muharrem ayı, aynı zamanda Hicri yılın başlangıcı olması hasebiyle Müslümanlar için yeni bir yılın manevi başlangıcıdır.

Muharrem Ayının Fazileti ve Önemi

Muharrem ayının fazileti, Kur'an-ı Kerim'de açıkça belirtilmiştir. Tevbe Suresi 36. ayette şöyle buyrulmaktadır: "Gökleri ve yeri yarattığı günde Allah'ın yazısında, Allah katında ayların sayısı on iki aydır. Bunlardan dördü haram aylardır. İşte bu, dosdoğru olan dindir. Öyleyse o aylarda kendinize zulmetmeyin."

Peygamber Efendimiz (sav) Muharrem ayının fazileti hakkında şöyle buyurmuştur: "Ramazan'dan sonra en faziletli oruç, Allah'ın ayı olan Muharrem ayında tutulan oruçtur. Farz namazlardan sonra en faziletli namaz da gece namazıdır." (Müslim, Ebu Davud, Tirmizî). Bu hadis-i şerif, Muharrem ayının ne kadar kıymetli olduğunu ve bu ayda oruç tutmanın büyük bir fazilet olduğunu göstermektedir.

Aşure Günü ve Önemi

Muharrem ayının en önemli günü, 10. günü olan Aşure Günü'dür. Aşure Günü, İslam tarihinde ve önceki ümmetlerin tarihinde birçok önemli olayın meydana geldiği mübarek bir gündür.

Aşure Günü'nde Meydana Gelen Olaylar:

Hz. Âdem (as)'in tövbesinin kabul edilmesi

Hz. Nuh (as)'un gemisinin Cudi Dağı'na oturması ve tufanın sona ermesi

Hz. İbrahim (as)'in ateşten kurtarılması

Hz. Musa (as) ve İsrailoğulları'nın Firavun'un zulmünden kurtulması

Hz. Yunus (as)'un balığın karnından çıkarılması

Hz. Davud (as)'un tövbesinin kabul edilmesi

Hz. Süleyman (as)'a mülkünün verilmesi

Hz. İsa (as)'nın doğumu ve göğe yükseltilmesi

Hz. Hüseyin (ra)'in Kerbelâ'da şehit edilmesi

Aşure Günü Orucu

Peygamber Efendimiz (sav), Aşure Günü orucunun fazileti hakkında şöyle buyurmuştur: "Aşure Günü orucunun, geçmiş bir yılın günahlarına kefaret olmasını Allah'tan umarım." (Müslim, Tirmizî, İbn Mâce).

Ancak, Peygamber Efendimiz (sav) Aşure Günü'nü sadece bir gün oruç tutmak yerine, Yahudilere muhalefet etmek için bir gün öncesini veya bir gün sonrasını da oruçlu geçirmeyi tavsiye etmiştir. Bu nedenle Muharrem ayının 9. ve 10. günleri veya 10. ve 11. günleri oruç tutulması sünnettir.

Hz. İbn Abbas (ra) şöyle rivayet etmiştir: "Peygamber (sav) Aşure Günü oruç tuttu ve 'Siz de bu günde oruç tutun, Yahudilere muhalefet edin, bir gün önce veya bir gün sonra da oruç tutun' buyurdu." (Ahmed b. Hanbel, Taberânî).

Muharrem Ayında Yapılabilecek İbadetler

1. Oruç Tutmak: Muharrem ayında, özellikle Aşure Günü'nde ve onunla birlikte bir gün öncesinde veya sonrasında oruç tutmak çok faziletlidir. Ayrıca, her ayın 13, 14 ve 15. günleri olan Eyyâm-ı Bîyd (Aydınlık Günler) oruçları da Muharrem ayında tutulabilir.

2. Tövbe ve İstiğfar: Muharrem ayı, yeni bir yılın başlangıcıdır. Bu ayda bolca tövbe ve istiğfar edilmeli, geçmiş günahlardan arınmaya çalışılmalıdır. Yeni yıla günahlardan arınmış olarak girmek büyük bir manevi kazançtır.

3. Aşure Pişirip Dağıtmak: Aşure Günü'nde geleneksel olarak aşure pişirilip komşulara, dostlara ve ihtiyaç sahiplerine dağıtılır. Bu gelenek, birlik ve beraberlik duygusunu pekiştirir ve paylaşmanın önemini hatırlatır.

4. Sadaka ve Hayır İşleri: Muharrem ayında, özellikle Aşure Günü'nde sadaka ve hayır işlerine ağırlık verilmelidir. İhtiyaç sahiplerine yardım etmek, yetimleri sevindirmek, fakirleri giydirmek bu ayda daha da faziletlidir.

5. Kur'an-ı Kerim Okumak: Muharrem ayı, Kur'an-ı Kerim okumak ve anlamını tefekkür etmek için güzel bir fırsattır. Özellikle Tevbe Suresi'nde haram aylardan bahsedildiği için bu sureye ağırlık verilebilir.

6. Dua ve Zikir: Muharrem ayının her gününde, özellikle Aşure Günü'nde bolca dua edilmeli ve zikir çekilmelidir.

Muharrem Ayında Okunacak Zikirler ve Dualar

Yeni Yıl (Hicri Yılbaşı) Duası: Hicri yılbaşında okunması tavsiye edilen dua şöyledir:

"Allâhümme ente'l-ebediyyü'l-kadîmü'l-evvel, ve alâ fazlike'l-azîmi ve kerîmi cûdike mu'awwilü, ve hâzâ 'âmün cedîdün kad ebele, nes'elüke fîhi'l-'ismete mine'ş-şeytâni ve evliyâihi, ve'l-'avne 'alâ hâzihi'n-nefsi'l-emmâreti bi's-sû', ve'l-iştiğâle bimâ yukarribünâ ileyke yâ Kerîmü yâ Zel-Celâli ve'l-İkrâm."

(Ey Allah'ım! Sen ezelî ve ebedîsin, ilksin. Büyük lütuf ve keremine sığınıyoruz. Yeni bir yıl geldi. Senden bu yılda şeytandan ve dostlarından korunmayı, kötülüğü emreden nefsimize karşı yardımını ve bizi sana yaklaştıran işlerle meşgul olmayı istiyoruz. Ey Kerîm, ey Celâl ve İkram sahibi Allah'ım!)

Aşure Günü Duası: Aşure Günü'nde okunması tavsiye edilen dualar şunlardır:

"Sübhânallâhi mil'e'l-mîzân ve muntehe'l-ilm ve muntehe'l-ğadab ve muntehe'r-rızâ ve zenete'l-arş"
(Allah'ı, terazinin dolusu, ilmin nihayeti, gazabın sonu, rızanın sonu ve Arş'ın ağırlığı kadar tesbih ederim.)

"Allâhümme salli alâ Muhammedin ve alâ âli Muhammed, ve bârik lenâ fî saâti hâzihi's-sâati ve ecdâdihî"
(Ey Allah'ım! Muhammed'e ve onun ailesine salat eyle, bu saatin ve onun atalarının bereketini bize ver.)

Muharrem Ayının 1-10 Günleri Arası Okunacak Zikir: Bu günlerde 100 kere "SübhanALLAHi'l-ebediyyi'l-evvel" zikri okunabilir.

Muharrem Ayında Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar

1. Haram Aylara Hürmet: Muharrem ayı haram aylardan biridir. Bu ayda günah işlemekten özellikle kaçınmalı, haramlardan uzak durmalı ve Allah'ın yasaklarına hürmet etmeliyiz.

2. Mâtem ve Yersiz Üzüntülerden Kaçınmak: Muharrem ayı, özellikle Aşure Günü, Hz. Hüseyin (ra)'in Kerbelâ'da şehit edilmesi nedeniyle bazı çevrelerde yas ve mâtem günü olarak kabul edilmektedir. Ancak, Ehl-i Sünnet âlimleri, bu günü yas ve mâtem günü olarak değil, oruç, ibadet ve hayır hasenatla geçirilmesi gereken bir gün olarak görmektedir.

3. Peygamber Efendimiz'in (sav) Sünnetine Uymak: Muharrem ayında yapılacak ibadetlerde Peygamber Efendimiz'in (sav) sünnetine uygun hareket etmeli, sonradan uydurulan bid'atlerden kaçınmalıyız.

4. Aile Bağlarını Güçlendirmek: Muharrem ayı, özellikle Aşure Günü'nde aile fertleri bir araya gelir, aşure pişirilir ve birlikte yenir. Bu, aile bağlarını güçlendiren güzel bir gelenektir.

5. Tövbe ve Pişmanlık: Yeni bir yıla girerken, geçmiş yılın muhasebesini yapmalı, hatalardan tövbe etmeli ve gelecek yıl için daha iyi bir Müslüman olma hedefi belirlemeliyiz.

Muharrem Ayı ve Aşure Günü İle İlgili Rivayetler

Muharrem ayı, özellikle Aşure Günü, hakkında birçok rivayet bulunmaktadır:

Peygamber Efendimiz (sav) Medine'ye hicret ettiğinde, Yahudilerin Aşure Günü'nde oruç tuttuklarını görmüş ve onlara bu uygulamanın sebebini sormuştur. Onlar da bu günün Hz. Musa (as)'ın kurtuluş günü olduğunu söyleyince, Resulullah (sav) "Biz Musa'ya sizden daha yakınız" buyurarak o gün oruç tutmuş ve Müslümanlara da tutmalarını tavsiye etmiştir. (Buhari, Müslim).

Hz. Nuh (as)'un gemisinin Aşure Günü'nde Cudi Dağı'na oturduğu ve Hz. Nuh (as)'un bu günde şükür orucu tuttuğu rivayet edilir.

Hz. Âdem (as)'in tövbesinin Aşure Günü'nde kabul edildiği ve bu günün kurtuluş ve af günü olduğu belirtilir.

Muharrem Ayında Hicri Yılbaşı

Hicri yılbaşı, Muharrem ayının ilk günüdür. Hz. Ömer (ra) döneminde, hicri takvimin başlangıcı olarak Peygamber Efendimiz'in (sav) Medine'ye hicreti esas alınmış ve takvim Muharrem ayından başlatılmıştır. Bu nedenle Muharrem ayı, Müslümanlar için yeni bir yılın başlangıcıdır.

Hicri yılbaşında, geçmiş yılın muhasebesi yapılmalı, gelecek yıl için hedefler belirlenmeli ve Allah'tan hidayet dilenmelidir. Yeni yıla manevi olarak arınmış, tövbe etmiş ve Allah'a daha yakın olarak girmeye çalışılmalıdır.

2025-2026 Hicri Yılı Muharrem Ayı Takvimi

1447 Hicri yılı Muharrem ayı, Miladi takvime göre şu tarihlere denk gelmektedir:

Muharrem ayının başlangıcı (Hicri Yılbaşı): 26 Haziran 2025 (Perşembe)

Aşure Günü (10 Muharrem): 5 Temmuz 2025 (Cumartesi)

Muharrem ayının sonu: 25 Temmuz 2025 (Cuma)

Sonuç

Muharrem ayı, Müslümanlar için büyük bir manevi fırsat ve bereketli bir zaman dilimidir. Bu ayı, oruç, namaz, zikir, tövbe ve hayır hasenat gibi ibadetlerle dolu dolu geçirmeliyiz. Özellikle Aşure Günü'nü oruç ve ibadetle geçirmeye gayret etmeli, bu günün feyz ve bereketinden en güzel şekilde istifade etmeliyiz.

Muharrem ayı, aynı zamanda haram aylardan biri olduğu için, bu ayda günah işlemekten özellikle kaçınmalı, Allah'ın yasaklarına daha fazla riayet etmeliyiz. Yeni bir yıla girerken, geçmişin muhasebesini yapmalı, gelecek için daha iyi bir kul olma hedefi belirlemeli ve Allah'tan hidayet dilemeliyiz.

Bu mübarek ayın, tüm Müslümanlar için hayırlara vesile olmasını, oruçlarının ve ibadetlerinin kabul olmasını, Aşure Günü'nün feyz ve bereketinden en güzel şekilde istifade edenlerden olmamızı dileriz. Hicri yılınız mübarek olsun, Allah hayırlı ömürler nasip etsin.

Kaynaklar

Kur'an-ı Kerim (Tevbe Suresi 36. Ayet, Kadir Suresi)

Buhari Hadis Külliyatı

Müslim Hadis Külliyatı

Tirmizî Hadis Külliyatı

İbn Mâce Hadis Külliyatı

Ebu Davud Hadis Külliyatı

Ahmed b. Hanbel, Müsned

Taberânî, Mu'cemü'l-Kebîr

Riyâzü's-Sâlihîn

İhyâ-u Ulûmi'd-Dîn (Gazzâlî)

Diyanet İşleri Başkanlığı, Aylar ve Günler Takvimi

Fethu'l-Bârî (İbn Hacer el-Askalânî)]]> Muharrem Ayı: Allah'ın Ayı, Yılın Başlangıcı ve Aşure Günü

Muharrem ayı, Hicri takvimin ilk ayıdır ve "Eşhür-i Harem" (Haram Aylar) olarak bilinen dört aydan biridir. Allah katında büyük bir öneme sahip olan bu ay, İslam tarihinde önemli olaylara ev sahipliği yapmış ve birçok fazileti bünyesinde barındırmaktadır. Muharrem ayı, aynı zamanda Hicri yılın başlangıcı olması hasebiyle Müslümanlar için yeni bir yılın manevi başlangıcıdır.

Muharrem Ayının Fazileti ve Önemi

Muharrem ayının fazileti, Kur'an-ı Kerim'de açıkça belirtilmiştir. Tevbe Suresi 36. ayette şöyle buyrulmaktadır: "Gökleri ve yeri yarattığı günde Allah'ın yazısında, Allah katında ayların sayısı on iki aydır. Bunlardan dördü haram aylardır. İşte bu, dosdoğru olan dindir. Öyleyse o aylarda kendinize zulmetmeyin."

Peygamber Efendimiz (sav) Muharrem ayının fazileti hakkında şöyle buyurmuştur: "Ramazan'dan sonra en faziletli oruç, Allah'ın ayı olan Muharrem ayında tutulan oruçtur. Farz namazlardan sonra en faziletli namaz da gece namazıdır." (Müslim, Ebu Davud, Tirmizî). Bu hadis-i şerif, Muharrem ayının ne kadar kıymetli olduğunu ve bu ayda oruç tutmanın büyük bir fazilet olduğunu göstermektedir.

Aşure Günü ve Önemi

Muharrem ayının en önemli günü, 10. günü olan Aşure Günü'dür. Aşure Günü, İslam tarihinde ve önceki ümmetlerin tarihinde birçok önemli olayın meydana geldiği mübarek bir gündür.

Aşure Günü'nde Meydana Gelen Olaylar:

Hz. Âdem (as)'in tövbesinin kabul edilmesi

Hz. Nuh (as)'un gemisinin Cudi Dağı'na oturması ve tufanın sona ermesi

Hz. İbrahim (as)'in ateşten kurtarılması

Hz. Musa (as) ve İsrailoğulları'nın Firavun'un zulmünden kurtulması

Hz. Yunus (as)'un balığın karnından çıkarılması

Hz. Davud (as)'un tövbesinin kabul edilmesi

Hz. Süleyman (as)'a mülkünün verilmesi

Hz. İsa (as)'nın doğumu ve göğe yükseltilmesi

Hz. Hüseyin (ra)'in Kerbelâ'da şehit edilmesi

Aşure Günü Orucu

Peygamber Efendimiz (sav), Aşure Günü orucunun fazileti hakkında şöyle buyurmuştur: "Aşure Günü orucunun, geçmiş bir yılın günahlarına kefaret olmasını Allah'tan umarım." (Müslim, Tirmizî, İbn Mâce).

Ancak, Peygamber Efendimiz (sav) Aşure Günü'nü sadece bir gün oruç tutmak yerine, Yahudilere muhalefet etmek için bir gün öncesini veya bir gün sonrasını da oruçlu geçirmeyi tavsiye etmiştir. Bu nedenle Muharrem ayının 9. ve 10. günleri veya 10. ve 11. günleri oruç tutulması sünnettir.

Hz. İbn Abbas (ra) şöyle rivayet etmiştir: "Peygamber (sav) Aşure Günü oruç tuttu ve 'Siz de bu günde oruç tutun, Yahudilere muhalefet edin, bir gün önce veya bir gün sonra da oruç tutun' buyurdu." (Ahmed b. Hanbel, Taberânî).

Muharrem Ayında Yapılabilecek İbadetler

1. Oruç Tutmak: Muharrem ayında, özellikle Aşure Günü'nde ve onunla birlikte bir gün öncesinde veya sonrasında oruç tutmak çok faziletlidir. Ayrıca, her ayın 13, 14 ve 15. günleri olan Eyyâm-ı Bîyd (Aydınlık Günler) oruçları da Muharrem ayında tutulabilir.

2. Tövbe ve İstiğfar: Muharrem ayı, yeni bir yılın başlangıcıdır. Bu ayda bolca tövbe ve istiğfar edilmeli, geçmiş günahlardan arınmaya çalışılmalıdır. Yeni yıla günahlardan arınmış olarak girmek büyük bir manevi kazançtır.

3. Aşure Pişirip Dağıtmak: Aşure Günü'nde geleneksel olarak aşure pişirilip komşulara, dostlara ve ihtiyaç sahiplerine dağıtılır. Bu gelenek, birlik ve beraberlik duygusunu pekiştirir ve paylaşmanın önemini hatırlatır.

4. Sadaka ve Hayır İşleri: Muharrem ayında, özellikle Aşure Günü'nde sadaka ve hayır işlerine ağırlık verilmelidir. İhtiyaç sahiplerine yardım etmek, yetimleri sevindirmek, fakirleri giydirmek bu ayda daha da faziletlidir.

5. Kur'an-ı Kerim Okumak: Muharrem ayı, Kur'an-ı Kerim okumak ve anlamını tefekkür etmek için güzel bir fırsattır. Özellikle Tevbe Suresi'nde haram aylardan bahsedildiği için bu sureye ağırlık verilebilir.

6. Dua ve Zikir: Muharrem ayının her gününde, özellikle Aşure Günü'nde bolca dua edilmeli ve zikir çekilmelidir.

Muharrem Ayında Okunacak Zikirler ve Dualar

Yeni Yıl (Hicri Yılbaşı) Duası: Hicri yılbaşında okunması tavsiye edilen dua şöyledir:

"Allâhümme ente'l-ebediyyü'l-kadîmü'l-evvel, ve alâ fazlike'l-azîmi ve kerîmi cûdike mu'awwilü, ve hâzâ 'âmün cedîdün kad ebele, nes'elüke fîhi'l-'ismete mine'ş-şeytâni ve evliyâihi, ve'l-'avne 'alâ hâzihi'n-nefsi'l-emmâreti bi's-sû', ve'l-iştiğâle bimâ yukarribünâ ileyke yâ Kerîmü yâ Zel-Celâli ve'l-İkrâm."

(Ey Allah'ım! Sen ezelî ve ebedîsin, ilksin. Büyük lütuf ve keremine sığınıyoruz. Yeni bir yıl geldi. Senden bu yılda şeytandan ve dostlarından korunmayı, kötülüğü emreden nefsimize karşı yardımını ve bizi sana yaklaştıran işlerle meşgul olmayı istiyoruz. Ey Kerîm, ey Celâl ve İkram sahibi Allah'ım!)

Aşure Günü Duası: Aşure Günü'nde okunması tavsiye edilen dualar şunlardır:

"Sübhânallâhi mil'e'l-mîzân ve muntehe'l-ilm ve muntehe'l-ğadab ve muntehe'r-rızâ ve zenete'l-arş"
(Allah'ı, terazinin dolusu, ilmin nihayeti, gazabın sonu, rızanın sonu ve Arş'ın ağırlığı kadar tesbih ederim.)

"Allâhümme salli alâ Muhammedin ve alâ âli Muhammed, ve bârik lenâ fî saâti hâzihi's-sâati ve ecdâdihî"
(Ey Allah'ım! Muhammed'e ve onun ailesine salat eyle, bu saatin ve onun atalarının bereketini bize ver.)

Muharrem Ayının 1-10 Günleri Arası Okunacak Zikir: Bu günlerde 100 kere "SübhanALLAHi'l-ebediyyi'l-evvel" zikri okunabilir.

Muharrem Ayında Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar

1. Haram Aylara Hürmet: Muharrem ayı haram aylardan biridir. Bu ayda günah işlemekten özellikle kaçınmalı, haramlardan uzak durmalı ve Allah'ın yasaklarına hürmet etmeliyiz.

2. Mâtem ve Yersiz Üzüntülerden Kaçınmak: Muharrem ayı, özellikle Aşure Günü, Hz. Hüseyin (ra)'in Kerbelâ'da şehit edilmesi nedeniyle bazı çevrelerde yas ve mâtem günü olarak kabul edilmektedir. Ancak, Ehl-i Sünnet âlimleri, bu günü yas ve mâtem günü olarak değil, oruç, ibadet ve hayır hasenatla geçirilmesi gereken bir gün olarak görmektedir.

3. Peygamber Efendimiz'in (sav) Sünnetine Uymak: Muharrem ayında yapılacak ibadetlerde Peygamber Efendimiz'in (sav) sünnetine uygun hareket etmeli, sonradan uydurulan bid'atlerden kaçınmalıyız.

4. Aile Bağlarını Güçlendirmek: Muharrem ayı, özellikle Aşure Günü'nde aile fertleri bir araya gelir, aşure pişirilir ve birlikte yenir. Bu, aile bağlarını güçlendiren güzel bir gelenektir.

5. Tövbe ve Pişmanlık: Yeni bir yıla girerken, geçmiş yılın muhasebesini yapmalı, hatalardan tövbe etmeli ve gelecek yıl için daha iyi bir Müslüman olma hedefi belirlemeliyiz.

Muharrem Ayı ve Aşure Günü İle İlgili Rivayetler

Muharrem ayı, özellikle Aşure Günü, hakkında birçok rivayet bulunmaktadır:

Peygamber Efendimiz (sav) Medine'ye hicret ettiğinde, Yahudilerin Aşure Günü'nde oruç tuttuklarını görmüş ve onlara bu uygulamanın sebebini sormuştur. Onlar da bu günün Hz. Musa (as)'ın kurtuluş günü olduğunu söyleyince, Resulullah (sav) "Biz Musa'ya sizden daha yakınız" buyurarak o gün oruç tutmuş ve Müslümanlara da tutmalarını tavsiye etmiştir. (Buhari, Müslim).

Hz. Nuh (as)'un gemisinin Aşure Günü'nde Cudi Dağı'na oturduğu ve Hz. Nuh (as)'un bu günde şükür orucu tuttuğu rivayet edilir.

Hz. Âdem (as)'in tövbesinin Aşure Günü'nde kabul edildiği ve bu günün kurtuluş ve af günü olduğu belirtilir.

Muharrem Ayında Hicri Yılbaşı

Hicri yılbaşı, Muharrem ayının ilk günüdür. Hz. Ömer (ra) döneminde, hicri takvimin başlangıcı olarak Peygamber Efendimiz'in (sav) Medine'ye hicreti esas alınmış ve takvim Muharrem ayından başlatılmıştır. Bu nedenle Muharrem ayı, Müslümanlar için yeni bir yılın başlangıcıdır.

Hicri yılbaşında, geçmiş yılın muhasebesi yapılmalı, gelecek yıl için hedefler belirlenmeli ve Allah'tan hidayet dilenmelidir. Yeni yıla manevi olarak arınmış, tövbe etmiş ve Allah'a daha yakın olarak girmeye çalışılmalıdır.

2025-2026 Hicri Yılı Muharrem Ayı Takvimi

1447 Hicri yılı Muharrem ayı, Miladi takvime göre şu tarihlere denk gelmektedir:

Muharrem ayının başlangıcı (Hicri Yılbaşı): 26 Haziran 2025 (Perşembe)

Aşure Günü (10 Muharrem): 5 Temmuz 2025 (Cumartesi)

Muharrem ayının sonu: 25 Temmuz 2025 (Cuma)

Sonuç

Muharrem ayı, Müslümanlar için büyük bir manevi fırsat ve bereketli bir zaman dilimidir. Bu ayı, oruç, namaz, zikir, tövbe ve hayır hasenat gibi ibadetlerle dolu dolu geçirmeliyiz. Özellikle Aşure Günü'nü oruç ve ibadetle geçirmeye gayret etmeli, bu günün feyz ve bereketinden en güzel şekilde istifade etmeliyiz.

Muharrem ayı, aynı zamanda haram aylardan biri olduğu için, bu ayda günah işlemekten özellikle kaçınmalı, Allah'ın yasaklarına daha fazla riayet etmeliyiz. Yeni bir yıla girerken, geçmişin muhasebesini yapmalı, gelecek için daha iyi bir kul olma hedefi belirlemeli ve Allah'tan hidayet dilemeliyiz.

Bu mübarek ayın, tüm Müslümanlar için hayırlara vesile olmasını, oruçlarının ve ibadetlerinin kabul olmasını, Aşure Günü'nün feyz ve bereketinden en güzel şekilde istifade edenlerden olmamızı dileriz. Hicri yılınız mübarek olsun, Allah hayırlı ömürler nasip etsin.

Kaynaklar

Kur'an-ı Kerim (Tevbe Suresi 36. Ayet, Kadir Suresi)

Buhari Hadis Külliyatı

Müslim Hadis Külliyatı

Tirmizî Hadis Külliyatı

İbn Mâce Hadis Külliyatı

Ebu Davud Hadis Külliyatı

Ahmed b. Hanbel, Müsned

Taberânî, Mu'cemü'l-Kebîr

Riyâzü's-Sâlihîn

İhyâ-u Ulûmi'd-Dîn (Gazzâlî)

Diyanet İşleri Başkanlığı, Aylar ve Günler Takvimi

Fethu'l-Bârî (İbn Hacer el-Askalânî)]]> https://zakirun.de/showthread.php?tid=44182 Tue, 21 Jul 2026 03:03:06 +0200 Raşit Tunca]]> https://zakirun.de/showthread.php?tid=44182
Ramazan Ayı: Rahmet, Mağfiret ve Kurtuluş Ayı

Ramazan-ı Şerif, İslam âleminin en kutsal ve en faziletli ayıdır. Hicri takvimin dokuzuncu ayı olan Ramazan, Kur'an-ı Kerim'in indirilmeye başlandığı aydır ve bu özelliğiyle diğer tüm aylardan üstün kılınmıştır. Müslümanlar için bir arınma, tövbe, sabır ve şükür mevsimi olan bu mübarek ay, aynı zamanda ümmetin birlik ve beraberlik duygusunu en yoğun şekilde hissettiği zaman dilimidir.

Ramazan Ayının Fazileti ve Önemi

Ramazan ayının fazileti, Kur'an-ı Kerim'de Bakara Suresi 185. ayette şöyle beyan edilmiştir: "Ramazan ayı, insanlara yol gösterici, doğrunun ve doğruyu eğriden ayırmanın açık delilleri olarak Kur'an'ın indirildiği aydır." Bu ay, diğer aylardan farklı olarak oruç ibadetiyle mücehhez kılınmış ve bin aydan daha hayırlı olan Kadir Gecesi'ni bağrında barındırmaktadır.

Peygamber Efendimiz (sav) Ramazan ayının fazileti hakkında şöyle buyurmuştur: "Ramazan ayı girdiğinde cennet kapıları açılır, cehennem kapıları kapanır ve şeytanlar zincire vurulur." (Buhari, Müslim). Bu hadis-i şerif, Ramazan'ın manevi atmosferini ve Müslümanlar için ne büyük bir fırsat olduğunu en güzel şekilde anlatmaktadır.

Oruç İbadeti ve Hikmetleri

Ramazan ayının temel ibadeti olan oruç, İslam'ın beş temel şartından biridir ve hicri 2. yılında farz kılınmıştır. Oruç, imsak vaktinden güneş batana kadar yeme, içme ve cinsel ilişkiden uzak durmak suretiyle yerine getirilir.

Orucun sayısız hikmeti ve faydası vardır:

1. Takva Bilinci: Bakara Suresi 183. ayette "Ey iman edenler! Oruç sizden öncekilere farz kılındığı gibi size de farz kılındı. Umulur ki korunursunuz (takva sahibi olursunuz)" buyrulmaktadır. Oruç, kişinin Allah'a olan bağlılığını ve O'nun emirlerine itaatini artırır.

2. Nefis Terbiyesi: Oruç, kişinin nefsini terbiye etmesine, sabır ve irade gücünü geliştirmesine vesile olur.

3. Merhamet Duygusu: Açlık ve susuzluğu bizzat deneyimleyen mümin, ihtiyaç sahiplerinin halini daha iyi anlar ve merhamet duygusu gelişir.

4. Sağlık Faydaları: Orucun beden sağlığına sayısız faydası vardır. Sindirim sistemi dinlenir, vücut toksinlerden arınır ve metabolizma düzenlenir.

Ramazan Ayında Yapılabilecek İbadetler

Ramazan ayı, ibadetlerin kat kat fazlasıyla sevap kazandığı bir aydır. Bu ayda yapılabilecek başlıca ibadetler şunlardır:

1. Teravih Namazı: Ramazan ayına mahsus olan teravih namazı, Peygamber Efendimiz'in (sav) sünneti olup cemaatle kılınması müekked sünnettir. 20 rekat olarak kılınan bu namaz, Ramazan gecelerine ayrı bir manevi tat katar.

2. Kur'an-ı Kerim Okumak ve Hatim İndirmek: Ramazan ayı, Kur'an ayıdır. Bu ayda Kur'an-ı Kerim'in tamamını okumak veya hatim indirmek büyük sevaptır. Cebrail (as) her Ramazan ayında Peygamber Efendimiz (sav) ile Kur'an'ı mukabele ederdi.

3. Zekât ve Fitre Vermek: Ramazan ayı, zekât ve fitre ibadetinin yoğun olarak yerine getirildiği bir dönemdir. Zekât, İslam'ın beş şartından biri olup malın belirli bir oranının ihtiyaç sahiplerine verilmesidir. Fitre ise Ramazan ayı sonunda verilen bir sadakadır.

4. İtikâf: Ramazan ayının son on gününde mescitte ibadetle meşgul olarak yapılan itikâf, Peygamber Efendimiz'in (sav) sünneti olup kişinin kendini tamamen Allah'a adamasıdır.

5. Sadaka ve Hayır İşleri: Ramazan ayında sadaka ve hayır işlerine ağırlık verilmelidir. İftar sofraları kurmak, ihtiyaç sahiplerine yardım etmek, yetimleri sevindirmek bu ayda daha da faziletlidir.

Kadir Gecesi ve Önemi

Ramazan ayının son on günü içerisinde gizlenmiş olan Kadir Gecesi, "Bin aydan daha hayırlı" (Kadir Suresi, 3) olarak nitelendirilmiştir. Bu gece, Kur'an-ı Kerim'in indirilmeye başlandığı gecedir.

Peygamber Efendimiz (sav) Kadir Gecesi hakkında şöyle buyurmuştur: "Kim Kadir Gecesi'ni iman ederek ve sevabını Allah'tan umarak ihya ederse, geçmiş günahları bağışlanır." (Buhari, Müslim). Kadir Gecesi'ni ibadetle geçirmek, dua etmek ve tövbe etmek büyük bir fırsattır.

Kadir Gecesi'nde Okunacak Dua: Hz. Aişe (ra) Peygamber Efendimiz'e (sav) "Kadir Gecesi'nde ne dua edeyim?" diye sormuş, Resulullah (sav) şu duayı okumasını tavsiye etmiştir:

"Allâhümme inneke afüvvün kerîmün, tühıbbü'l-afve fa'fu annî"
*(Ey Allah'ım! Sen affedicisin, keremsin, affı seversin, beni de affet.)*

Ramazan Ayının Son On Günü ve İtikâf

Ramazan ayının son on günü, ibadetlerin en yoğun şekilde yapıldığı zaman dilimidir. Peygamber Efendimiz (sav) Ramazan'ın son on gününde ibadetini artırır, ailesini uyandırır ve mescitte itikâfa girerdi.

İtikâf, kişinin kendini tamamen Allah'a adaması, dünyevi işlerden uzaklaşması ve ibadetle meşgul olmasıdır. İtikâfa giren kişi, mescitte kalır, namaz kılar, Kur'an okur, zikir ve dua ile vaktini geçirir.

Ramazan Ayının Günlük İbadet ve Zikirleri

Ramazan ayında her gün yapılabilecek ibadet ve zikirler şunlardır:

1. Sahur Duası: Sahur vaktinde niyet ederken şu dua okunabilir:
"Nevetü en esûme gadeten li-vechillâhi min şehri Ramazân"
*(Niyet ettim, bugün Ramazan ayına ait orucu Allah rızası için tutmaya.)*

2. İftar Duası: Peygamber Efendimiz (sav) iftarını açarken şu duayı okurdu:
"Allâhümme inne lî ene ve inne lî ileyke eştâ'"
*(Ey Allah'ım! Ben senden başka ilah yoktur. Sana yöneldim.)*

Diğer bir iftar duası ise:
"Allâhümme leke saumtu ve bike âmentü ve aleyke tevekkeltü ve alâ rızkıke eftartü"
*(Ey Allah'ım! Senin rızan için oruç tuttum, sana iman ettim, sana tevekkül ettim ve senin rızkınla orucumu açtım.)*

3. Günlük Zikirler:
- 100 kere "SübhanALLAHi ve bihamdihi" (Allah'ı hamd ile tesbih ederim)
- 100 kere "Estağfirullahe ve etûbü ileyh" (Allah'tan af diler ve O'na tövbe ederim)
- 100 kere "La ilahe illALLAHu vahdehu la şerike leh" (Allah'tan başka ilah yoktur, O tektir ve ortağı yoktur)

4. Oruç Tutanlara Yemek Vermenin Fazileti: Peygamber Efendimiz (sav) şöyle buyurmuştur: "Kim oruçlu bir kimseye iftar ettirirse, oruçlunun sevabından hiçbir şey eksilmediği halde onun sevabı kadar sevap alır." (Tirmizî, İbn Mâce).

Mukabele ve Teravih Namazının Önemi

Mukabele, Ramazan ayında Kur'an-ı Kerim'i baştan sona okumak veya dinlemektir. Bu, Peygamber Efendimiz'in (sav) Cebrail (as) ile yaptığı sünnettir. Mukabele, Ramazan ayının manevi iklimini daha derinden yaşamaya vesile olur.

Teravih Namazı ise Ramazan gecelerinin vazgeçilmezidir. Cemaatle kılınan teravih namazı, Müslümanların birlik ve beraberlik duygusunu pekiştirir. 20 rekat olarak kılınan bu namaz, her iki rekatta bir selam verilerek kılınır.

Ramazan Ayında Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar

1. Dili Muhafaza Etmek: Ramazan ayında oruç sadece yeme-içmeden değil, dedikodu, gıybet, yalan, iftira ve boş sözlerden de uzak durmayı gerektirir. Peygamber Efendimiz (sav) şöyle buyurmuştur: "Kim yalan söylemeyi ve yalanla iş yapmayı terk etmezse, Allah'ın onun yemesini içmesini bırakmasına ihtiyacı yoktur." (Buhari).

2. Gözü ve Kulağı Muhafaza Etmek: Haram olan şeylere bakmaktan ve haram olan şeyleri dinlemekten kaçınmak gerekir.

3. Sabır ve Hoşgörü: Oruç, sabır ayıdır. Bu ayda daha sabırlı, hoşgörülü ve merhametli olunmalıdır.

4. Vakitleri İyi Değerlendirmek: Ramazan ayının her anı kıymetlidir. Gündüzleri oruçla, geceleri ise ibadetle geçirilmelidir.

5. Aile Bağlarını Güçlendirmek: Ramazan ayı, aile bireylerinin bir araya geldiği, iftar ve sahur sofralarının paylaşıldığı, akrabalık bağlarının güçlendirildiği bir dönemdir.

Ramazan Ayının Sonu ve Bayram

Ramazan ayının sonuna gelindiğinde, Müslümanlar bu ayın manevi atmosferinden ayrılmanın hüznünü yaşarken bir yandan da Ramazan Bayramı'nın sevincini yaşarlar. Ramazan Bayramı, oruç ibadetinin tamamlanmasının sevinci ve Müslümanların birbirleriyle kucaklaştığı, sevinç ve neşeyi paylaştığı özel bir gündür.

Bayram namazı, cemaatle kılınır ve bayram boyunca Müslümanlar birbirlerini ziyaret eder, hediyeleşir ve ihtiyaç sahiplerini sevindirir. Peygamber Efendimiz (sav) şöyle buyurmuştur: "Bayram günleri, Allah'ın Müslümanlara verdiği birer hediyedir." (Taberânî).

2025 Yılı Ramazan Ayı Takvimi

2025 yılı Ramazan ayı, 1 Mart 2025 Cumartesi günü başlayacak ve 29 Mart 2025 Cumartesi günü sona erecektir. Önemli gün ve geceler şu şekildedir:

- Ramazan ayının başlangıcı: 1 Mart 2025 (Cumartesi)
- Kadir Gecesi: 26 Mart 2025 (Çarşamba'yı Perşembe'ye bağlayan gece)
- Ramazan Bayramı Arifesi: 29 Mart 2025 (Cumartesi)
- Ramazan Bayramı: 30 Mart 2025 (Pazar) - 1 Nisan 2025 (Salı)

Sonuç

Ramazan ayı, Müslümanlar için eşsiz bir manevi fırsattır. Bu ayı, oruç, namaz, Kur'an, zikir, tövbe ve hayır hasenat gibi ibadetlerle dolu dolu geçirmeliyiz. Ramazan, kişinin kendini muhasebe etmesi, günahlarından arınması ve Rabbine daha da yaklaşması için verilmiş büyük bir nimettir. Bu mübarek ayın, tüm Müslümanlar için hayırlara vesile olmasını, oruçlarının kabul olmasını ve Ramazan-ı Şerif'e sağlık, huzur ve afiyetle ulaşanlardan olmamızı dileriz. Ramazan'ı dolu dolu yaşayalım, manevi ikliminden en güzel şekilde istifade edelim ve hayatımızın her alanına Ramazan ruhunu yansıtmaya gayret edelim.

Kaynaklar

- Kur'an-ı Kerim (Bakara Suresi, Kadir Suresi)
- Buhari Hadis Külliyatı
- Müslim Hadis Külliyatı
- Tirmizî Hadis Külliyatı
- İbn Mâce Hadis Külliyatı
- Ebu Davud Hadis Külliyatı
- Nesâî Hadis Külliyatı
- Taberânî Hadis Külliyatı
- Riyâzü's-Sâlihîn
- İhyâ-u Ulûmi'd-Dîn
- Diyanet İşleri Başkanlığı, Ramazan Ayı İbadet Takvimi
- Fethu'l-Bârî (İbn Hacer el-Askalânî)]]>
Ramazan Ayı: Rahmet, Mağfiret ve Kurtuluş Ayı

Ramazan-ı Şerif, İslam âleminin en kutsal ve en faziletli ayıdır. Hicri takvimin dokuzuncu ayı olan Ramazan, Kur'an-ı Kerim'in indirilmeye başlandığı aydır ve bu özelliğiyle diğer tüm aylardan üstün kılınmıştır. Müslümanlar için bir arınma, tövbe, sabır ve şükür mevsimi olan bu mübarek ay, aynı zamanda ümmetin birlik ve beraberlik duygusunu en yoğun şekilde hissettiği zaman dilimidir.

Ramazan Ayının Fazileti ve Önemi

Ramazan ayının fazileti, Kur'an-ı Kerim'de Bakara Suresi 185. ayette şöyle beyan edilmiştir: "Ramazan ayı, insanlara yol gösterici, doğrunun ve doğruyu eğriden ayırmanın açık delilleri olarak Kur'an'ın indirildiği aydır." Bu ay, diğer aylardan farklı olarak oruç ibadetiyle mücehhez kılınmış ve bin aydan daha hayırlı olan Kadir Gecesi'ni bağrında barındırmaktadır.

Peygamber Efendimiz (sav) Ramazan ayının fazileti hakkında şöyle buyurmuştur: "Ramazan ayı girdiğinde cennet kapıları açılır, cehennem kapıları kapanır ve şeytanlar zincire vurulur." (Buhari, Müslim). Bu hadis-i şerif, Ramazan'ın manevi atmosferini ve Müslümanlar için ne büyük bir fırsat olduğunu en güzel şekilde anlatmaktadır.

Oruç İbadeti ve Hikmetleri

Ramazan ayının temel ibadeti olan oruç, İslam'ın beş temel şartından biridir ve hicri 2. yılında farz kılınmıştır. Oruç, imsak vaktinden güneş batana kadar yeme, içme ve cinsel ilişkiden uzak durmak suretiyle yerine getirilir.

Orucun sayısız hikmeti ve faydası vardır:

1. Takva Bilinci: Bakara Suresi 183. ayette "Ey iman edenler! Oruç sizden öncekilere farz kılındığı gibi size de farz kılındı. Umulur ki korunursunuz (takva sahibi olursunuz)" buyrulmaktadır. Oruç, kişinin Allah'a olan bağlılığını ve O'nun emirlerine itaatini artırır.

2. Nefis Terbiyesi: Oruç, kişinin nefsini terbiye etmesine, sabır ve irade gücünü geliştirmesine vesile olur.

3. Merhamet Duygusu: Açlık ve susuzluğu bizzat deneyimleyen mümin, ihtiyaç sahiplerinin halini daha iyi anlar ve merhamet duygusu gelişir.

4. Sağlık Faydaları: Orucun beden sağlığına sayısız faydası vardır. Sindirim sistemi dinlenir, vücut toksinlerden arınır ve metabolizma düzenlenir.

Ramazan Ayında Yapılabilecek İbadetler

Ramazan ayı, ibadetlerin kat kat fazlasıyla sevap kazandığı bir aydır. Bu ayda yapılabilecek başlıca ibadetler şunlardır:

1. Teravih Namazı: Ramazan ayına mahsus olan teravih namazı, Peygamber Efendimiz'in (sav) sünneti olup cemaatle kılınması müekked sünnettir. 20 rekat olarak kılınan bu namaz, Ramazan gecelerine ayrı bir manevi tat katar.

2. Kur'an-ı Kerim Okumak ve Hatim İndirmek: Ramazan ayı, Kur'an ayıdır. Bu ayda Kur'an-ı Kerim'in tamamını okumak veya hatim indirmek büyük sevaptır. Cebrail (as) her Ramazan ayında Peygamber Efendimiz (sav) ile Kur'an'ı mukabele ederdi.

3. Zekât ve Fitre Vermek: Ramazan ayı, zekât ve fitre ibadetinin yoğun olarak yerine getirildiği bir dönemdir. Zekât, İslam'ın beş şartından biri olup malın belirli bir oranının ihtiyaç sahiplerine verilmesidir. Fitre ise Ramazan ayı sonunda verilen bir sadakadır.

4. İtikâf: Ramazan ayının son on gününde mescitte ibadetle meşgul olarak yapılan itikâf, Peygamber Efendimiz'in (sav) sünneti olup kişinin kendini tamamen Allah'a adamasıdır.

5. Sadaka ve Hayır İşleri: Ramazan ayında sadaka ve hayır işlerine ağırlık verilmelidir. İftar sofraları kurmak, ihtiyaç sahiplerine yardım etmek, yetimleri sevindirmek bu ayda daha da faziletlidir.

Kadir Gecesi ve Önemi

Ramazan ayının son on günü içerisinde gizlenmiş olan Kadir Gecesi, "Bin aydan daha hayırlı" (Kadir Suresi, 3) olarak nitelendirilmiştir. Bu gece, Kur'an-ı Kerim'in indirilmeye başlandığı gecedir.

Peygamber Efendimiz (sav) Kadir Gecesi hakkında şöyle buyurmuştur: "Kim Kadir Gecesi'ni iman ederek ve sevabını Allah'tan umarak ihya ederse, geçmiş günahları bağışlanır." (Buhari, Müslim). Kadir Gecesi'ni ibadetle geçirmek, dua etmek ve tövbe etmek büyük bir fırsattır.

Kadir Gecesi'nde Okunacak Dua: Hz. Aişe (ra) Peygamber Efendimiz'e (sav) "Kadir Gecesi'nde ne dua edeyim?" diye sormuş, Resulullah (sav) şu duayı okumasını tavsiye etmiştir:

"Allâhümme inneke afüvvün kerîmün, tühıbbü'l-afve fa'fu annî"
*(Ey Allah'ım! Sen affedicisin, keremsin, affı seversin, beni de affet.)*

Ramazan Ayının Son On Günü ve İtikâf

Ramazan ayının son on günü, ibadetlerin en yoğun şekilde yapıldığı zaman dilimidir. Peygamber Efendimiz (sav) Ramazan'ın son on gününde ibadetini artırır, ailesini uyandırır ve mescitte itikâfa girerdi.

İtikâf, kişinin kendini tamamen Allah'a adaması, dünyevi işlerden uzaklaşması ve ibadetle meşgul olmasıdır. İtikâfa giren kişi, mescitte kalır, namaz kılar, Kur'an okur, zikir ve dua ile vaktini geçirir.

Ramazan Ayının Günlük İbadet ve Zikirleri

Ramazan ayında her gün yapılabilecek ibadet ve zikirler şunlardır:

1. Sahur Duası: Sahur vaktinde niyet ederken şu dua okunabilir:
"Nevetü en esûme gadeten li-vechillâhi min şehri Ramazân"
*(Niyet ettim, bugün Ramazan ayına ait orucu Allah rızası için tutmaya.)*

2. İftar Duası: Peygamber Efendimiz (sav) iftarını açarken şu duayı okurdu:
"Allâhümme inne lî ene ve inne lî ileyke eştâ'"
*(Ey Allah'ım! Ben senden başka ilah yoktur. Sana yöneldim.)*

Diğer bir iftar duası ise:
"Allâhümme leke saumtu ve bike âmentü ve aleyke tevekkeltü ve alâ rızkıke eftartü"
*(Ey Allah'ım! Senin rızan için oruç tuttum, sana iman ettim, sana tevekkül ettim ve senin rızkınla orucumu açtım.)*

3. Günlük Zikirler:
- 100 kere "SübhanALLAHi ve bihamdihi" (Allah'ı hamd ile tesbih ederim)
- 100 kere "Estağfirullahe ve etûbü ileyh" (Allah'tan af diler ve O'na tövbe ederim)
- 100 kere "La ilahe illALLAHu vahdehu la şerike leh" (Allah'tan başka ilah yoktur, O tektir ve ortağı yoktur)

4. Oruç Tutanlara Yemek Vermenin Fazileti: Peygamber Efendimiz (sav) şöyle buyurmuştur: "Kim oruçlu bir kimseye iftar ettirirse, oruçlunun sevabından hiçbir şey eksilmediği halde onun sevabı kadar sevap alır." (Tirmizî, İbn Mâce).

Mukabele ve Teravih Namazının Önemi

Mukabele, Ramazan ayında Kur'an-ı Kerim'i baştan sona okumak veya dinlemektir. Bu, Peygamber Efendimiz'in (sav) Cebrail (as) ile yaptığı sünnettir. Mukabele, Ramazan ayının manevi iklimini daha derinden yaşamaya vesile olur.

Teravih Namazı ise Ramazan gecelerinin vazgeçilmezidir. Cemaatle kılınan teravih namazı, Müslümanların birlik ve beraberlik duygusunu pekiştirir. 20 rekat olarak kılınan bu namaz, her iki rekatta bir selam verilerek kılınır.

Ramazan Ayında Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar

1. Dili Muhafaza Etmek: Ramazan ayında oruç sadece yeme-içmeden değil, dedikodu, gıybet, yalan, iftira ve boş sözlerden de uzak durmayı gerektirir. Peygamber Efendimiz (sav) şöyle buyurmuştur: "Kim yalan söylemeyi ve yalanla iş yapmayı terk etmezse, Allah'ın onun yemesini içmesini bırakmasına ihtiyacı yoktur." (Buhari).

2. Gözü ve Kulağı Muhafaza Etmek: Haram olan şeylere bakmaktan ve haram olan şeyleri dinlemekten kaçınmak gerekir.

3. Sabır ve Hoşgörü: Oruç, sabır ayıdır. Bu ayda daha sabırlı, hoşgörülü ve merhametli olunmalıdır.

4. Vakitleri İyi Değerlendirmek: Ramazan ayının her anı kıymetlidir. Gündüzleri oruçla, geceleri ise ibadetle geçirilmelidir.

5. Aile Bağlarını Güçlendirmek: Ramazan ayı, aile bireylerinin bir araya geldiği, iftar ve sahur sofralarının paylaşıldığı, akrabalık bağlarının güçlendirildiği bir dönemdir.

Ramazan Ayının Sonu ve Bayram

Ramazan ayının sonuna gelindiğinde, Müslümanlar bu ayın manevi atmosferinden ayrılmanın hüznünü yaşarken bir yandan da Ramazan Bayramı'nın sevincini yaşarlar. Ramazan Bayramı, oruç ibadetinin tamamlanmasının sevinci ve Müslümanların birbirleriyle kucaklaştığı, sevinç ve neşeyi paylaştığı özel bir gündür.

Bayram namazı, cemaatle kılınır ve bayram boyunca Müslümanlar birbirlerini ziyaret eder, hediyeleşir ve ihtiyaç sahiplerini sevindirir. Peygamber Efendimiz (sav) şöyle buyurmuştur: "Bayram günleri, Allah'ın Müslümanlara verdiği birer hediyedir." (Taberânî).

2025 Yılı Ramazan Ayı Takvimi

2025 yılı Ramazan ayı, 1 Mart 2025 Cumartesi günü başlayacak ve 29 Mart 2025 Cumartesi günü sona erecektir. Önemli gün ve geceler şu şekildedir:

- Ramazan ayının başlangıcı: 1 Mart 2025 (Cumartesi)
- Kadir Gecesi: 26 Mart 2025 (Çarşamba'yı Perşembe'ye bağlayan gece)
- Ramazan Bayramı Arifesi: 29 Mart 2025 (Cumartesi)
- Ramazan Bayramı: 30 Mart 2025 (Pazar) - 1 Nisan 2025 (Salı)

Sonuç

Ramazan ayı, Müslümanlar için eşsiz bir manevi fırsattır. Bu ayı, oruç, namaz, Kur'an, zikir, tövbe ve hayır hasenat gibi ibadetlerle dolu dolu geçirmeliyiz. Ramazan, kişinin kendini muhasebe etmesi, günahlarından arınması ve Rabbine daha da yaklaşması için verilmiş büyük bir nimettir. Bu mübarek ayın, tüm Müslümanlar için hayırlara vesile olmasını, oruçlarının kabul olmasını ve Ramazan-ı Şerif'e sağlık, huzur ve afiyetle ulaşanlardan olmamızı dileriz. Ramazan'ı dolu dolu yaşayalım, manevi ikliminden en güzel şekilde istifade edelim ve hayatımızın her alanına Ramazan ruhunu yansıtmaya gayret edelim.

Kaynaklar

- Kur'an-ı Kerim (Bakara Suresi, Kadir Suresi)
- Buhari Hadis Külliyatı
- Müslim Hadis Külliyatı
- Tirmizî Hadis Külliyatı
- İbn Mâce Hadis Külliyatı
- Ebu Davud Hadis Külliyatı
- Nesâî Hadis Külliyatı
- Taberânî Hadis Külliyatı
- Riyâzü's-Sâlihîn
- İhyâ-u Ulûmi'd-Dîn
- Diyanet İşleri Başkanlığı, Ramazan Ayı İbadet Takvimi
- Fethu'l-Bârî (İbn Hacer el-Askalânî)]]> https://zakirun.de/showthread.php?tid=44181 Tue, 21 Jul 2026 02:55:40 +0200 Raşit Tunca]]> https://zakirun.de/showthread.php?tid=44181 Recep Ayı: Üç Ayların Kapısı, Rahmet ve Mağfiret Mevsimi

Hicri takvimin yedinci ayı olan Recep, İslam âleminde büyük bir öneme sahiptir. "Üç aylar" olarak bilinen manevi iklimin ilk durağıdır. Bu ay, kendisini takip eden Şaban ve Ramazan aylarıyla birlikte Müslümanlar için bir arınma, tövbe ve yüce Allah'a yaklaşma vesilesidir. Recep ayı, savaşın yasak olduğu haram aylardan biri olması hasebiyle de ayrıca saygıya layık görülmüştür.

Recep Ayının Fazileti ve Önemi

Recep ayının fazileti, Kur'an-ı Kerim'de "haram aylar" olarak zikredilmesinden ve Peygamber Efendimiz'in (sav) bu aya özel bir önem atfetmesinden gelmektedir. Resulullah (sav), Recep ayı girdiğinde şu meşhur duasını okurdu:

"Allâhümme bârik lenâ fî Recebe ve Şa'bân ve belliğnâ Ramazân" (Ey Allah'ım! Receb ve Şaban'ı bizler için mübarek eyle ve bizi Ramazan'a ulaştır).

Bu dua, Müslümanların bu aylara verdiği önemi ve Ramazan ayına ulaşma isteğini en güzel şekilde özetlemektedir. İslam alimleri, Recep ayının bir hazırlık ayı olduğunu, manevi olarak Ramazan'a hazırlanmak için bir fırsat sunduğunu belirtmişlerdir.

Recep Ayı ile İlgili Hadisler ve Dikkat Edilmesi Gerekenler

Recep ayının faziletiyle ilgili pek çok rivayet bulunmakla birlikte, hadis âlimleri bu konuda ihtiyatlı olunması gerektiğini vurgulamıştır. Özellikle Recep ayına özel ibadetler ve bu ayda kılınması tavsiye edilen belirli namazlarla ilgili birçok rivayetin uydurma olduğu tespit edilmiştir.

İbn Hacer el-Askalânî gibi büyük hadis alimleri, Recep ayının fazileti hakkında sahih hiçbir rivayetin bulunmadığını, bu konudaki rivayetlerin çoğunun zayıf hatta uydurma olduğunu belirtmiştir. Reğaip Gecesi ile ilgili özel ibadetlerin ve bu geceye has namazların da sahih kaynaklarda yeri olmadığı, bu uygulamanın sonradan ortaya çıktığı ifade edilmektedir.

Bu noktada, Recep ayının genel faziletine inanmakla birlikte, bu aya özel olarak uydurulmuş hadislere ve ibadetlere karşı dikkatli olunmalıdır. İslam'da ibadetlerin temeli vahiydir; bu nedenle sadece bu aya mahsus olduğu iddia edilen özel namazlar veya dualar konusunda ihtiyatlı davranmak gerekir.

Recep Ayında Yapılabilecek İbadetler

Recep ayı, genel olarak nafile ibadetlerin arttırılması için güzel bir fırsattır. Bu ayda yapılabilecek başlıca ibadetler şunlardır:

1. Oruç Tutmak: Recep ayında oruç tutmak, özellikle de ilk gün, orta gün ve son gün oruç tutmak tavsiye edilmiştir. Resulullah (sav) bu şekilde oruç tutana, ayın tamamını tutmuş gibi sevap verileceğini müjdelemiştir. Ayrıca her kameri ayın 13, 14 ve 15. günlerinde (Eyyâm-ı Bîyd - Aydınlık Günler) oruç tutmak sünnettir. Recep ayının ilk Perşembe günü (Reğaip Kandili'nin gündüzü) ve 15. gecesi de oruç tutmak için faziletli vakitlerdendir.

2. Namaz Kılmak: Recep ayında, beş vakit namazın yanı sıra gece namazı (teheccüt) ve diğer nafile namazlara ağırlık verilmelidir. 30 rekatlık Recep ayı namazı şeklinde bilinen uygulama, bu ayın ilk 10 gününde 10 rekat, ikinci 10 gününde 10 rekat ve son 10 gününde 10 rekat olmak üzere kılınabilir. Bu namazın, ayın tamamına yayılan bir hacet namazı olduğu belirtilmiştir.

3. Tövbe ve İstiğfar: Recep ayı, günahlardan arınmak ve tövbe etmek için en uygun zamanlardan biridir. Bu ayda bolca "Estağfirullah" demeli ve yüce Allah'tan af dilemeliyiz.

4. Dua ve Zikir: Recep ayının her gününde, özellikle de ilk on gününde "Sübhânallâhil-Hayyi'l-Kayyûm" gibi zikirler ve Peygamber Efendimiz'in (sav) duası olan "Allâhümme bârik lenâ fî Recebe ve Şa'bân ve belliğnâ Ramazân" duası sıkça okunmalıdır.

5. Kur'an-ı Kerim Okumak: Ramazan ayına hazırlık olarak, Recep ayında Kur'an-ı Kerim ile bağın güçlendirilmesi çok önemlidir. Belirlenen bir hedef doğrultusunda hatim indirilebilir veya anlamıyla birlikte sureler okunup tefekkür edilebilir.

6. Hayır ve Sadaka: Manevi iklimin yoğun olduğu bu ayda ihtiyaç sahiplerine yardım etmek, sadaka vermek ve hayır işlerinde bulunmak sevabı kat kat arttırır.

Reğaip Kandili

Recep ayının ilk Cuma gecesi, halk arasında Reğaip Kandili olarak bilinir. "Reğaib", bol bağış ve ihsan anlamına gelir. Bu gece, üç ayların başlangıcını müjdeleyen özel bir gecedir.

Ancak, İslam âlimlerinin çoğunluğu, Reğaip Kandili'ne özel kılınan bir namazın ve bu geceye has ibadet şekillerinin bulunmadığını, bu uygulamaların sonradan ortaya çıktığını ifade etmişlerdir. Reğaip Kandili, sahih kaynaklarda yer almayan özel ibadetlerle değil; genel olarak dua, tövbe, istiğfar ve Kur'an okuma gibi ibadetlerle ihya edilmelidir. Önemli olan, bu geceyi fırsat bilerek Allah'a yönelmek ve af dilemektir.

Anladım, eklediğiniz bu detaylı metni de ana makaleye **entegre ederek** ve yine **hiç link kullanmadan**, sadece **düz yazı** formatında, önemli yerleri belirttiğiniz **...** kodu içine alarak düzenliyorum. Kaynaklar kısmını da yine sadece isimlerle belirteceğim.

İşte forumunuza ekleyebileceğiniz **tam ve genişletilmiş makale kodu**:

---

Recep Ayı: Üç Ayların Kapısı, Rahmet ve Mağfiret Mevsimi

Hicri takvimin yedinci ayı olan Recep, İslam âleminde büyük bir öneme sahiptir. "Üç aylar" olarak bilinen manevi iklimin ilk durağıdır. Bu ay, kendisini takip eden Şaban ve Ramazan aylarıyla birlikte Müslümanlar için bir arınma, tövbe ve yüce Allah'a yaklaşma vesilesidir. Recep ayı, savaşın yasak olduğu haram aylardan biri olması hasebiyle de ayrıca saygıya layık görülmüştür.

Recep Ayının Fazileti ve Önemi

Recep ayının fazileti, Kur'an-ı Kerim'de "haram aylar" olarak zikredilmesinden ve Peygamber Efendimiz'in (sav) bu aya özel bir önem atfetmesinden gelmektedir. Resulullah (sav), Recep ayı girdiğinde şu meşhur duasını okurdu:

"Allâhümme bârik lenâ fî Recebe ve Şa'bân ve belliğnâ Ramazân" (Ey Allah'ım! Receb ve Şaban'ı bizler için mübarek eyle ve bizi Ramazan'a ulaştır).

Bu dua, Müslümanların bu aylara verdiği önemi ve Ramazan ayına ulaşma isteğini en güzel şekilde özetlemektedir. İslam alimleri, Recep ayının bir hazırlık ayı olduğunu, manevi olarak Ramazan'a hazırlanmak için bir fırsat sunduğunu belirtmişlerdir.

Recep Ayı ile İlgili Hadisler ve Dikkat Edilmesi Gerekenler

Recep ayının faziletiyle ilgili pek çok rivayet bulunmakla birlikte, hadis âlimleri bu konuda ihtiyatlı olunması gerektiğini vurgulamıştır. Özellikle Recep ayına özel ibadetler ve bu ayda kılınması tavsiye edilen belirli namazlarla ilgili birçok rivayetin uydurma olduğu tespit edilmiştir.

İbn Hacer el-Askalânî gibi büyük hadis alimleri, Recep ayının fazileti hakkında sahih hiçbir rivayetin bulunmadığını, bu konudaki rivayetlerin çoğunun zayıf hatta uydurma olduğunu belirtmiştir. Reğaip Gecesi ile ilgili özel ibadetlerin ve bu geceye has namazların da sahih kaynaklarda yeri olmadığı, bu uygulamanın sonradan ortaya çıktığı ifade edilmektedir.

Bu noktada, Recep ayının genel faziletine inanmakla birlikte, bu aya özel olarak uydurulmuş hadislere ve ibadetlere karşı dikkatli olunmalıdır. İslam'da ibadetlerin temeli vahiydir; bu nedenle sadece bu aya mahsus olduğu iddia edilen özel namazlar veya dualar konusunda ihtiyatlı davranmak gerekir.

Recep Ayı Oruç, Namaz ve İbadetleri

Recep ayı, nafile ibadetlerin en yoğun şekilde değerlendirilmesi gereken bir zaman dilimidir. Bu ayda yapılan ibadetlerin faziletine dair rivayetler şu şekildedir:

Oruç İbadeti: Her kim haram aydan Perşembe, Cuma ve Cumartesi olmak üzere üç gün oruçlu olursa, kendisine tuttuğu her gün için iki sene, başka bir rivayete göre ise yedi yüz veya dokuz yüz sene ibadet sevabı yazılır. Receb ayından bir gün oruç tutup, bir gece dahi ibadette bulunan herhangi bir Müslümana mutlaka Allahu Teala bir senenin tüm günlerini oruç, tüm gecelerini ihya sevabı yazar. Receb istiğfar, şaban namaz, ramazan ise Kur’an ayıdır. Receb ayının ilk gününü, ortasındaki günü ve son gününü oruçlu geçirmek tamamını tutmuş gibi sevaptır.

Recep Ayının İlk Gece ve Gündüz İbadetleri

Receb ayının ilk gecesini ibadetle geçiren sabaha bağışlanmış olarak çıkar. Kalplerin öldüğü günde recebin ilk gecesini ihya edenin kalbi ölmez. Allahu Teala onun üzerine başının tepesinden hayırları yağdırır, anasının kendisini doğurduğu gibi günahlardan çıkar ve günahkarlardan cehennemi hak etmiş yetmişbin kişiye şefaatçi kılınır. Recebin ilk gününün orucu üç senenin günahlarına, ikinci günü iki senenin günahlarına, üçüncü günü bir senenin günahlarına kefarettir. Sonraki her gün bir aylık bağışlamadır. Recebi ilk gününü oruçlu geçiren kimseden cehennem gökle yer arası kadar uzaklaşır.

Namazı: Her kim ilk gecesinde akşamı kıldıktan sonra; 1 fatiha, 1 ihlas ile 20 rekat namaz kılar ve 2 rekatta selam verirse onun sevabı Allahu Teala onu, canı, malı, ailesi şekilde sıratı şimşek gibi geçer.

Recep Ayının İlk Perşembesi

Recebin ilk perşembesini oruçla geçireni cennete sokmak Allahu Teala üzerine bir hak olur. Her kim ilk perşembesini oruçla geçirir, sonra Cuma gecesi olan o gece akşamla yatsı arası 12 rekat kılar, her rekatta 1 fatiha, 3 Kadir süresi, 12 kerede ihlas süresi (her rekatta bu sürelerin hepsi okunacak) okuyup 2 rekatta bir selam verip namazı bitince oturduğu yerde 70 kere “ALLAHümme salli ala muhammedinnebiyyil ümmiyyi ve ala alihi ve sellim” okur. Sonra secdeye kapanır 70 kere “ Sübbühun guddusün rabbül melaiketi verruh” der. Secdeden başını kaldırıp oturduğu yerde 70 kere “ Rabbiğfir verham vetecavez amma ta’lemü feinneke entel azizül a’zam” okur. Sonra tekrar secdeye kapanıp 70 kere birinci secdede söylediğini okursa bittiğinde Allahu Teala’dan muradını isterse dileği muhakkak yerine getirilir. Denizlerin köpükleri, kum taneleri, dağların ağırlığı, yağmurların damlaları, ve ağaçların yaprakları kadar fazla olsa da onun bütün günahlarını mağfiret eder. Bu kişi hane halkından 700 kişi hakkında kıyamet günü şefaatçi kılınır. Recebin ilk Cuma gecesinin namazından gafil olmayın. O gecede namaz kılana Allahu Teala ve melekleri gelecek seneye kadar salatta bulunurlar. Allahu Teala kime salatta bulunursa o kişi dünyadan ancak imanla çıkar.

Recep Ayının İlk Cuması (Reğaib Gecesi)

Receb ayının ilk cumasından gafil olmayın. O gecenin üçte biri geçince göklerde ve yerde bir melek bile kalmayıp hepsi Kâbe ve civarında toplanırlar. O anda Allah onlara bir tecelli ile “Ey meleklerim! Benden dilediğinizi isteyin.” Der. Onlarda “Senden dilediğimiz receb orucunu tutanları bağışlamandır” derler. Allahu Teala “Mutlaka bunu yaptım” der. Recebin ilk cuması öğle ile ikindi arası 4 rekat namaz vardır. Her rekatta 1 fatiha, 7 ayetel kürsi, 5 felak, 5 nas, 5 ihlas okunur. Selam verince “La havle vela guvvete illa billahil aliyyil azimil kebiril müteali.” Zikri okunur. Sonunda “estağfirullahe ve etübü ileyhi” diye 10 kere tevbe edilir.

Recep Ayının 13, 14, 15. Gününün Oruçları

Receb ayının onüçüncü gününün orucu 3bin sene, ondördüncü gününün orucu 10bin, onbeşinci gününün orucu 13bin seneye denktir.

Recep Ayının 15. Gecesi

Her kim recebin yarı günü namusunu koruyarak ve malından tasadduk da bulunarak, oruçlu ve zikir üzere geçirirse onun için cennetten başka bir karşılık yoktur. Her kim recebin yarı gecesinde (15. gecesi) 14 rekat namaz kılar, her rekatta 1 fatiha, 20 ihlas, 3 felak, 3 nas sürelerini okur; namaz bitince 10 kere salat, 30’ar kerede “SübhanALLAH, Elhamdülillah, ALLAHu Ekber, La ilahe illALLAH” derse Allahu Teala ona sevaplarını yazmak, Firdevs Cennetinde kendisi için ağaçlar dikmek üzere bin melek yollar. O geceye kadar yaptığı bütün günahları siler, bir dahaki seneye kadar günah yazmaz, her okuduğu harfe karşılık cennette ona köşk bina eder, her rekata karşılık cennette ona şehir verir.

Recep Ayının 27. Gecesi

Recebte öyle bir gün var ki o günü oruçlu geçirip, gecesini, ibadetle kaim olan kişi zamandan yüz seneyi oruç, yüz seneyi de kıyamla (gece ibadeti) geçirmiş gibi olur ki; o gün recebin bitmesine 3 gün kalandır. Her kim recebin 27. günü oruç tutup o gün sadaka verirse Allahu Teala orucuna karşılık kişiye bin hasene, ikibin köle azadı yazar. Her kim 27. gecesi 12 rekat namaz kılar her rekatta 1 fatiha ve 1 tane Kur’an’dan bir süre okur her iki rekatta bir selam verir namazı o şekilde kılıp sonra 100 kere “SübhanALLAHi velhamdülillahi vela ilahe illALLAHu vALLAHu ekber” diyip 100 istiğfar, 100 defa salat okursa bu kişi herhangi istediği bir duada bulunursa sabaha da oruca niyet ederse bir günah için dua etmemişse bütün duaları kabul olur. Her kim 27. gecesi 2 rekat namaz kılıp her rekatta 1 fatiha, 20 ihlas okur, namazdan sonra 10 selavat getirirse kalblerin öldüğü günde onun kalbini diri tutar.

Her 10 Günde 1 Kere Kılınan Namaz

Bir imanlı kişi 1 ile 10’u, 10 ile 20 arasında, 20 ile 30 arasında 10’ar rekat olmak üzere ve her rekatta 1 fatiha 3 ihlas 3 kafirun sürelerini okursa mutlaka günahları silinir, ayın tamamını oruç tutmuş gibi olur, gelecek seneye kadar devamlı namaz kılanlardan sayılmış olur. Kendisi için her gün Bedir şehidlerinden bir şehid ameli yükseltilir.

Recep Şerif Dua, Zikir ve Nafile İbadetler

Üç aylar girince recebden başlayarak ramazan sonuna kadar şu dua okunmalıdır: “ALLAHümme barik lena fi recebe ve şa’bane ve belliğna ramazan.”

Her 10 gününün zikirleri 100 kere olmak üzere şöyledir: 1 ile 10 arası : Subhanel hayyil gayyum, 10 ile 20 arası : SubhanALLAHil ehadis samed, 20 ile 30 arası : SubhanALLAHi-r raufi. Recep ayında sabah akşam her gün 70 kere istiğfarda bulunmak gerekir. “ALLAHümmeğfirli verhamni ve tüb aleyye” istiğfarını çekmelidir. Her kim recep ayında 1 kere bile ihlas süresin okursa elli senelik günahı silinir. Bu ayda özellikle 27. günü sadaka vermelidir. Bin hasene ve ikibin köle azadı sevabı verilir. Her kim receb ayının başında, ortasında ve sonunda GUSL alırsa anasından doğduğu gündeki gibi günahlarından çıkar. Bu ayda dili muhafaza etmeli dedikodu – gıybet etmemeli, sıla-i rahim yapmalı, hasta ziyareti yapmalı, yedirip içirmeli, fakir giydirmeli, yetime ikram etmeli ve Kur’an hatmi yapmalıdır.

Recep Ayında Yapılabilecek Diğer İbadetler

Recep ayı, genel olarak nafile ibadetlerin arttırılması için güzel bir fırsattır. Bu ayda yapılabilecek diğer ibadetler şunlardır:

Namaz Kılmak: Recep ayında, beş vakit namazın yanı sıra gece namazı (teheccüt) ve diğer nafile namazlara ağırlık verilmelidir. 30 rekatlık Recep ayı namazı şeklinde bilinen uygulama, bu ayın ilk 10 gününde 10 rekat, ikinci 10 gününde 10 rekat ve son 10 gününde 10 rekat olmak üzere kılınabilir. Bu namazın, ayın tamamına yayılan bir hacet namazı olduğu belirtilmiştir.

Tövbe ve İstiğfar: Recep ayı, günahlardan arınmak ve tövbe etmek için en uygun zamanlardan biridir. Bu ayda bolca "Estağfirullah" demeli ve yüce Allah'tan af dilemeliyiz.

Kur'an-ı Kerim Okumak: Ramazan ayına hazırlık olarak, Recep ayında Kur'an-ı Kerim ile bağın güçlendirilmesi çok önemlidir. Belirlenen bir hedef doğrultusunda hatim indirilebilir veya anlamıyla birlikte sureler okunup tefekkür edilebilir.

Hayır ve Sadaka: Manevi iklimin yoğun olduğu bu ayda ihtiyaç sahiplerine yardım etmek, sadaka vermek ve hayır işlerinde bulunmak sevabı kat kat arttırır.

2025 Yılı Üç Aylar ve Kandil Tarihleri

Üç ayların başlangıcı ve bu dönemdeki kandil geceleri şu tarihlere denk gelmektedir:

- Recep ayının başlangıcı: 1 Ocak 2025 (Çarşamba)
- Regaib Kandili: 2 Ocak 2025 (Perşembe'yi Cuma'ya bağlayan gece)
- Mirac Kandili: 27 Ocak 2025 (Pazartesi'yi Salı'ya bağlayan gece)
- Şaban ayının başlangıcı: 31 Ocak 2025 (Cuma)
- Berat Kandili: 13 Şubat 2025 (Perşembe'yi Cuma'ya bağlayan gece)
- Ramazan ayının başlangıcı: 1 Mart 2025 (Cumartesi)
- Kadir Gecesi: 26 Mart 2025 (Çarşamba'yı Perşembe'ye bağlayan gece)

Sonuç

Recep ayı, Müslümanlar için büyük bir manevi fırsattır. Bu ayı, Ramazan ayına hazırlık olarak görmeli, oruç, namaz, zikir, tövbe ve hayır hasenat gibi ibadetlerle değerlendirmeliyiz. Özel ibadetler konusunda sahih kaynaklara uymaya özen göstermeli, uydurma rivayetlere itibar etmemeliyiz. Unutmayalım ki, Allah katında en makbul ibadet, sahih sünnete uygun olarak ve samimiyetle yapılanıdır. Bu mübarek ayın, tüm Müslümanlar için hayırlara vesile olmasını ve Ramazan-ı Şerif'e sağlık, huzur ve afiyetle ulaşmamıza vesile kılmasını dileriz.


Kaynaklar

- Kur'an-ı Kerim (Tevbe Suresi 36. Ayet)
- Buhari ve Müslim Hadis Külliyatları
- İbn Hacer el-Askalânî, Tebyînü'l-Acûb
- Nevevî, El-Ezkâr
- Diyanet İşleri Başkanlığı, Üç Aylar ve Recep Ayı
- Riyâzü's-Sâlihîn
- Câmiü's-Sağîr
- Kenzü'l-Ummâl
- İhyâ-u Ulûmi'd-Dîn
- Tergîb ve Terhîb




Kaynaklar

- Kur'an-ı Kerim (Tevbe Suresi 36. Ayet)
- Buhari ve Müslim Hadis Külliyatları
- İbn Hacer el-Askalânî, "Tebyînü'l-Acûb"
- Nevevî, "El-Ezkâr"
- Diyanet İşleri Başkanlığı, "Üç Aylar ve Recep Ayı"]]> Recep Ayı: Üç Ayların Kapısı, Rahmet ve Mağfiret Mevsimi

Hicri takvimin yedinci ayı olan Recep, İslam âleminde büyük bir öneme sahiptir. "Üç aylar" olarak bilinen manevi iklimin ilk durağıdır. Bu ay, kendisini takip eden Şaban ve Ramazan aylarıyla birlikte Müslümanlar için bir arınma, tövbe ve yüce Allah'a yaklaşma vesilesidir. Recep ayı, savaşın yasak olduğu haram aylardan biri olması hasebiyle de ayrıca saygıya layık görülmüştür.

Recep Ayının Fazileti ve Önemi

Recep ayının fazileti, Kur'an-ı Kerim'de "haram aylar" olarak zikredilmesinden ve Peygamber Efendimiz'in (sav) bu aya özel bir önem atfetmesinden gelmektedir. Resulullah (sav), Recep ayı girdiğinde şu meşhur duasını okurdu:

"Allâhümme bârik lenâ fî Recebe ve Şa'bân ve belliğnâ Ramazân" (Ey Allah'ım! Receb ve Şaban'ı bizler için mübarek eyle ve bizi Ramazan'a ulaştır).

Bu dua, Müslümanların bu aylara verdiği önemi ve Ramazan ayına ulaşma isteğini en güzel şekilde özetlemektedir. İslam alimleri, Recep ayının bir hazırlık ayı olduğunu, manevi olarak Ramazan'a hazırlanmak için bir fırsat sunduğunu belirtmişlerdir.

Recep Ayı ile İlgili Hadisler ve Dikkat Edilmesi Gerekenler

Recep ayının faziletiyle ilgili pek çok rivayet bulunmakla birlikte, hadis âlimleri bu konuda ihtiyatlı olunması gerektiğini vurgulamıştır. Özellikle Recep ayına özel ibadetler ve bu ayda kılınması tavsiye edilen belirli namazlarla ilgili birçok rivayetin uydurma olduğu tespit edilmiştir.

İbn Hacer el-Askalânî gibi büyük hadis alimleri, Recep ayının fazileti hakkında sahih hiçbir rivayetin bulunmadığını, bu konudaki rivayetlerin çoğunun zayıf hatta uydurma olduğunu belirtmiştir. Reğaip Gecesi ile ilgili özel ibadetlerin ve bu geceye has namazların da sahih kaynaklarda yeri olmadığı, bu uygulamanın sonradan ortaya çıktığı ifade edilmektedir.

Bu noktada, Recep ayının genel faziletine inanmakla birlikte, bu aya özel olarak uydurulmuş hadislere ve ibadetlere karşı dikkatli olunmalıdır. İslam'da ibadetlerin temeli vahiydir; bu nedenle sadece bu aya mahsus olduğu iddia edilen özel namazlar veya dualar konusunda ihtiyatlı davranmak gerekir.

Recep Ayında Yapılabilecek İbadetler

Recep ayı, genel olarak nafile ibadetlerin arttırılması için güzel bir fırsattır. Bu ayda yapılabilecek başlıca ibadetler şunlardır:

1. Oruç Tutmak: Recep ayında oruç tutmak, özellikle de ilk gün, orta gün ve son gün oruç tutmak tavsiye edilmiştir. Resulullah (sav) bu şekilde oruç tutana, ayın tamamını tutmuş gibi sevap verileceğini müjdelemiştir. Ayrıca her kameri ayın 13, 14 ve 15. günlerinde (Eyyâm-ı Bîyd - Aydınlık Günler) oruç tutmak sünnettir. Recep ayının ilk Perşembe günü (Reğaip Kandili'nin gündüzü) ve 15. gecesi de oruç tutmak için faziletli vakitlerdendir.

2. Namaz Kılmak: Recep ayında, beş vakit namazın yanı sıra gece namazı (teheccüt) ve diğer nafile namazlara ağırlık verilmelidir. 30 rekatlık Recep ayı namazı şeklinde bilinen uygulama, bu ayın ilk 10 gününde 10 rekat, ikinci 10 gününde 10 rekat ve son 10 gününde 10 rekat olmak üzere kılınabilir. Bu namazın, ayın tamamına yayılan bir hacet namazı olduğu belirtilmiştir.

3. Tövbe ve İstiğfar: Recep ayı, günahlardan arınmak ve tövbe etmek için en uygun zamanlardan biridir. Bu ayda bolca "Estağfirullah" demeli ve yüce Allah'tan af dilemeliyiz.

4. Dua ve Zikir: Recep ayının her gününde, özellikle de ilk on gününde "Sübhânallâhil-Hayyi'l-Kayyûm" gibi zikirler ve Peygamber Efendimiz'in (sav) duası olan "Allâhümme bârik lenâ fî Recebe ve Şa'bân ve belliğnâ Ramazân" duası sıkça okunmalıdır.

5. Kur'an-ı Kerim Okumak: Ramazan ayına hazırlık olarak, Recep ayında Kur'an-ı Kerim ile bağın güçlendirilmesi çok önemlidir. Belirlenen bir hedef doğrultusunda hatim indirilebilir veya anlamıyla birlikte sureler okunup tefekkür edilebilir.

6. Hayır ve Sadaka: Manevi iklimin yoğun olduğu bu ayda ihtiyaç sahiplerine yardım etmek, sadaka vermek ve hayır işlerinde bulunmak sevabı kat kat arttırır.

Reğaip Kandili

Recep ayının ilk Cuma gecesi, halk arasında Reğaip Kandili olarak bilinir. "Reğaib", bol bağış ve ihsan anlamına gelir. Bu gece, üç ayların başlangıcını müjdeleyen özel bir gecedir.

Ancak, İslam âlimlerinin çoğunluğu, Reğaip Kandili'ne özel kılınan bir namazın ve bu geceye has ibadet şekillerinin bulunmadığını, bu uygulamaların sonradan ortaya çıktığını ifade etmişlerdir. Reğaip Kandili, sahih kaynaklarda yer almayan özel ibadetlerle değil; genel olarak dua, tövbe, istiğfar ve Kur'an okuma gibi ibadetlerle ihya edilmelidir. Önemli olan, bu geceyi fırsat bilerek Allah'a yönelmek ve af dilemektir.

Anladım, eklediğiniz bu detaylı metni de ana makaleye **entegre ederek** ve yine **hiç link kullanmadan**, sadece **düz yazı** formatında, önemli yerleri belirttiğiniz **...** kodu içine alarak düzenliyorum. Kaynaklar kısmını da yine sadece isimlerle belirteceğim.

İşte forumunuza ekleyebileceğiniz **tam ve genişletilmiş makale kodu**:

---

Recep Ayı: Üç Ayların Kapısı, Rahmet ve Mağfiret Mevsimi

Hicri takvimin yedinci ayı olan Recep, İslam âleminde büyük bir öneme sahiptir. "Üç aylar" olarak bilinen manevi iklimin ilk durağıdır. Bu ay, kendisini takip eden Şaban ve Ramazan aylarıyla birlikte Müslümanlar için bir arınma, tövbe ve yüce Allah'a yaklaşma vesilesidir. Recep ayı, savaşın yasak olduğu haram aylardan biri olması hasebiyle de ayrıca saygıya layık görülmüştür.

Recep Ayının Fazileti ve Önemi

Recep ayının fazileti, Kur'an-ı Kerim'de "haram aylar" olarak zikredilmesinden ve Peygamber Efendimiz'in (sav) bu aya özel bir önem atfetmesinden gelmektedir. Resulullah (sav), Recep ayı girdiğinde şu meşhur duasını okurdu:

"Allâhümme bârik lenâ fî Recebe ve Şa'bân ve belliğnâ Ramazân" (Ey Allah'ım! Receb ve Şaban'ı bizler için mübarek eyle ve bizi Ramazan'a ulaştır).

Bu dua, Müslümanların bu aylara verdiği önemi ve Ramazan ayına ulaşma isteğini en güzel şekilde özetlemektedir. İslam alimleri, Recep ayının bir hazırlık ayı olduğunu, manevi olarak Ramazan'a hazırlanmak için bir fırsat sunduğunu belirtmişlerdir.

Recep Ayı ile İlgili Hadisler ve Dikkat Edilmesi Gerekenler

Recep ayının faziletiyle ilgili pek çok rivayet bulunmakla birlikte, hadis âlimleri bu konuda ihtiyatlı olunması gerektiğini vurgulamıştır. Özellikle Recep ayına özel ibadetler ve bu ayda kılınması tavsiye edilen belirli namazlarla ilgili birçok rivayetin uydurma olduğu tespit edilmiştir.

İbn Hacer el-Askalânî gibi büyük hadis alimleri, Recep ayının fazileti hakkında sahih hiçbir rivayetin bulunmadığını, bu konudaki rivayetlerin çoğunun zayıf hatta uydurma olduğunu belirtmiştir. Reğaip Gecesi ile ilgili özel ibadetlerin ve bu geceye has namazların da sahih kaynaklarda yeri olmadığı, bu uygulamanın sonradan ortaya çıktığı ifade edilmektedir.

Bu noktada, Recep ayının genel faziletine inanmakla birlikte, bu aya özel olarak uydurulmuş hadislere ve ibadetlere karşı dikkatli olunmalıdır. İslam'da ibadetlerin temeli vahiydir; bu nedenle sadece bu aya mahsus olduğu iddia edilen özel namazlar veya dualar konusunda ihtiyatlı davranmak gerekir.

Recep Ayı Oruç, Namaz ve İbadetleri

Recep ayı, nafile ibadetlerin en yoğun şekilde değerlendirilmesi gereken bir zaman dilimidir. Bu ayda yapılan ibadetlerin faziletine dair rivayetler şu şekildedir:

Oruç İbadeti: Her kim haram aydan Perşembe, Cuma ve Cumartesi olmak üzere üç gün oruçlu olursa, kendisine tuttuğu her gün için iki sene, başka bir rivayete göre ise yedi yüz veya dokuz yüz sene ibadet sevabı yazılır. Receb ayından bir gün oruç tutup, bir gece dahi ibadette bulunan herhangi bir Müslümana mutlaka Allahu Teala bir senenin tüm günlerini oruç, tüm gecelerini ihya sevabı yazar. Receb istiğfar, şaban namaz, ramazan ise Kur’an ayıdır. Receb ayının ilk gününü, ortasındaki günü ve son gününü oruçlu geçirmek tamamını tutmuş gibi sevaptır.

Recep Ayının İlk Gece ve Gündüz İbadetleri

Receb ayının ilk gecesini ibadetle geçiren sabaha bağışlanmış olarak çıkar. Kalplerin öldüğü günde recebin ilk gecesini ihya edenin kalbi ölmez. Allahu Teala onun üzerine başının tepesinden hayırları yağdırır, anasının kendisini doğurduğu gibi günahlardan çıkar ve günahkarlardan cehennemi hak etmiş yetmişbin kişiye şefaatçi kılınır. Recebin ilk gününün orucu üç senenin günahlarına, ikinci günü iki senenin günahlarına, üçüncü günü bir senenin günahlarına kefarettir. Sonraki her gün bir aylık bağışlamadır. Recebi ilk gününü oruçlu geçiren kimseden cehennem gökle yer arası kadar uzaklaşır.

Namazı: Her kim ilk gecesinde akşamı kıldıktan sonra; 1 fatiha, 1 ihlas ile 20 rekat namaz kılar ve 2 rekatta selam verirse onun sevabı Allahu Teala onu, canı, malı, ailesi şekilde sıratı şimşek gibi geçer.

Recep Ayının İlk Perşembesi

Recebin ilk perşembesini oruçla geçireni cennete sokmak Allahu Teala üzerine bir hak olur. Her kim ilk perşembesini oruçla geçirir, sonra Cuma gecesi olan o gece akşamla yatsı arası 12 rekat kılar, her rekatta 1 fatiha, 3 Kadir süresi, 12 kerede ihlas süresi (her rekatta bu sürelerin hepsi okunacak) okuyup 2 rekatta bir selam verip namazı bitince oturduğu yerde 70 kere “ALLAHümme salli ala muhammedinnebiyyil ümmiyyi ve ala alihi ve sellim” okur. Sonra secdeye kapanır 70 kere “ Sübbühun guddusün rabbül melaiketi verruh” der. Secdeden başını kaldırıp oturduğu yerde 70 kere “ Rabbiğfir verham vetecavez amma ta’lemü feinneke entel azizül a’zam” okur. Sonra tekrar secdeye kapanıp 70 kere birinci secdede söylediğini okursa bittiğinde Allahu Teala’dan muradını isterse dileği muhakkak yerine getirilir. Denizlerin köpükleri, kum taneleri, dağların ağırlığı, yağmurların damlaları, ve ağaçların yaprakları kadar fazla olsa da onun bütün günahlarını mağfiret eder. Bu kişi hane halkından 700 kişi hakkında kıyamet günü şefaatçi kılınır. Recebin ilk Cuma gecesinin namazından gafil olmayın. O gecede namaz kılana Allahu Teala ve melekleri gelecek seneye kadar salatta bulunurlar. Allahu Teala kime salatta bulunursa o kişi dünyadan ancak imanla çıkar.

Recep Ayının İlk Cuması (Reğaib Gecesi)

Receb ayının ilk cumasından gafil olmayın. O gecenin üçte biri geçince göklerde ve yerde bir melek bile kalmayıp hepsi Kâbe ve civarında toplanırlar. O anda Allah onlara bir tecelli ile “Ey meleklerim! Benden dilediğinizi isteyin.” Der. Onlarda “Senden dilediğimiz receb orucunu tutanları bağışlamandır” derler. Allahu Teala “Mutlaka bunu yaptım” der. Recebin ilk cuması öğle ile ikindi arası 4 rekat namaz vardır. Her rekatta 1 fatiha, 7 ayetel kürsi, 5 felak, 5 nas, 5 ihlas okunur. Selam verince “La havle vela guvvete illa billahil aliyyil azimil kebiril müteali.” Zikri okunur. Sonunda “estağfirullahe ve etübü ileyhi” diye 10 kere tevbe edilir.

Recep Ayının 13, 14, 15. Gününün Oruçları

Receb ayının onüçüncü gününün orucu 3bin sene, ondördüncü gününün orucu 10bin, onbeşinci gününün orucu 13bin seneye denktir.

Recep Ayının 15. Gecesi

Her kim recebin yarı günü namusunu koruyarak ve malından tasadduk da bulunarak, oruçlu ve zikir üzere geçirirse onun için cennetten başka bir karşılık yoktur. Her kim recebin yarı gecesinde (15. gecesi) 14 rekat namaz kılar, her rekatta 1 fatiha, 20 ihlas, 3 felak, 3 nas sürelerini okur; namaz bitince 10 kere salat, 30’ar kerede “SübhanALLAH, Elhamdülillah, ALLAHu Ekber, La ilahe illALLAH” derse Allahu Teala ona sevaplarını yazmak, Firdevs Cennetinde kendisi için ağaçlar dikmek üzere bin melek yollar. O geceye kadar yaptığı bütün günahları siler, bir dahaki seneye kadar günah yazmaz, her okuduğu harfe karşılık cennette ona köşk bina eder, her rekata karşılık cennette ona şehir verir.

Recep Ayının 27. Gecesi

Recebte öyle bir gün var ki o günü oruçlu geçirip, gecesini, ibadetle kaim olan kişi zamandan yüz seneyi oruç, yüz seneyi de kıyamla (gece ibadeti) geçirmiş gibi olur ki; o gün recebin bitmesine 3 gün kalandır. Her kim recebin 27. günü oruç tutup o gün sadaka verirse Allahu Teala orucuna karşılık kişiye bin hasene, ikibin köle azadı yazar. Her kim 27. gecesi 12 rekat namaz kılar her rekatta 1 fatiha ve 1 tane Kur’an’dan bir süre okur her iki rekatta bir selam verir namazı o şekilde kılıp sonra 100 kere “SübhanALLAHi velhamdülillahi vela ilahe illALLAHu vALLAHu ekber” diyip 100 istiğfar, 100 defa salat okursa bu kişi herhangi istediği bir duada bulunursa sabaha da oruca niyet ederse bir günah için dua etmemişse bütün duaları kabul olur. Her kim 27. gecesi 2 rekat namaz kılıp her rekatta 1 fatiha, 20 ihlas okur, namazdan sonra 10 selavat getirirse kalblerin öldüğü günde onun kalbini diri tutar.

Her 10 Günde 1 Kere Kılınan Namaz

Bir imanlı kişi 1 ile 10’u, 10 ile 20 arasında, 20 ile 30 arasında 10’ar rekat olmak üzere ve her rekatta 1 fatiha 3 ihlas 3 kafirun sürelerini okursa mutlaka günahları silinir, ayın tamamını oruç tutmuş gibi olur, gelecek seneye kadar devamlı namaz kılanlardan sayılmış olur. Kendisi için her gün Bedir şehidlerinden bir şehid ameli yükseltilir.

Recep Şerif Dua, Zikir ve Nafile İbadetler

Üç aylar girince recebden başlayarak ramazan sonuna kadar şu dua okunmalıdır: “ALLAHümme barik lena fi recebe ve şa’bane ve belliğna ramazan.”

Her 10 gününün zikirleri 100 kere olmak üzere şöyledir: 1 ile 10 arası : Subhanel hayyil gayyum, 10 ile 20 arası : SubhanALLAHil ehadis samed, 20 ile 30 arası : SubhanALLAHi-r raufi. Recep ayında sabah akşam her gün 70 kere istiğfarda bulunmak gerekir. “ALLAHümmeğfirli verhamni ve tüb aleyye” istiğfarını çekmelidir. Her kim recep ayında 1 kere bile ihlas süresin okursa elli senelik günahı silinir. Bu ayda özellikle 27. günü sadaka vermelidir. Bin hasene ve ikibin köle azadı sevabı verilir. Her kim receb ayının başında, ortasında ve sonunda GUSL alırsa anasından doğduğu gündeki gibi günahlarından çıkar. Bu ayda dili muhafaza etmeli dedikodu – gıybet etmemeli, sıla-i rahim yapmalı, hasta ziyareti yapmalı, yedirip içirmeli, fakir giydirmeli, yetime ikram etmeli ve Kur’an hatmi yapmalıdır.

Recep Ayında Yapılabilecek Diğer İbadetler

Recep ayı, genel olarak nafile ibadetlerin arttırılması için güzel bir fırsattır. Bu ayda yapılabilecek diğer ibadetler şunlardır:

Namaz Kılmak: Recep ayında, beş vakit namazın yanı sıra gece namazı (teheccüt) ve diğer nafile namazlara ağırlık verilmelidir. 30 rekatlık Recep ayı namazı şeklinde bilinen uygulama, bu ayın ilk 10 gününde 10 rekat, ikinci 10 gününde 10 rekat ve son 10 gününde 10 rekat olmak üzere kılınabilir. Bu namazın, ayın tamamına yayılan bir hacet namazı olduğu belirtilmiştir.

Tövbe ve İstiğfar: Recep ayı, günahlardan arınmak ve tövbe etmek için en uygun zamanlardan biridir. Bu ayda bolca "Estağfirullah" demeli ve yüce Allah'tan af dilemeliyiz.

Kur'an-ı Kerim Okumak: Ramazan ayına hazırlık olarak, Recep ayında Kur'an-ı Kerim ile bağın güçlendirilmesi çok önemlidir. Belirlenen bir hedef doğrultusunda hatim indirilebilir veya anlamıyla birlikte sureler okunup tefekkür edilebilir.

Hayır ve Sadaka: Manevi iklimin yoğun olduğu bu ayda ihtiyaç sahiplerine yardım etmek, sadaka vermek ve hayır işlerinde bulunmak sevabı kat kat arttırır.

2025 Yılı Üç Aylar ve Kandil Tarihleri

Üç ayların başlangıcı ve bu dönemdeki kandil geceleri şu tarihlere denk gelmektedir:

- Recep ayının başlangıcı: 1 Ocak 2025 (Çarşamba)
- Regaib Kandili: 2 Ocak 2025 (Perşembe'yi Cuma'ya bağlayan gece)
- Mirac Kandili: 27 Ocak 2025 (Pazartesi'yi Salı'ya bağlayan gece)
- Şaban ayının başlangıcı: 31 Ocak 2025 (Cuma)
- Berat Kandili: 13 Şubat 2025 (Perşembe'yi Cuma'ya bağlayan gece)
- Ramazan ayının başlangıcı: 1 Mart 2025 (Cumartesi)
- Kadir Gecesi: 26 Mart 2025 (Çarşamba'yı Perşembe'ye bağlayan gece)

Sonuç

Recep ayı, Müslümanlar için büyük bir manevi fırsattır. Bu ayı, Ramazan ayına hazırlık olarak görmeli, oruç, namaz, zikir, tövbe ve hayır hasenat gibi ibadetlerle değerlendirmeliyiz. Özel ibadetler konusunda sahih kaynaklara uymaya özen göstermeli, uydurma rivayetlere itibar etmemeliyiz. Unutmayalım ki, Allah katında en makbul ibadet, sahih sünnete uygun olarak ve samimiyetle yapılanıdır. Bu mübarek ayın, tüm Müslümanlar için hayırlara vesile olmasını ve Ramazan-ı Şerif'e sağlık, huzur ve afiyetle ulaşmamıza vesile kılmasını dileriz.


Kaynaklar

- Kur'an-ı Kerim (Tevbe Suresi 36. Ayet)
- Buhari ve Müslim Hadis Külliyatları
- İbn Hacer el-Askalânî, Tebyînü'l-Acûb
- Nevevî, El-Ezkâr
- Diyanet İşleri Başkanlığı, Üç Aylar ve Recep Ayı
- Riyâzü's-Sâlihîn
- Câmiü's-Sağîr
- Kenzü'l-Ummâl
- İhyâ-u Ulûmi'd-Dîn
- Tergîb ve Terhîb




Kaynaklar

- Kur'an-ı Kerim (Tevbe Suresi 36. Ayet)
- Buhari ve Müslim Hadis Külliyatları
- İbn Hacer el-Askalânî, "Tebyînü'l-Acûb"
- Nevevî, "El-Ezkâr"
- Diyanet İşleri Başkanlığı, "Üç Aylar ve Recep Ayı"]]> https://zakirun.de/showthread.php?tid=43795 Mon, 15 Jun 2026 16:45:58 +0200 Raşit Tunca]]> https://zakirun.de/showthread.php?tid=43795 Şeriat Yanlış mı Anlaşılıyor?

Şeriat, fıkıh ve İslam’ın bütünlüğü; modern çağda ortaya çıkan yanlış algılar ve kavramların çarpıtılması üzerinden ele alınıyor.

Emirleri ve nehiyleri kategorize etmek için şeriat, ahlak ve âdap ile alakalı hususları tasnif etmek için zikredilen tarikat kavramları günümüzde en fazla tahrifata uğrayan ıstılahlardır. Buna bir de yasalarla mukayese edilmesi anlamında fıkıh eklendiğinde İslâm'ın tüm önemli kavramlarının içi boşaltılmakta, suya sabuna dokunmayan bir din ortaya çıkarılmaktadır.

ŞERİAT SADECE HUKUK MUDUR?

İslam ne sadece hukuk kurallarından ibaret olup tepeden bakan ve tahakküm eden bir dindir ne de çerçevesi, kâideleri ve ilkeleri olmayan hümanizm türü bir ideolojidir. Hakikati ihtiva eden her kavramın başına geldiği gibi, en fazla istismar edilen ve Müslümanların dahi zihnini bulandıran konu; fıkhî hükümlerin asırlar öncesinde kaldığı ve şeriatın bugün uygulanamayacağı iddiasıdır.

Nitekim bugün fıkıh ve şeriat, insanlara “ya el-kol kesen ya savaş açıp işgal eden yahut kırbaç cezasıyla insana hayatı zindan eden” kavramlar olarak gösterilmiş ve çarpıtılmıştır.

Zihinlere işlenen ancak hakikati yansıtmayan husus, şeriatın tamamen kural-kâide ile emir-nehiylerden oluştuğu düşüncesidir. Halbuki şeriat; ahlak ve âdapla ilgili hususları, tasavvufî yönelişleri ve tarikatın teşvik ettiği unsurları da içine alan, Hz. Peygamber’in (s.a.v.) tebliğ ve beyan ettiği bütün esasların meydana getirdiği sistemin, nizamın ve intizamın adıdır; yani İslâm’ın bizzat kendisidir.[1]

Şeriat ve İslam’ın Değiştirilemezliği

Bazı modernistlerin “şeriatın bir Müslümanın hayatından çıkarılması gerektiği” veya “günümüzde uygulanması mümkün olmayan tarihsel motifler içerdiği” yönündeki iddialarına kulak vermek ve bu söylemlerde haklılık payı görmek, İslâm’ın bu çağa uygun olmadığını kabul etmek anlamına gelir.

Yani şeriatı istememek demek, İslâm’ı reddetmek ve Allah Teâlâ’nın “Sizin için İslâm’ı seçtim.” (Mâide, 5/3) yahut “Allah katında yegâne din İslâm’dır.” (Âl-i İmrân, 3/19) buyruğuna rağmen başka bir din arayışına girmek demektir. Nitekim şeriat, ayet ve hadis temelli bir nizama dayanır; bu sebeple beşerî bir iradeyle değiştirilmesi, iptal edilmesi veya rafa kaldırılması söz konusu değildir.

ŞERİATIN YANLIŞ ALGISI VE MÜSLÜMANLARIN SORUMLULUĞU

Bugün şeriatı Müslümanlara dahi kötü gösteren, şer'î meseleleri çarpıtarak insanları ya dinden soğutan ya da en hafif ifadeyle akidelerini zedeleyen kesimlerin; yerli-yabancı oryantalistlerin, insanları kasten veya sehven yanlış inançlara sevk eden müsteşriklerin yahut onlara alkış tutan çevrelerin elbette büyük vebali vardır.

Ancak bütün bunlar yaşanırken ve akîdevî anlamda ciddi kırılmalar meydana gelirken konfor alanından çıkmayan, tepki ve refleks göstermeyen Müslümanların sorumluluğunu görmezden gelirsek ne sorunları çözebiliriz ne de aynı hataları tekrar etmekten kurtulabiliriz. Bu sebeple başkalarını sorgulamadan önce, kendimizle bir hâl muhasebesi yapmamız öncelikli bir Müslümanlık vazifesidir.

Yaşadığımız çağ olgular yerine algıların, hakikatler yerine ideallerin ve pazarlanan hayallerin revaçta olduğu bir çağdır. İslâm’ın günümüze hitap etmediğini iddia edenlerin dayandıkları gerekçeler; “İslâm'ın modern zamanın ruhunu okuyamaması, modası geçmiş bir din olarak kalması, Müslüman coğrafyaların savaş ve kaos içinde olması yahut Müslümanların sefalet içinde yaşaması” gibi tutarsız bahanelerdir.

İSLAM MI SORUMLU, UYGULAMA MI?

Senelerdir İslâmî hükümlerin uygulanmadığı bir coğrafyada, sırf Müslümanlar yaşıyor diye ortaya çıkan suçların sorumlusu ne İslam’dır ne fıkıhtır ne de şeriattır. Kamusal alandan çıkarılarak sadece camiye hapsedilen bir din anlayışı; hayata müdahil olmadıkça, evlerde ikame edilmedikçe, çarşı-pazara yön vermedikçe, hukuk ve ekonomi sistemlerini inşa etmedikçe ortaya çıkan problemlerin mesulü İslam değil, caydırıcılıktan, adalet ve hakkaniyetten uzak mevcut sistemlerdir.

Merhum Rasim Özdenören’in ifade ettiği gibi, fıkhın uygulanmayan veya yanlış uygulanan hükümlerinden İslâm değil, bu hükümleri hayata geçirmeyen yahut yozlaştıran insanlar ve yönetimler sorumludur. Nitekim bir toplumda fıkhın teorik olarak var olması, o toplumun “Müslümanca” yaşadığı anlamına gelmez.[2]

Toplumsal Sorunların Kaynağı İslam mıdır?

Söz gelimi aile hukukunda, İslâm’ın kadın ve erkek için tanımladığı hak ve sorumluluklar göz ardı edildiği hâlde ortaya çıkan aile facialarının suçunu İslam’a yüklemek aklıselimle bağdaşmaz.

Çocukların istismar edildiği, suç oranlarının arttığı, zenginlerin fakirleri ezdiği ve en küçük kavgaların ölümle sonuçlandığı bir düzende, “Bu suçları Müslümanlar işliyorsa sorun İslam’dadır.” şeklinde bir çıkarım yapmak; sorun çözmek yerine İslam’ı suçlu ilan etme çabasından başka bir anlam taşımaz.

İSLAM’DA SUÇ VE CEZA DENGESİ

İslam bir yandan günah ve sevap tasavvuruyla insanı ahlâklı ve erdemli hâle getirmeyi hedeflerken, diğer yandan suç ve ceza anlayışıyla toplum içinde hakkaniyet sahibi bireyler yetiştirmeyi amaçlamaktadır. Büyük suçlar küçük cezalarla geçiştirildiğinde nasıl adalete olan güven sarsılıyorsa küçük suçlara büyük cezalar verildiğinde de toplumda o kadar kaos meydana gelmektedir. Bu sebeple İslam’da suç ve ceza arasında gözetilen denge, adalet fikrinin temel unsurlarından biridir.

Asırlardır İslâm’ın yalnızca adının kaldığı, Müslümanca bir tavrın dahi çoğu zaman gümrüğe tabi tutulduğu bir dünyada; İslam’ın insana, aileye, kadına ve adalete verdiği değer görmezden gelinerek sürekli hedef alınması, hak ile batıl mücadelesinin, “Firavun ile Mûsa” savaşının devam ettiğini, “putları kırdığı için ateşlere atılmaya çalışılan İbrâhimlerle hala Nemrutça” mücadele edildiğini göstermektedir.

İslam’a Yönelik Çifte Standartlar ve Algı Operasyonları

İffetten söz edilince “özgürlüğe müdahale”, tesettürden bahsedilince “kılık kıyafet özgürlüğünün kısıtlanması”, kısas talep edilince “yaşam hakkının ihlali”, suçlulara İslâmî usulde ceza verilmesi istenince “laikliğe aykırılık” gibi söylemler öne sürülmekte; buna karşılık aynı suçlar işlendiğinde “Müslüman toplumlarda bunlar hâlâ yaşanıyorsa İslam çözüm üretmekten acizdir.” denilmektedir.

Böyle bir zeminde şu soruyu sormak en tabiî hakkımızdır: “Yüzyıldır İslâmî hükümlerin büyük ölçüde unutulduğu bir coğrafyada, mevcut sistemlerin yetiştirdiği bireyler suç işliyorsa ve hâlâ adalet tesis edilemiyorsa, sorun İslam’da mı; yoksa İslam’ı kötü göstermeye çalışan zihniyette midir?”

TEORİ İLE PRATİK ARASINDAKİ KOPUKLUK

Bir kanun veya sistemin ne derece etkili olduğunu anlayabilmek için, öncelikle onun uygulanmasına fırsat verilmesi gerekir. Şer'î hükümlerin uygulanmadığı bir yerde Müslümanların hata yapması yahut suç işlemesi ne şeriatın bir noksanlığı ne de İslâm’ın bir eksikliği olarak görülebilir. Beşerî hukukun uygulandığı toplumlarda insanlar çoğu zaman inandıkları dinin emirlerinden ziyade, yaptırım gücü olan kanunlara tabi olmaktadır.

Merhum Sezai Karakoç’un da işaret ettiği gibi, bu coğrafyada asırlardır İslam iktisat sistemi kurulmak yerine yalnızca İslam iktisat tarihi okutulmuştur. Buna rağmen İslam’ın ortaya koyduğu iktisadî modelden daha adil ve hakkaniyetli bir sistem geliştirilememiştir.[3] Şayet bugün faiz, gelir dağılımı adaletsizliği ve ekonomik sömürü gibi problemler varsa bunun sebebi uygulanmayan İslam iktisat doktrini değil, onun yerine ikame edilen faiz merkezli düzendir.

Müslümanca Yaşamak ve Düşünmek

Aynı şekilde ilahiyat fakültelerinin veya imam-hatip liselerinin çokluğu da bu bilgiler hayata taşınmadıkça toplumun dindar olduğu anlamına gelmez. Nitekim İslam’dan uzaklaşan fert ve cemiyetin, sorunlarına İslam hukuku içinde çözüm aramaması ve kurtuluşu başka mecralarda araması, kaçınılmaz biçimde kargaşa ve kaosa sebebiyet vermektedir.

Unutulmamalıdır ki yalnızca hukuk kurallarıyla erdemli bir toplum inşa etmek mümkün değildir. Aynı şekilde ahlâkî seviyesi düşük bir toplumu salt hukuk kurallarıyla ahlaklı hâle getirmek de imkânsızdır. Bu sebeple “Müslümanca yaşamak”, her şeyden önce “Müslümanca düşünmeyi” gerektirir.

Dipnotlar:

[1] Muhammed Umâre, İzâletü’ş-şübühât an me’âni’l-mustalahât (Kâhire: Dâru’s-Selâm, 2010), 510.

[2] Rasim Özdenören, Müslümanca Düşünme Üzerine Denemeler (İstanbul: İz Yayıncılık, 1992), 114.

[3] Sezai Karakoç, İslâm Toplumunun Ekonomik Strüktürü (İstanbul: Diriliş Yayınları, 1987), 8.]]> Şeriat Yanlış mı Anlaşılıyor?

Şeriat, fıkıh ve İslam’ın bütünlüğü; modern çağda ortaya çıkan yanlış algılar ve kavramların çarpıtılması üzerinden ele alınıyor.

Emirleri ve nehiyleri kategorize etmek için şeriat, ahlak ve âdap ile alakalı hususları tasnif etmek için zikredilen tarikat kavramları günümüzde en fazla tahrifata uğrayan ıstılahlardır. Buna bir de yasalarla mukayese edilmesi anlamında fıkıh eklendiğinde İslâm'ın tüm önemli kavramlarının içi boşaltılmakta, suya sabuna dokunmayan bir din ortaya çıkarılmaktadır.

ŞERİAT SADECE HUKUK MUDUR?

İslam ne sadece hukuk kurallarından ibaret olup tepeden bakan ve tahakküm eden bir dindir ne de çerçevesi, kâideleri ve ilkeleri olmayan hümanizm türü bir ideolojidir. Hakikati ihtiva eden her kavramın başına geldiği gibi, en fazla istismar edilen ve Müslümanların dahi zihnini bulandıran konu; fıkhî hükümlerin asırlar öncesinde kaldığı ve şeriatın bugün uygulanamayacağı iddiasıdır.

Nitekim bugün fıkıh ve şeriat, insanlara “ya el-kol kesen ya savaş açıp işgal eden yahut kırbaç cezasıyla insana hayatı zindan eden” kavramlar olarak gösterilmiş ve çarpıtılmıştır.

Zihinlere işlenen ancak hakikati yansıtmayan husus, şeriatın tamamen kural-kâide ile emir-nehiylerden oluştuğu düşüncesidir. Halbuki şeriat; ahlak ve âdapla ilgili hususları, tasavvufî yönelişleri ve tarikatın teşvik ettiği unsurları da içine alan, Hz. Peygamber’in (s.a.v.) tebliğ ve beyan ettiği bütün esasların meydana getirdiği sistemin, nizamın ve intizamın adıdır; yani İslâm’ın bizzat kendisidir.[1]

Şeriat ve İslam’ın Değiştirilemezliği

Bazı modernistlerin “şeriatın bir Müslümanın hayatından çıkarılması gerektiği” veya “günümüzde uygulanması mümkün olmayan tarihsel motifler içerdiği” yönündeki iddialarına kulak vermek ve bu söylemlerde haklılık payı görmek, İslâm’ın bu çağa uygun olmadığını kabul etmek anlamına gelir.

Yani şeriatı istememek demek, İslâm’ı reddetmek ve Allah Teâlâ’nın “Sizin için İslâm’ı seçtim.” (Mâide, 5/3) yahut “Allah katında yegâne din İslâm’dır.” (Âl-i İmrân, 3/19) buyruğuna rağmen başka bir din arayışına girmek demektir. Nitekim şeriat, ayet ve hadis temelli bir nizama dayanır; bu sebeple beşerî bir iradeyle değiştirilmesi, iptal edilmesi veya rafa kaldırılması söz konusu değildir.

ŞERİATIN YANLIŞ ALGISI VE MÜSLÜMANLARIN SORUMLULUĞU

Bugün şeriatı Müslümanlara dahi kötü gösteren, şer'î meseleleri çarpıtarak insanları ya dinden soğutan ya da en hafif ifadeyle akidelerini zedeleyen kesimlerin; yerli-yabancı oryantalistlerin, insanları kasten veya sehven yanlış inançlara sevk eden müsteşriklerin yahut onlara alkış tutan çevrelerin elbette büyük vebali vardır.

Ancak bütün bunlar yaşanırken ve akîdevî anlamda ciddi kırılmalar meydana gelirken konfor alanından çıkmayan, tepki ve refleks göstermeyen Müslümanların sorumluluğunu görmezden gelirsek ne sorunları çözebiliriz ne de aynı hataları tekrar etmekten kurtulabiliriz. Bu sebeple başkalarını sorgulamadan önce, kendimizle bir hâl muhasebesi yapmamız öncelikli bir Müslümanlık vazifesidir.

Yaşadığımız çağ olgular yerine algıların, hakikatler yerine ideallerin ve pazarlanan hayallerin revaçta olduğu bir çağdır. İslâm’ın günümüze hitap etmediğini iddia edenlerin dayandıkları gerekçeler; “İslâm'ın modern zamanın ruhunu okuyamaması, modası geçmiş bir din olarak kalması, Müslüman coğrafyaların savaş ve kaos içinde olması yahut Müslümanların sefalet içinde yaşaması” gibi tutarsız bahanelerdir.

İSLAM MI SORUMLU, UYGULAMA MI?

Senelerdir İslâmî hükümlerin uygulanmadığı bir coğrafyada, sırf Müslümanlar yaşıyor diye ortaya çıkan suçların sorumlusu ne İslam’dır ne fıkıhtır ne de şeriattır. Kamusal alandan çıkarılarak sadece camiye hapsedilen bir din anlayışı; hayata müdahil olmadıkça, evlerde ikame edilmedikçe, çarşı-pazara yön vermedikçe, hukuk ve ekonomi sistemlerini inşa etmedikçe ortaya çıkan problemlerin mesulü İslam değil, caydırıcılıktan, adalet ve hakkaniyetten uzak mevcut sistemlerdir.

Merhum Rasim Özdenören’in ifade ettiği gibi, fıkhın uygulanmayan veya yanlış uygulanan hükümlerinden İslâm değil, bu hükümleri hayata geçirmeyen yahut yozlaştıran insanlar ve yönetimler sorumludur. Nitekim bir toplumda fıkhın teorik olarak var olması, o toplumun “Müslümanca” yaşadığı anlamına gelmez.[2]

Toplumsal Sorunların Kaynağı İslam mıdır?

Söz gelimi aile hukukunda, İslâm’ın kadın ve erkek için tanımladığı hak ve sorumluluklar göz ardı edildiği hâlde ortaya çıkan aile facialarının suçunu İslam’a yüklemek aklıselimle bağdaşmaz.

Çocukların istismar edildiği, suç oranlarının arttığı, zenginlerin fakirleri ezdiği ve en küçük kavgaların ölümle sonuçlandığı bir düzende, “Bu suçları Müslümanlar işliyorsa sorun İslam’dadır.” şeklinde bir çıkarım yapmak; sorun çözmek yerine İslam’ı suçlu ilan etme çabasından başka bir anlam taşımaz.

İSLAM’DA SUÇ VE CEZA DENGESİ

İslam bir yandan günah ve sevap tasavvuruyla insanı ahlâklı ve erdemli hâle getirmeyi hedeflerken, diğer yandan suç ve ceza anlayışıyla toplum içinde hakkaniyet sahibi bireyler yetiştirmeyi amaçlamaktadır. Büyük suçlar küçük cezalarla geçiştirildiğinde nasıl adalete olan güven sarsılıyorsa küçük suçlara büyük cezalar verildiğinde de toplumda o kadar kaos meydana gelmektedir. Bu sebeple İslam’da suç ve ceza arasında gözetilen denge, adalet fikrinin temel unsurlarından biridir.

Asırlardır İslâm’ın yalnızca adının kaldığı, Müslümanca bir tavrın dahi çoğu zaman gümrüğe tabi tutulduğu bir dünyada; İslam’ın insana, aileye, kadına ve adalete verdiği değer görmezden gelinerek sürekli hedef alınması, hak ile batıl mücadelesinin, “Firavun ile Mûsa” savaşının devam ettiğini, “putları kırdığı için ateşlere atılmaya çalışılan İbrâhimlerle hala Nemrutça” mücadele edildiğini göstermektedir.

İslam’a Yönelik Çifte Standartlar ve Algı Operasyonları

İffetten söz edilince “özgürlüğe müdahale”, tesettürden bahsedilince “kılık kıyafet özgürlüğünün kısıtlanması”, kısas talep edilince “yaşam hakkının ihlali”, suçlulara İslâmî usulde ceza verilmesi istenince “laikliğe aykırılık” gibi söylemler öne sürülmekte; buna karşılık aynı suçlar işlendiğinde “Müslüman toplumlarda bunlar hâlâ yaşanıyorsa İslam çözüm üretmekten acizdir.” denilmektedir.

Böyle bir zeminde şu soruyu sormak en tabiî hakkımızdır: “Yüzyıldır İslâmî hükümlerin büyük ölçüde unutulduğu bir coğrafyada, mevcut sistemlerin yetiştirdiği bireyler suç işliyorsa ve hâlâ adalet tesis edilemiyorsa, sorun İslam’da mı; yoksa İslam’ı kötü göstermeye çalışan zihniyette midir?”

TEORİ İLE PRATİK ARASINDAKİ KOPUKLUK

Bir kanun veya sistemin ne derece etkili olduğunu anlayabilmek için, öncelikle onun uygulanmasına fırsat verilmesi gerekir. Şer'î hükümlerin uygulanmadığı bir yerde Müslümanların hata yapması yahut suç işlemesi ne şeriatın bir noksanlığı ne de İslâm’ın bir eksikliği olarak görülebilir. Beşerî hukukun uygulandığı toplumlarda insanlar çoğu zaman inandıkları dinin emirlerinden ziyade, yaptırım gücü olan kanunlara tabi olmaktadır.

Merhum Sezai Karakoç’un da işaret ettiği gibi, bu coğrafyada asırlardır İslam iktisat sistemi kurulmak yerine yalnızca İslam iktisat tarihi okutulmuştur. Buna rağmen İslam’ın ortaya koyduğu iktisadî modelden daha adil ve hakkaniyetli bir sistem geliştirilememiştir.[3] Şayet bugün faiz, gelir dağılımı adaletsizliği ve ekonomik sömürü gibi problemler varsa bunun sebebi uygulanmayan İslam iktisat doktrini değil, onun yerine ikame edilen faiz merkezli düzendir.

Müslümanca Yaşamak ve Düşünmek

Aynı şekilde ilahiyat fakültelerinin veya imam-hatip liselerinin çokluğu da bu bilgiler hayata taşınmadıkça toplumun dindar olduğu anlamına gelmez. Nitekim İslam’dan uzaklaşan fert ve cemiyetin, sorunlarına İslam hukuku içinde çözüm aramaması ve kurtuluşu başka mecralarda araması, kaçınılmaz biçimde kargaşa ve kaosa sebebiyet vermektedir.

Unutulmamalıdır ki yalnızca hukuk kurallarıyla erdemli bir toplum inşa etmek mümkün değildir. Aynı şekilde ahlâkî seviyesi düşük bir toplumu salt hukuk kurallarıyla ahlaklı hâle getirmek de imkânsızdır. Bu sebeple “Müslümanca yaşamak”, her şeyden önce “Müslümanca düşünmeyi” gerektirir.

Dipnotlar:

[1] Muhammed Umâre, İzâletü’ş-şübühât an me’âni’l-mustalahât (Kâhire: Dâru’s-Selâm, 2010), 510.

[2] Rasim Özdenören, Müslümanca Düşünme Üzerine Denemeler (İstanbul: İz Yayıncılık, 1992), 114.

[3] Sezai Karakoç, İslâm Toplumunun Ekonomik Strüktürü (İstanbul: Diriliş Yayınları, 1987), 8.]]> https://zakirun.de/showthread.php?tid=43794 Mon, 15 Jun 2026 16:38:31 +0200 Raşit Tunca]]> https://zakirun.de/showthread.php?tid=43794 Sabr-ı Cemil Ne Demektir?

Sabr-ı cemil, başa gelen bela, musibet ve zorluklar karşısında hiç kimseye şikayet etmeden, feryat figan etmeden gösterilen en güzel ve en asil sabır anlamına gelir.

Arapça kökenli bir tamlama olan bu kavram, kelime anlamı olarak "güzel sabır" demektir. Dinî ve ahlaki bir terim olarak kalbin kırılmasına veya canın yanmasına rağmen isyan etmeme olgunluğunu ifade eder.

Temel Özellikleri Nelerdir?

Şikayetsizlik: Derdini insanlara sızlanarak değil, yalnızca Allah'a arz etmektir.
İsyansızlık: Kaderi sorgulamadan ve rıza göstererek metanetini korumaktır.
Şükür Hali: Zorluk anında bile kalbin "Elhamdülillah" diyebilme teslimiyetidir.

Kur'an-ı Kerim'deki Yeri

Bu kavram Kur'an-ı Kerim'de özellikle Hz. Yakub'un, oğlu Hz. Yusuf'un kaybolması üzerine gösterdiği teslimiyeti anlatırken geçer. Yusuf Suresi 18. ayette Hz. Yakub, oğullarının yalanı karşısında "Artık bana düşen sabr-ı cemîldir" diyerek bu yüce duruşu sergilemiştir.

Günlük Hayatta Kullanımı

Toplumda genellikle büyük bir vefat, acı veya felaket yaşayan kişilere taziyede bulunurken "Allah sabr-ı cemil ihsan eylesin" şeklinde dua olarak söylenir. Bu dua, muhatabın bu ağır imtihanı en güzel, en vakarlı ve en huzurlu şekilde atlatmasını temenni etmek anlamına gelir.

Tasavvufi Yönü

Tasavvufta sabr-ı cemil, sadece bir dayanma gücü değil, kulun Allah'a olan tam teslimiyeti ve aşkı olarak görülür. Sufiler bu kavramı şu derin manalarla açıklar:

Rıza Makamı: Belayı gönderenin Allah olduğunu bilip, O'ndan gelen her şeye sevgiyle razı olmaktır.
Şikayetin Terki: Sufilere göre derdini insana şikayet etmek, Yaradan'ı yaratılana şikayet etmektir; bu yüzden sabr-ı cemil şikayetsizdir.
Gönül Huzuru: Zahiren (dışarıdan) acı çekilirken, batınen (kalben) Allah ile beraber olmanın verdiği bir iç huzurdur.
İmtihanı Sevmek: Kulun, imtihan vesilesiyle Allah tarafından hatırlandığını ve temizlendiğini düşünerek belaya tebessüm edebilmesidir.

Diğer Sabır Türleri

İslam alimleri ve sufiler, sabrı karşılaşılan durumlara göre üç ana gruba ayırır. Sabr-ı cemil, bu üç türün de en yüksek ve en kusursuz halidir:

İtaat ve İbadette Sabır: Nefsin tembelliğine karşı direnmektir. İbadetleri düzenli, istekli ve sürekli kılmak için gösterilen istikrardır.

Günahlara Karşı Sabır: Nefsin kötü ve haram isteklerine karşı koymaktır. Günah işlemeye imkan varken, Allah korkusuyla kendini tutabilme iradesidir.

Musibet ve Belalara Karşı Sabır: Ölüm, hastalık, fakirlik veya haksızlık gibi elde olmayan acılara karşı metanetini korumaktır. Sabr-ı cemil en çok bu kategoride kendisini gösterir.

Tasavvufta ayrıca sabır; avâmın sabrı (zoraki dayanma), zâhidlerin sabrı (sevap için dayanma) ve âriflerin sabrı (beladan lezzet alma/sabr-ı cemil) olarak da derecelendirilir.

Sabr-ı Cemil Ne Demektir?

Hz. Yakub’un (a.s.) büyük imtihanı ve “sabr-ı cemîl” anlayışı üzerinden sabrın mahiyeti ve musibetler karşısında tevekkülün önemi anlatılıyor.

Rasûlullâh -sallâllâhu aleyhi ve sellem- Efendimiz, Cebrâîl -aleyhisselâm-’a sordu:

SABR-I CEMİL NEDİR?

“–Yâkûb’un Yûsuf’a olan hicrânı ne dereceye varmıştı?”

Cebrâîl -aleyhisselâm-:

“–Evlâdını kaybeden yetmiş annenin toplam hicrânına!” cevâbını verdi.

Fahr-i Kâinât Efendimiz:

“–O hâlde onun sevâbı ne kadardır?” diye sordu.

O da:

“–Yüz şehîd sevâbıdır. Çünkü O, Allâh’a bir an bile sû-i zan beslemedi.” dedi. (Taberî, XIII, 61; Süyûtî, ed-Dürrü’l-Mensûr, IV, 570; Yûsuf, 86)

İşte bu sabır, “sabr-ı cemîl” idi.]]> Sabr-ı Cemil Ne Demektir?

Sabr-ı cemil, başa gelen bela, musibet ve zorluklar karşısında hiç kimseye şikayet etmeden, feryat figan etmeden gösterilen en güzel ve en asil sabır anlamına gelir.

Arapça kökenli bir tamlama olan bu kavram, kelime anlamı olarak "güzel sabır" demektir. Dinî ve ahlaki bir terim olarak kalbin kırılmasına veya canın yanmasına rağmen isyan etmeme olgunluğunu ifade eder.

Temel Özellikleri Nelerdir?

Şikayetsizlik: Derdini insanlara sızlanarak değil, yalnızca Allah'a arz etmektir.
İsyansızlık: Kaderi sorgulamadan ve rıza göstererek metanetini korumaktır.
Şükür Hali: Zorluk anında bile kalbin "Elhamdülillah" diyebilme teslimiyetidir.

Kur'an-ı Kerim'deki Yeri

Bu kavram Kur'an-ı Kerim'de özellikle Hz. Yakub'un, oğlu Hz. Yusuf'un kaybolması üzerine gösterdiği teslimiyeti anlatırken geçer. Yusuf Suresi 18. ayette Hz. Yakub, oğullarının yalanı karşısında "Artık bana düşen sabr-ı cemîldir" diyerek bu yüce duruşu sergilemiştir.

Günlük Hayatta Kullanımı

Toplumda genellikle büyük bir vefat, acı veya felaket yaşayan kişilere taziyede bulunurken "Allah sabr-ı cemil ihsan eylesin" şeklinde dua olarak söylenir. Bu dua, muhatabın bu ağır imtihanı en güzel, en vakarlı ve en huzurlu şekilde atlatmasını temenni etmek anlamına gelir.

Tasavvufi Yönü

Tasavvufta sabr-ı cemil, sadece bir dayanma gücü değil, kulun Allah'a olan tam teslimiyeti ve aşkı olarak görülür. Sufiler bu kavramı şu derin manalarla açıklar:

Rıza Makamı: Belayı gönderenin Allah olduğunu bilip, O'ndan gelen her şeye sevgiyle razı olmaktır.
Şikayetin Terki: Sufilere göre derdini insana şikayet etmek, Yaradan'ı yaratılana şikayet etmektir; bu yüzden sabr-ı cemil şikayetsizdir.
Gönül Huzuru: Zahiren (dışarıdan) acı çekilirken, batınen (kalben) Allah ile beraber olmanın verdiği bir iç huzurdur.
İmtihanı Sevmek: Kulun, imtihan vesilesiyle Allah tarafından hatırlandığını ve temizlendiğini düşünerek belaya tebessüm edebilmesidir.

Diğer Sabır Türleri

İslam alimleri ve sufiler, sabrı karşılaşılan durumlara göre üç ana gruba ayırır. Sabr-ı cemil, bu üç türün de en yüksek ve en kusursuz halidir:

İtaat ve İbadette Sabır: Nefsin tembelliğine karşı direnmektir. İbadetleri düzenli, istekli ve sürekli kılmak için gösterilen istikrardır.

Günahlara Karşı Sabır: Nefsin kötü ve haram isteklerine karşı koymaktır. Günah işlemeye imkan varken, Allah korkusuyla kendini tutabilme iradesidir.

Musibet ve Belalara Karşı Sabır: Ölüm, hastalık, fakirlik veya haksızlık gibi elde olmayan acılara karşı metanetini korumaktır. Sabr-ı cemil en çok bu kategoride kendisini gösterir.

Tasavvufta ayrıca sabır; avâmın sabrı (zoraki dayanma), zâhidlerin sabrı (sevap için dayanma) ve âriflerin sabrı (beladan lezzet alma/sabr-ı cemil) olarak da derecelendirilir.

Sabr-ı Cemil Ne Demektir?

Hz. Yakub’un (a.s.) büyük imtihanı ve “sabr-ı cemîl” anlayışı üzerinden sabrın mahiyeti ve musibetler karşısında tevekkülün önemi anlatılıyor.

Rasûlullâh -sallâllâhu aleyhi ve sellem- Efendimiz, Cebrâîl -aleyhisselâm-’a sordu:

SABR-I CEMİL NEDİR?

“–Yâkûb’un Yûsuf’a olan hicrânı ne dereceye varmıştı?”

Cebrâîl -aleyhisselâm-:

“–Evlâdını kaybeden yetmiş annenin toplam hicrânına!” cevâbını verdi.

Fahr-i Kâinât Efendimiz:

“–O hâlde onun sevâbı ne kadardır?” diye sordu.

O da:

“–Yüz şehîd sevâbıdır. Çünkü O, Allâh’a bir an bile sû-i zan beslemedi.” dedi. (Taberî, XIII, 61; Süyûtî, ed-Dürrü’l-Mensûr, IV, 570; Yûsuf, 86)

İşte bu sabır, “sabr-ı cemîl” idi.]]> https://zakirun.de/showthread.php?tid=43535 Fri, 29 May 2026 18:40:32 +0200 Raşit Tunca]]> https://zakirun.de/showthread.php?tid=43535 Müezzinlik nasıl yapılır?

Müezzin
Müezzin, camilerde ezan okuyan, sala getiren, namazlarda selam ve tesbih dualarını okuyan kişidir. Müezzinlik makamı, Hz. Peygamber (asm) Efendimiz zamanından beri vardır. İlk müezzin Bilal-i Habeşi'dir. Cemaatten herkes müezzin olabilir. Müezzin olacak kişinin Kuran-ı Kerim okuyabilmesi ve güzel sesli olması genel olarak kabul edilir.
"Müezzinler güzel ve gür sesli olmalıdır. Peygamberimiz yirmi kişiye ezan okutturup dinlemiş, içlerinden Ebû Mahzûre'nin sesini beğenmiştir." (Dârimî, Salât, 7)
"Kıyamet günü boyunları en uzun olanlar müezzinlerdir." (İbni Mâce, Ezân 5)
Müezzin, ezan okurken kıbleye döner. İbadet sırasında, müezzin bazı camilerde bulunan, müezzin mahfili denilen özel bir platform üzerinde bulunur. Müezzin, namaz aralarındaki duaları buradan sesli bir şekilde okur. Güzel sesin önemli olduğu müezzinlik, zamanla bir sanat haline gelmiştir. Ezanın belli bir makamla okunması, müezzinlerin güzel sesli olmaları gerektiği düşünülmesi, müezzinliği sanat haline getirmiştir.
Öyleki her bir vaktin ezanı kendine has bir makamla okunur. Osmanlı Camilerinde;
Sabah Ezanı: Sabâ makamında,
Öğle Ezanı: Rast makamında,
İkindi Ezanı: Hicaz makamında,
Akşam Ezanı: Segâh makamında,
Yatsı Ezanı: Uşşak makamında okunurmuş.
Sabah namazından önce verilen salâ da Hüseyni makamından okunurmuş.
Müezzinlik nasıl yapılır?
1. Müezzin Ezan Okur.
Öncelikle müezzin, namaz vaktinin girdiği belirtmek için ve Müslümanları namaza çağırmak için ezan okur;

• اَللَهُ اَكْبَرُ- اَللَهُ اَكْبَرُ
  
• اَللَهُ اَكْبَرُ- اَللَهُ اَكْبَرُ
  
• اَشْهَدُ اَنْ لَا اِلَاهَ اِلَّا اللهُ – اَشْهَدُ اَنْ لَا اِلَاهَ اِلَّا اللهُ
  
• اَشْهَدُ اَنَّ مُحَمّدًا رَسُولُ اللهِ – اَشْهَدُ اَنَّ مُحَمّدًا رَسُولُ اللهِ
  
• حَىَّ عَلَى الصَّلَاةِ – حَىَّ عَلَى الصَّلَاةِ
  
• حَىَّ عَلَى الْفَلَاحِ – حَىَّ عَلَى الْفَلَاحِ
  
• اَللَهُ اَكْبَرُ- اَللَهُ اَكْبَرُ
  
• لَا اِلَاهَ اِلَّا اللهُ
  

"Allahu Ekber, Allahu Ekber Allahu Ekber, Allahu Ekber Eşhedu en Lailahe illallah, Eşhedu en Lailahe illallah Eşhedu enne Muhammeden Resûlullah Eşhedu enne Muhammeden Rasûlullah Hayyaala's-salâh, Hayyaala's-salâh Hayyaala'l-felâh, Hayyaala'l-felâh Allahu Ekber, Allahu Ekber La ilahe illallah"
Anlamı:
Allah en büyük ve en yücedir.
Allah'tan başka ibadete lâyık olan bulunmadığına şehadet ederim.
Muhammed’in, Allah’ın peygamberi olduğuna şehadet ederim.
Haydi namaza geliniz.
Haydi kurtuluşa geliniz.
Allah en büyük ve en yücedir.
Allah'tan başka ilah yoktur
2. Ezandan sonra müezzin ezan duası okur.
اللَّهُمَّ رَبَّ هَذِهِ الدَّعْوَةِ التَّامَّةِ وَالصَّلَاةِ الْقَائِمَةِ آتِ مُحَمَّداً الْوَسِيلَةَ وَالْفَضِيلَةَ وَالدَّرَجَةَ الرَّافِعَةَ وَابْعَثْهُ مَقَاماً مَحْمُوداً الَّذِي وَعَدْتَهُ إَنَّكَ لَا تُخْلِفُ الْمِيعَادَ
"Allahumme Rebbe hazihi'd-da'veti't-tamme. Vesselatil kâimeti ati Muhammedenil vesilete vel fazilete ved-dereceter-refîate. vebashu makamen Mahmudenillezi veadteh. İnneke lâ tuhlifu'l-mîâd."
"Ey şu eksiksiz davetin ve kılınacak namazın rabbi Allah'ım! Muhammed'e vesîleyi ve fazîleti ver. Onu, kendisine vaadettiğin makâm-ı mahmûda ulaştır, muhakkak ki sen vaadinden dönmezsin."
3. Müezzin farz namazdan önce kamet getirir.

• Allahu Ekber, Allahu Ekber,
  
• Allahu Ekber, Allahu Ekber,
  
• Eşhedü en Lailahe illallah,
  
• Eşhedü en Lailahe illallah,
  
• Eşhedü enne Muhammeden Resûlullah,
  
• Eşhedü enne Muhammeden Rasûlullah,
  
• Hayyaala’s-salâh, Hayyaala’s-salâh,
  
• Hayyaala’l-felâh, Hayyaala’l-felâh,
  
• Kad kâmetis-Salâh, Kad kâmetis-Salâh,
  
• Allahu Ekber, Allahu Ekber,
  
• La ilahe illallah.
  

4. Müezzin, namazın farzından sonra “Selam Duası” Okur.
اللّهمَّ اَ نْتَ السّلاَ مُ و مِنْكَ السّلامُ ﴿﴾ تَبارَكْتَ ياَذَلْجَلالِ وَلاِكْراَمِ
"Allâhumme ente’s-selâmü ve minke’s-selâm, tebârekte yâ zelcelâli ve’l-ikrâm."
"Allah'ım sen selamsın. Bütün noksanlardan berisin, uzaksın. Dünya ve ahiret selameti senin inayet ve yardımınla olur. Sen mukaddessin, tazime gerçekten layık olansın. Ey celal ve ikram sahibi olan yüce mabudum!"
5. Müezzin namaz tesbihatına devam eder.
Müezzin "Peygamberimiz üzerine salavat" (getirin) anlamına gelen;
عَلي رَسؤُ لِناَ صَلَواَتٌ
"Alâ Rasulina salavat" der. Bunun üzerine cemaat salavat getirir. Sonra müezzin:
سُبْحاَنَ اللّهِ وَ الْحَمْدُ لِلهِ و لاآاِلَاهَ الا اللهُ وَللهُ اَكْبَرْ وَلا حَوْلَ ولا قُوَّةَ اِلاَّباِللهِ الْعَلِيِّ الْعَظِيمُ
"Subhanallahi vel hamdu lillahi ve la ilahe illellahu vallahu ekber. Ve la havle ve la kuvvete illa billahil aliyyil azim."
"Allah'ı bütün noksan sıfatlardan tanzih eder, kemal sıfatlarla muttasıf olduğunu kabul ederim. Bütün hamd ve şükürler Allah'adır. Allah'tan başka hiçbir ilah yoktur. İhtiyaçları gideren ve zararları yok eden yalnız yüce ve güçlü olan Allah'tır." duasını okur.
Dua bitince bütün cemaat sessizce Ayete’l-Kürsi'yi okur.
بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّح۪يمِ
اللَّهُ لاَ إِلَهَ إِلاَّ هُوَ الْحَيُّ الْقَيُّومُ لاَ تَأْخُذُهُ سِنَةٌ وَلاَ نَوْمٌ لَهُ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَمَا فِي الأَرْضِ مَنْ ذَا الَّذِي يَشْفَعُ عِنْدَهُ إِلاَّ بِإِذْنِهِ يَعْلَمُ مَا بَيْنَ أَيْدِيهِمْ وَمَا خَلْفَهُمْ وَلاَ يُحِيطُونَ بِشَيْءٍ مِنْ عِلْمِهِ إِلاَّ بِمَا شَاءَ وَسِعَ كُرْسِيُّهُ السَّمَاو ;َاتِ وَالأَرْضَ وَلاَ يَئُودُهُ حِفْظُهُمَا وَهُوَ الْعَلِيُّ الْعَظِيمُ
"Allâhu lâ ilâhe illâ huve’l-hayyu’l-kayyûm. Lâ te’huzuhû sinetun ve lâ nevm. Lehû mâ fi’s-semâvâti ve mâ fi’l-ardı men zellezî yeşfe’u ‘ındehû illâ bi iznih. Ya’lemu mâ beyne eydîhim ve mâ halfehum ve lâ yuhîtûne bi şey’in min ‘ılmihî illâ bimâ şâe vesi’a kursiyyuhu’s-semâvâti ve’larda ve lâ yeûduhû hıfzuhumâ ve huve’l-‘aliyyu’l-‘azîm."
"O'ndan başka ilah olmayan Allah, hay ve kayyumdur (ezel ve ebedidir). O'nu uyuklama ve uyku tutmaz. Göklerde ve yerlerde olan şeyler O'nundur. İzni olmaksızın O'nun yanında şefaat eden yoktur. Halkın önünde ve arkasında olanı (istikbal ve maziyi) bilir. İnsanlar O'nun ilminden, O'nun isteğinden başkasını ihata edemezler. Kürsisi semaları ve yeri içine alır. Onların hıfzı O'nu (Cenab-ı Ecelli Ala'yı) yormaz. O, pek yüksek ve büyüktür."
6. Herkes Ayete’l-Kürsi Okunduktan Sonra Tesbih Çekilir
Müezzin;
وَ هُوَ الْعَلىُّ الْعَظِيمُ ذولْجَلاَلِ سُبْحاَنَ اللهِ
"Ve huvel aliyyil azimi zul celali Subhanallah" der. Herkes 33 kez; سُبْحاَنَ اللهِ der. Anlamı: "Allah noksan sıfatlardan uzaktır."
Müezzin;
سُبْحاَنَ الْكَريمِ دآَءِمَنِ الْحَمْدُ لِلهِ
"Subhanel Kerimi daimenil hamdulillah" der. Herkes 33 kez; اَلْحَمْدُ لِلهِ der. Anlamı: "Hamd Allah'adır."
Müezzin;
رَبِّ الْعاَلَمِينَ تَعاَلَى شاَنُهُ اللَهُ اَكْبَرْ
"Rabbil alemine teala şanuhullahu ekber" der. Herkes 33 kez; اَلّلَهُ اَكْبَرْ der. Anlamı: "Allah en büyüktür."
7. Müezzin Tesbihlerden Sonra Şu Duayı Okur
لاَأِلَاهَ اِلاَّ اللّهُ وَحْدَهُ لاَ شَرِيكَ لَهُ لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ وَهُوَ عَلىَ كُلِّ شَيْءِِقَدِيرُ
"La ilahe illallahu vahdehu la şerikeleh, lehul mulku ve lehul hamdu ve huve ala kulli şey’in gadir."
“Allah Teala'dan başka ilah yoktur, tek ilah sadece odur, ortağı da yoktur. Bütün mülk ona aittir. Bütün hamd ve senalar onadır. Her şeye kadirdir."
Müezzin şu duayı okur;
َسُبْحاَنَ ربِّىَ الْعلِىِّ ااَعْلَ لْوَهاَّبْ
"Subhane Rabbiye'l-aliyyi'l-a'le'l-vehhab" Anlamı: "Yüce, ulu ve lütufkâr olan Rabbimi tesbih ederim."
Bu duadan sonra cemaat hep birlikte ellerini açıp dua eder. Dua bitince آمين, Amin denilir. Anlamı: "Duamı kabul et."
Bu şekilde müezzinin görevi tamamlanmış olur.]]> Müezzinlik nasıl yapılır?

Müezzin
Müezzin, camilerde ezan okuyan, sala getiren, namazlarda selam ve tesbih dualarını okuyan kişidir. Müezzinlik makamı, Hz. Peygamber (asm) Efendimiz zamanından beri vardır. İlk müezzin Bilal-i Habeşi'dir. Cemaatten herkes müezzin olabilir. Müezzin olacak kişinin Kuran-ı Kerim okuyabilmesi ve güzel sesli olması genel olarak kabul edilir.
"Müezzinler güzel ve gür sesli olmalıdır. Peygamberimiz yirmi kişiye ezan okutturup dinlemiş, içlerinden Ebû Mahzûre'nin sesini beğenmiştir." (Dârimî, Salât, 7)
"Kıyamet günü boyunları en uzun olanlar müezzinlerdir." (İbni Mâce, Ezân 5)
Müezzin, ezan okurken kıbleye döner. İbadet sırasında, müezzin bazı camilerde bulunan, müezzin mahfili denilen özel bir platform üzerinde bulunur. Müezzin, namaz aralarındaki duaları buradan sesli bir şekilde okur. Güzel sesin önemli olduğu müezzinlik, zamanla bir sanat haline gelmiştir. Ezanın belli bir makamla okunması, müezzinlerin güzel sesli olmaları gerektiği düşünülmesi, müezzinliği sanat haline getirmiştir.
Öyleki her bir vaktin ezanı kendine has bir makamla okunur. Osmanlı Camilerinde;
Sabah Ezanı: Sabâ makamında,
Öğle Ezanı: Rast makamında,
İkindi Ezanı: Hicaz makamında,
Akşam Ezanı: Segâh makamında,
Yatsı Ezanı: Uşşak makamında okunurmuş.
Sabah namazından önce verilen salâ da Hüseyni makamından okunurmuş.
Müezzinlik nasıl yapılır?
1. Müezzin Ezan Okur.
Öncelikle müezzin, namaz vaktinin girdiği belirtmek için ve Müslümanları namaza çağırmak için ezan okur;

• اَللَهُ اَكْبَرُ- اَللَهُ اَكْبَرُ
  
• اَللَهُ اَكْبَرُ- اَللَهُ اَكْبَرُ
  
• اَشْهَدُ اَنْ لَا اِلَاهَ اِلَّا اللهُ – اَشْهَدُ اَنْ لَا اِلَاهَ اِلَّا اللهُ
  
• اَشْهَدُ اَنَّ مُحَمّدًا رَسُولُ اللهِ – اَشْهَدُ اَنَّ مُحَمّدًا رَسُولُ اللهِ
  
• حَىَّ عَلَى الصَّلَاةِ – حَىَّ عَلَى الصَّلَاةِ
  
• حَىَّ عَلَى الْفَلَاحِ – حَىَّ عَلَى الْفَلَاحِ
  
• اَللَهُ اَكْبَرُ- اَللَهُ اَكْبَرُ
  
• لَا اِلَاهَ اِلَّا اللهُ
  

"Allahu Ekber, Allahu Ekber Allahu Ekber, Allahu Ekber Eşhedu en Lailahe illallah, Eşhedu en Lailahe illallah Eşhedu enne Muhammeden Resûlullah Eşhedu enne Muhammeden Rasûlullah Hayyaala's-salâh, Hayyaala's-salâh Hayyaala'l-felâh, Hayyaala'l-felâh Allahu Ekber, Allahu Ekber La ilahe illallah"
Anlamı:
Allah en büyük ve en yücedir.
Allah'tan başka ibadete lâyık olan bulunmadığına şehadet ederim.
Muhammed’in, Allah’ın peygamberi olduğuna şehadet ederim.
Haydi namaza geliniz.
Haydi kurtuluşa geliniz.
Allah en büyük ve en yücedir.
Allah'tan başka ilah yoktur
2. Ezandan sonra müezzin ezan duası okur.
اللَّهُمَّ رَبَّ هَذِهِ الدَّعْوَةِ التَّامَّةِ وَالصَّلَاةِ الْقَائِمَةِ آتِ مُحَمَّداً الْوَسِيلَةَ وَالْفَضِيلَةَ وَالدَّرَجَةَ الرَّافِعَةَ وَابْعَثْهُ مَقَاماً مَحْمُوداً الَّذِي وَعَدْتَهُ إَنَّكَ لَا تُخْلِفُ الْمِيعَادَ
"Allahumme Rebbe hazihi'd-da'veti't-tamme. Vesselatil kâimeti ati Muhammedenil vesilete vel fazilete ved-dereceter-refîate. vebashu makamen Mahmudenillezi veadteh. İnneke lâ tuhlifu'l-mîâd."
"Ey şu eksiksiz davetin ve kılınacak namazın rabbi Allah'ım! Muhammed'e vesîleyi ve fazîleti ver. Onu, kendisine vaadettiğin makâm-ı mahmûda ulaştır, muhakkak ki sen vaadinden dönmezsin."
3. Müezzin farz namazdan önce kamet getirir.

• Allahu Ekber, Allahu Ekber,
  
• Allahu Ekber, Allahu Ekber,
  
• Eşhedü en Lailahe illallah,
  
• Eşhedü en Lailahe illallah,
  
• Eşhedü enne Muhammeden Resûlullah,
  
• Eşhedü enne Muhammeden Rasûlullah,
  
• Hayyaala’s-salâh, Hayyaala’s-salâh,
  
• Hayyaala’l-felâh, Hayyaala’l-felâh,
  
• Kad kâmetis-Salâh, Kad kâmetis-Salâh,
  
• Allahu Ekber, Allahu Ekber,
  
• La ilahe illallah.
  

4. Müezzin, namazın farzından sonra “Selam Duası” Okur.
اللّهمَّ اَ نْتَ السّلاَ مُ و مِنْكَ السّلامُ ﴿﴾ تَبارَكْتَ ياَذَلْجَلالِ وَلاِكْراَمِ
"Allâhumme ente’s-selâmü ve minke’s-selâm, tebârekte yâ zelcelâli ve’l-ikrâm."
"Allah'ım sen selamsın. Bütün noksanlardan berisin, uzaksın. Dünya ve ahiret selameti senin inayet ve yardımınla olur. Sen mukaddessin, tazime gerçekten layık olansın. Ey celal ve ikram sahibi olan yüce mabudum!"
5. Müezzin namaz tesbihatına devam eder.
Müezzin "Peygamberimiz üzerine salavat" (getirin) anlamına gelen;
عَلي رَسؤُ لِناَ صَلَواَتٌ
"Alâ Rasulina salavat" der. Bunun üzerine cemaat salavat getirir. Sonra müezzin:
سُبْحاَنَ اللّهِ وَ الْحَمْدُ لِلهِ و لاآاِلَاهَ الا اللهُ وَللهُ اَكْبَرْ وَلا حَوْلَ ولا قُوَّةَ اِلاَّباِللهِ الْعَلِيِّ الْعَظِيمُ
"Subhanallahi vel hamdu lillahi ve la ilahe illellahu vallahu ekber. Ve la havle ve la kuvvete illa billahil aliyyil azim."
"Allah'ı bütün noksan sıfatlardan tanzih eder, kemal sıfatlarla muttasıf olduğunu kabul ederim. Bütün hamd ve şükürler Allah'adır. Allah'tan başka hiçbir ilah yoktur. İhtiyaçları gideren ve zararları yok eden yalnız yüce ve güçlü olan Allah'tır." duasını okur.
Dua bitince bütün cemaat sessizce Ayete’l-Kürsi'yi okur.
بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّح۪يمِ
اللَّهُ لاَ إِلَهَ إِلاَّ هُوَ الْحَيُّ الْقَيُّومُ لاَ تَأْخُذُهُ سِنَةٌ وَلاَ نَوْمٌ لَهُ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَمَا فِي الأَرْضِ مَنْ ذَا الَّذِي يَشْفَعُ عِنْدَهُ إِلاَّ بِإِذْنِهِ يَعْلَمُ مَا بَيْنَ أَيْدِيهِمْ وَمَا خَلْفَهُمْ وَلاَ يُحِيطُونَ بِشَيْءٍ مِنْ عِلْمِهِ إِلاَّ بِمَا شَاءَ وَسِعَ كُرْسِيُّهُ السَّمَاو ;َاتِ وَالأَرْضَ وَلاَ يَئُودُهُ حِفْظُهُمَا وَهُوَ الْعَلِيُّ الْعَظِيمُ
"Allâhu lâ ilâhe illâ huve’l-hayyu’l-kayyûm. Lâ te’huzuhû sinetun ve lâ nevm. Lehû mâ fi’s-semâvâti ve mâ fi’l-ardı men zellezî yeşfe’u ‘ındehû illâ bi iznih. Ya’lemu mâ beyne eydîhim ve mâ halfehum ve lâ yuhîtûne bi şey’in min ‘ılmihî illâ bimâ şâe vesi’a kursiyyuhu’s-semâvâti ve’larda ve lâ yeûduhû hıfzuhumâ ve huve’l-‘aliyyu’l-‘azîm."
"O'ndan başka ilah olmayan Allah, hay ve kayyumdur (ezel ve ebedidir). O'nu uyuklama ve uyku tutmaz. Göklerde ve yerlerde olan şeyler O'nundur. İzni olmaksızın O'nun yanında şefaat eden yoktur. Halkın önünde ve arkasında olanı (istikbal ve maziyi) bilir. İnsanlar O'nun ilminden, O'nun isteğinden başkasını ihata edemezler. Kürsisi semaları ve yeri içine alır. Onların hıfzı O'nu (Cenab-ı Ecelli Ala'yı) yormaz. O, pek yüksek ve büyüktür."
6. Herkes Ayete’l-Kürsi Okunduktan Sonra Tesbih Çekilir
Müezzin;
وَ هُوَ الْعَلىُّ الْعَظِيمُ ذولْجَلاَلِ سُبْحاَنَ اللهِ
"Ve huvel aliyyil azimi zul celali Subhanallah" der. Herkes 33 kez; سُبْحاَنَ اللهِ der. Anlamı: "Allah noksan sıfatlardan uzaktır."
Müezzin;
سُبْحاَنَ الْكَريمِ دآَءِمَنِ الْحَمْدُ لِلهِ
"Subhanel Kerimi daimenil hamdulillah" der. Herkes 33 kez; اَلْحَمْدُ لِلهِ der. Anlamı: "Hamd Allah'adır."
Müezzin;
رَبِّ الْعاَلَمِينَ تَعاَلَى شاَنُهُ اللَهُ اَكْبَرْ
"Rabbil alemine teala şanuhullahu ekber" der. Herkes 33 kez; اَلّلَهُ اَكْبَرْ der. Anlamı: "Allah en büyüktür."
7. Müezzin Tesbihlerden Sonra Şu Duayı Okur
لاَأِلَاهَ اِلاَّ اللّهُ وَحْدَهُ لاَ شَرِيكَ لَهُ لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ وَهُوَ عَلىَ كُلِّ شَيْءِِقَدِيرُ
"La ilahe illallahu vahdehu la şerikeleh, lehul mulku ve lehul hamdu ve huve ala kulli şey’in gadir."
“Allah Teala'dan başka ilah yoktur, tek ilah sadece odur, ortağı da yoktur. Bütün mülk ona aittir. Bütün hamd ve senalar onadır. Her şeye kadirdir."
Müezzin şu duayı okur;
َسُبْحاَنَ ربِّىَ الْعلِىِّ ااَعْلَ لْوَهاَّبْ
"Subhane Rabbiye'l-aliyyi'l-a'le'l-vehhab" Anlamı: "Yüce, ulu ve lütufkâr olan Rabbimi tesbih ederim."
Bu duadan sonra cemaat hep birlikte ellerini açıp dua eder. Dua bitince آمين, Amin denilir. Anlamı: "Duamı kabul et."
Bu şekilde müezzinin görevi tamamlanmış olur.]]> https://zakirun.de/showthread.php?tid=43531 Fri, 29 May 2026 18:22:59 +0200 Raşit Tunca]]> https://zakirun.de/showthread.php?tid=43531 Ayet ile hadis arasındaki farkı anlatır mısınız?

Ayet'in manası; Kur'an sureleri içinde yer almış olan, başı ve sonu belli cümlelerdir. Kur'an'ın her bir ayeti mucizedir. Her ayet onları tebliğ eden peygamberlerin doğruluğuna birer delil, düşünen ve kafasını yoranlar için birer ibret; mucize oluşları ve değerleri itibariyle de birer "emr-i acîb"dir.
Hadis; Hz. Peygamber (s.a.s)'in sözleri, fiilleri, takrirleri ile ahlaki ve beşerî vasıflarındarı oluşan sünnetinin söz veya yazı ile ifade edilmiş şekli. Bu mânâda hadis, sünnet ile eş anlamlıdır.
Hadis kelimesi zamanla, Hz. Peygamber (sas)'den rivâyet edilen haberlerin genel adı olarak kullanılmaya başlanmıştır.
Rasûlullah (s.a.s), Allah'tan aldığı vahyi yalnızca insanlara aktarmakla kalmamış, aynı zamanda onları açıklamış ve kendi hayatında da tatbik ederek müşahhas örnekler hâline getirmiştir. Bu nedenle O'na "Yaşayan Kur'ân" da denilmiştir.
İslâm bilginleri genellikle, dinî konularla ilgili hâdislerin, Allah tarafından Hz. Peygamber (s.a.s)'e vahyedilmiş olduklarını kabul ederler; delil olarak da,
"O (Peygamber), kendiliğinden konuşmaz; onun sözleri, kendisine gönderilmiş vahiyden başkası değildir." (Necm, 54/3-4)
âyetini ileri sürerler. Ayrıca,
"Andolsun ki; Allah, müminlere büyük lütufta bulundu. Çünkü daha önce apaçık bir sapıklık içinde bulunuyorlarken, kendi aralarından, onlara kitap ve hikmeti öğreten bir elçi gönderdi." (Âl-i lmrân, 3/164)
âyetinde sözü edilen "hikmet" kelimesinin, "sünnet" anlamında olduğunu da belirtmişlerdir. Nitekim Hz. Peygamber (s.a.s) ve O'nun ashâbından nakledilen bazı haberler de, bu gerçeği ortaya koymaktadır. Rasûlullah (s.a.s)'tan şöyle rivayet edilmiştir:
"Bana kitap (Kur'ân) ve bir de onunla birlikte, onun gibisi (sünnet) verildi." (Ebû Dâvûd, Sünen, II, 505).
Hassan İbn Atiyye, aynı konuda şu açıklamayı yapmıştır: "Cibrîl (a.s.) Rasûlullah (s.a.s)'e Kur'ân'ı getirdiği ve öğrettiği gibi, sünneti de öylece getirir ve öğretirdi." (İbn Abdilberr, Câmiu'l Beyâni'l-ilm, II, 191).
Yukarıda zikredilen âyet ve haberlerden de anlaşılacağı gibi, Kur'ân ve hadîs (daha geniş ifadesiyle sünnet), Allah (c.c.) tarafından Rasûlullah (s.a.s.)'a gönderilmiş birer vahiy olmak bakımından aynıdırlar. Şu kadar var ki; Kur'ân, hadîsin aksine, anlam ve lâfız yönünden bir benzerinin meydana getirilmezliği (i'câz) ve Levh-i Mahfûz'da yazı ile tesbit edildiği için, ne Cibrîl (a.s.)'in ve ne de Hz. Peygamber (s.a.s)'in, üzerinde hiçbir tasarrufları bulunmaması noktasında hadîsten ayrılır. Hadîs ise, lâfız olarak vahyedilmediği için, Kur'ân lâfzı gibi mu'ciz olmayıp, ifade ettiği anlama bağlı kalmak şartıyla sadece mânâ yönüyle nakledilmesi câizdir.
Vahye dayalı bir fıkıh kaynağı olarak hadis, Kur'ân karşısındaki durumu ve getirdiği hükümler açısından şu şekillerde bulunur:
1. Bazı hadisler, Kur'ân'ın getirdiği hükümleri teyid ve tekit eder. Ana-babaya itâatsizliği, yalancı şâhitliği, cana kıymayı yasaklayan hadisler böyledir.
2. Bir kısmı hadisler, Kur'ân'ın getirdiği hükümleri açıklar, onları tamamlayıcı bilgiler verir. Kur'ân'da namaz kılmak, haccetmek, zekât vermek... emredilmiş, fakat bunların nasıl olacağı belirtilmemiştir. Bu ibadetlerin nasıl yapılacağını hadislerden öğreniyoruz.
3. Bazı hadisler de, Kur'ân'ın hiç temas etmediği konularda, hükümler koyar. Hadîsin başlı başına müstakil bir teşri' (yasama) kaynağı olduğunu gösteren bu tür hadislere, ehlî merkeplerle yırtıcı kuşların etinin yenmesini haram kılan, diyetlerle ilgili birçok hükmü belirten hadisler... örnek olarak verilebilir.
Buraya kadar anlatılanlar, hadîsin (sünnet) İslâm dinindeki önemli yerini gözler önüne sermektedir. Din açısından, Kur'ân'dan hemen sonra gelen bir hüküm kaynağı olarak hadislere gereken önemin verilerek Hz. Peygamber (s.a.s)'in sünnetine uyulması, başta Allah (c.c.) olmak üzere, O'nun Rasülü Hz. Muhammed (s.a.s) tarafından da çok kesin ifadelerle emredilmiştir. Bu konuda Kur'ân'da şu âyetlere yer verilmiştir:
"Ey Peygamber de ki: Eğer Allah'ı seviyorsanız, bana uyunuz ki; Allah da sizi sevsin ve günahlarınızı bağışlasın." (Âl-i İmrân, 3/31);
"Ey Peygamber de ki: Allah'a ve Peygamber'e itaat ediniz. Eğer yüz çevirirseniz, biliniz ki Allah kâfirleri sevmez." (Âl-i İmran, 3/32)
"Allah'a ve peygamberlere itaat ediniz, umulur ki rahmet olunursunuz." (Âl-i İmrân, 3/132);
"Peygamber size neyi getirmişse onu alın, neyi yasaklamışsa ondan sakının." (Haşr, 59/7).
Görüldüğü gibi bu âyetlerde, Rasûlullah (s.a.s)'e itâat, Allah'a (c.c.) itâat ile birlikte emredilmiş, hatta Peygamber (s.a.s)'e itâatin Allah'a (c.c.) itâat demek olduğu açıkça belirtilmiştir.
Rasûlullah (s.a.s) da bir hadîsinde:
"Şunu kesin olarak biliniz ki, bana Kur'ân ve onunla beraber onun bir benzeri (sünnet) daha verilmiştir. Karnı tok bir halde rahat koltuğuna oturarak; 'Şu Kur'an'a sarılın; onda neyi helal görürseniz onu helal, neyi haram görürseniz onu da haram kabul ediniz.' diyecek bazı kimseler gelmesi yakındır. Şüphesiz ki, Allah Rasûlünün haram kıldığı şey de Allah'ın haram kıldığı gibidir." (Ebû Davûd Sünnet, 5; İbni Mace, Mukaddime, 2; Ahmed b. Hanbel, Müsned, IV, 131)
buyurarak, sünnetini küçümseyip dinden ayırmak isteyenlere karşı müslümanları uyarmış ve dinin sünnetsiz düşünülemeyeceğini vurgulamıştır.
Selam ve dua ile...
Sorularla İslamiyet]]> Ayet ile hadis arasındaki farkı anlatır mısınız?

Ayet'in manası; Kur'an sureleri içinde yer almış olan, başı ve sonu belli cümlelerdir. Kur'an'ın her bir ayeti mucizedir. Her ayet onları tebliğ eden peygamberlerin doğruluğuna birer delil, düşünen ve kafasını yoranlar için birer ibret; mucize oluşları ve değerleri itibariyle de birer "emr-i acîb"dir.
Hadis; Hz. Peygamber (s.a.s)'in sözleri, fiilleri, takrirleri ile ahlaki ve beşerî vasıflarındarı oluşan sünnetinin söz veya yazı ile ifade edilmiş şekli. Bu mânâda hadis, sünnet ile eş anlamlıdır.
Hadis kelimesi zamanla, Hz. Peygamber (sas)'den rivâyet edilen haberlerin genel adı olarak kullanılmaya başlanmıştır.
Rasûlullah (s.a.s), Allah'tan aldığı vahyi yalnızca insanlara aktarmakla kalmamış, aynı zamanda onları açıklamış ve kendi hayatında da tatbik ederek müşahhas örnekler hâline getirmiştir. Bu nedenle O'na "Yaşayan Kur'ân" da denilmiştir.
İslâm bilginleri genellikle, dinî konularla ilgili hâdislerin, Allah tarafından Hz. Peygamber (s.a.s)'e vahyedilmiş olduklarını kabul ederler; delil olarak da,
"O (Peygamber), kendiliğinden konuşmaz; onun sözleri, kendisine gönderilmiş vahiyden başkası değildir." (Necm, 54/3-4)
âyetini ileri sürerler. Ayrıca,
"Andolsun ki; Allah, müminlere büyük lütufta bulundu. Çünkü daha önce apaçık bir sapıklık içinde bulunuyorlarken, kendi aralarından, onlara kitap ve hikmeti öğreten bir elçi gönderdi." (Âl-i lmrân, 3/164)
âyetinde sözü edilen "hikmet" kelimesinin, "sünnet" anlamında olduğunu da belirtmişlerdir. Nitekim Hz. Peygamber (s.a.s) ve O'nun ashâbından nakledilen bazı haberler de, bu gerçeği ortaya koymaktadır. Rasûlullah (s.a.s)'tan şöyle rivayet edilmiştir:
"Bana kitap (Kur'ân) ve bir de onunla birlikte, onun gibisi (sünnet) verildi." (Ebû Dâvûd, Sünen, II, 505).
Hassan İbn Atiyye, aynı konuda şu açıklamayı yapmıştır: "Cibrîl (a.s.) Rasûlullah (s.a.s)'e Kur'ân'ı getirdiği ve öğrettiği gibi, sünneti de öylece getirir ve öğretirdi." (İbn Abdilberr, Câmiu'l Beyâni'l-ilm, II, 191).
Yukarıda zikredilen âyet ve haberlerden de anlaşılacağı gibi, Kur'ân ve hadîs (daha geniş ifadesiyle sünnet), Allah (c.c.) tarafından Rasûlullah (s.a.s.)'a gönderilmiş birer vahiy olmak bakımından aynıdırlar. Şu kadar var ki; Kur'ân, hadîsin aksine, anlam ve lâfız yönünden bir benzerinin meydana getirilmezliği (i'câz) ve Levh-i Mahfûz'da yazı ile tesbit edildiği için, ne Cibrîl (a.s.)'in ve ne de Hz. Peygamber (s.a.s)'in, üzerinde hiçbir tasarrufları bulunmaması noktasında hadîsten ayrılır. Hadîs ise, lâfız olarak vahyedilmediği için, Kur'ân lâfzı gibi mu'ciz olmayıp, ifade ettiği anlama bağlı kalmak şartıyla sadece mânâ yönüyle nakledilmesi câizdir.
Vahye dayalı bir fıkıh kaynağı olarak hadis, Kur'ân karşısındaki durumu ve getirdiği hükümler açısından şu şekillerde bulunur:
1. Bazı hadisler, Kur'ân'ın getirdiği hükümleri teyid ve tekit eder. Ana-babaya itâatsizliği, yalancı şâhitliği, cana kıymayı yasaklayan hadisler böyledir.
2. Bir kısmı hadisler, Kur'ân'ın getirdiği hükümleri açıklar, onları tamamlayıcı bilgiler verir. Kur'ân'da namaz kılmak, haccetmek, zekât vermek... emredilmiş, fakat bunların nasıl olacağı belirtilmemiştir. Bu ibadetlerin nasıl yapılacağını hadislerden öğreniyoruz.
3. Bazı hadisler de, Kur'ân'ın hiç temas etmediği konularda, hükümler koyar. Hadîsin başlı başına müstakil bir teşri' (yasama) kaynağı olduğunu gösteren bu tür hadislere, ehlî merkeplerle yırtıcı kuşların etinin yenmesini haram kılan, diyetlerle ilgili birçok hükmü belirten hadisler... örnek olarak verilebilir.
Buraya kadar anlatılanlar, hadîsin (sünnet) İslâm dinindeki önemli yerini gözler önüne sermektedir. Din açısından, Kur'ân'dan hemen sonra gelen bir hüküm kaynağı olarak hadislere gereken önemin verilerek Hz. Peygamber (s.a.s)'in sünnetine uyulması, başta Allah (c.c.) olmak üzere, O'nun Rasülü Hz. Muhammed (s.a.s) tarafından da çok kesin ifadelerle emredilmiştir. Bu konuda Kur'ân'da şu âyetlere yer verilmiştir:
"Ey Peygamber de ki: Eğer Allah'ı seviyorsanız, bana uyunuz ki; Allah da sizi sevsin ve günahlarınızı bağışlasın." (Âl-i İmrân, 3/31);
"Ey Peygamber de ki: Allah'a ve Peygamber'e itaat ediniz. Eğer yüz çevirirseniz, biliniz ki Allah kâfirleri sevmez." (Âl-i İmran, 3/32)
"Allah'a ve peygamberlere itaat ediniz, umulur ki rahmet olunursunuz." (Âl-i İmrân, 3/132);
"Peygamber size neyi getirmişse onu alın, neyi yasaklamışsa ondan sakının." (Haşr, 59/7).
Görüldüğü gibi bu âyetlerde, Rasûlullah (s.a.s)'e itâat, Allah'a (c.c.) itâat ile birlikte emredilmiş, hatta Peygamber (s.a.s)'e itâatin Allah'a (c.c.) itâat demek olduğu açıkça belirtilmiştir.
Rasûlullah (s.a.s) da bir hadîsinde:
"Şunu kesin olarak biliniz ki, bana Kur'ân ve onunla beraber onun bir benzeri (sünnet) daha verilmiştir. Karnı tok bir halde rahat koltuğuna oturarak; 'Şu Kur'an'a sarılın; onda neyi helal görürseniz onu helal, neyi haram görürseniz onu da haram kabul ediniz.' diyecek bazı kimseler gelmesi yakındır. Şüphesiz ki, Allah Rasûlünün haram kıldığı şey de Allah'ın haram kıldığı gibidir." (Ebû Davûd Sünnet, 5; İbni Mace, Mukaddime, 2; Ahmed b. Hanbel, Müsned, IV, 131)
buyurarak, sünnetini küçümseyip dinden ayırmak isteyenlere karşı müslümanları uyarmış ve dinin sünnetsiz düşünülemeyeceğini vurgulamıştır.
Selam ve dua ile...
Sorularla İslamiyet]]> https://zakirun.de/showthread.php?tid=43528 Fri, 29 May 2026 18:03:10 +0200 Raşit Tunca]]> https://zakirun.de/showthread.php?tid=43528 Hadisler de Dinin Kaynağıysa Neden Kur’ân Gibi Yazılıp Korunmamıştır?

Hadisler de dinin kaynağıysa neden kur’ân gibi yazılıp korunmamıştır? Hadislerin yazıya geçirilmemiş olmasının sebepleri nelerdir?

Kısaca Kur’ân’ın Yazılması

Dinin yegâne iki kaynağı Kur’ân ve sünnettir. Hadisler sünnetin yazılı veya sözlü ifadeleri anlamına gelir. Bu haliyle hadisler Kur’an’daki ayetlerin mücmel olanını açıklama, mutlak olanını takyîd, umûm olanını tahsîs etme hatta Kur’ân’da yer almayan bazı hususlarda da yeni bir hüküm getirme yetkisine sahiptir. Burada zikredilen hususlar bizzat Allah Teâlâ tarafından peygamberimiz Hz. Muhammed’e (s.a.v.) tanınan yetkilerden bazılarıdır, peygamberlik vazifesinin önemli unsurlarındandır. Kur’ân’ın yazıya geçirilme sürecine kısaca değinilecek olursa, hem Hz. Peygamber’in (s.a.v.) ümmî oluşunun hem de o dönemde insanların çoğunun okuma yazma bilmemesinin göz önünde bulundurulması konunun temellendirilmesi ve gerekçelendirebilmesi açısından önem arz etmektedir. Bundan dolayı inen ayetler hemen ezberlenerek muhafaza ediliyordu. Fakat buna rağmen Rasûlullâh (s.a.v.) ayetlerin ezberlenmesinin yanı sıra unutma ve karıştırma ihtimaline karşı yazılmasını da sağlamıştır. Bu durum bir taraftan ezberleme işinin yapıldığını diğer taraftan vahiy kâtiplerinin de yazıya geçirdiklerini göstermektedir. Belâzûrî o dönemde 24 sahâbenin okuma-yazma bildiğini ifade etmektedir. Bu rakam, yazma faaliyetinin de çok az kişi tarafından gerçekleştirildiğini göstermektedir. Fakat okuma yazma bilenlerin daha fazla olduğunu söyleyenler de bulunmaktadır. Hz. Peygamber’in(s.a.v.) Ebû Saîd el-Hudrî’den nakledilen hadisinde “Benden Kur’ân dışında bir şey yazmayınız! Kim yazdıysa onu imha etsin.” (Müslim, Zühd, 72) şeklindeki buyruğu Kur’ân’ı vahiy kâtipleri dışında yazanların da bulunduğuna işaret etmektedir. Dolayısıyla Kur’ân’ın yazılmasının Hz. Peygamber’in denetiminde olduğunda şüphe yoktur. 
 
Hadislerin Yazılması Konusu

Hadislerin öncelikli olarak Kur’ân’ın açıklayıcısı olması nedeni ile niçin erken dönemden itibaren Kur’ân gibi yazılıp korunmadığı sorusu sürekli olarak sorulmuştur.  Buna istinaden âlimlerin kitâbetü’l-hadîs (hadislerin yazıya geçirilmesi) kavramıyla ele aldığı bu hususun çok yönlü sebepleri bulunmaktadır. Buna geçmeden önce hadislerin yazılmasıyla ilgili doğrudan nakledilen hadislere değinmek gerekmektedir.

Hadislerin Yazımını Yasaklayan Rivayetler

Rasûlullâh’tan hem hadislerin yazılmasını yasaklayan hem de yazılmasına izin veren hadisler nakledilmiştir. Hadislerin yazılmasını yasaklayan rivayetlerin içerisinde sahih olarak nakledilen rivâyet; Ebû Saîd el-Hudrî’den nakledilen “Benden Kur’ân dışında bir şey yazmayınız! Kim yazdıysa onu imha etsin.” rivayetidir. Fakat Buhârî ve bazı âlimler tarafından bu ifadeler Ebû Saîd el-Hudrî’nin kendi beyanı olarak kabul edilmiştir. Böyle önemli bir konuda rivayetin sahâbiler arasından sahih olarak sadece ondan gelmesi, tâbiîn tabakasından da sadece Atâ b. Yesâr’dan nakledilmesi düşündürücüdür. Bu durum yasağın umûmî ve kat'î nitelikte olmadığını göstermektedir. Şayet söz konusu yasak umûmî olsaydı bu konuda pek çok sahâbeden şüphe bırakmayacak şekilde sahih hadisler nakledilirdi. Ayrıca bu rivâyet metin olarak incelendiğinde “Kur’ân dışında bir şey yazmayınız!” kısmı yasağın Kur’ân yazımına vurgu yapılarak nakledildiğini göstermekle beraber hadislerle ayetlerin aynı yazılı malzemeye yazılmasının yasaklandığını veya Kur’ân ile karıştırılma endişesinin bulunduğunu da göstermektedir.

Hadislerin Yazımına İzin Veren Rivayetler

Hadislerin yazılmasına izin veren rivayetler incelendiğinde ise hadislerin çok daha fazla tarikten ve farklı sahâbilerden gelmiş olduğu görülmektedir. Bu durum söz konusu yasağın belli gerekçelere binaen konulduğunu da göstermektedir. Konuyla ilgili Hz. Peygamber’den (s.a.v.) nakledilen “Ebû Şah için (bu hutbeyi) yazınız!” (Buhari, İlim, 40; Müslim, Hacc, 82; Ebu Davud, Menâsik, 90) yönündeki emrinin, hicretin sekizinci yılında, yani risaletin ilerleyen bir döneminde söylendiği görülmektedir. Bu durum, hadisleri yazma yasağının risaletin ilk yıllarına mahsus olarak uygulandığını göstermektedir. Yapılan araştırmalar toplam 52 sahâbenin hadisleri yazdığını göstermektedir. Bu da rakamsal olarak sahâbenin genel sayısı içinde oldukça az bir rakama tekabül etmektedir. Hatta Abdullâh b. Amr gibi bazı sahâbilerin, unutmamak ve hafızasına destek olması için hadisleri yazdığı da söylenmektedir.

Hadislerin Yazıya Geçirilmemiş Olmasının Sebepleri

Hadislerin yazılmaması ile alakalı erken dönemde öne sürülen sebeplere bakıldığında bunlar arasında Arap toplumunun sözlü kültüre sahip olması ve ezberlerinin kuvvetli olması önemli bir yer tuttuğu görülmektedir. Bununla birlikte Arapların yaygın olarak nesep bilgilerini ve şiirleri ezberledikleri de bilinmektedir. İkinci bir sebep olarak yazımın ve yazılacak malzemelerin yetersizliği ifade edilmektedir. Toplumda sözlü geleneğin ve güçlü hafızanın hâkim olması, yazı yazmayı ve yazım malzemelerini geri plana itmiştir. Yazının noktalama vs. yönünden yetersizliği ve muhtemel hataların olma ihtimali de toplumu yazıya karşı mesafeli durmaya sevk etmiştir. O dönemde nakledilen “İlim satırlarda değil sadırlardadır (göğüslerde/ezberde).” sözü dönemin ilim anlayışını en güzel özetleyen cümledir. Esasen sahâbenin tamamı udûl yani Hz. Peygamber'e (s.a.v.) kasten yanlış ve yalan söz isnat etmeyen adâlet sahibi kabul edildiği için onların Hz. Peygamber adına yalan uydurmuş olması mümkün görülmemiştir. Fakat ortaya çıkmaya başlayan bazı karışıklıklar, hadislerin tedvin ve tasnif sürecini beraberinde getirmiştir. Hadislerin özellikle ezberden yapılmasına dair önemli teşvikler olmuş, yazıdaki muhtemel hatalara istinaden dönemin âlimleri “Sahafîlerden; yani hadisi yazılı metinlerden aktaranlardan hadis almayınız.” şeklinde uyarıda bulunmuşlardır. Kolaycılığa yeltenmek ve ilme gereken ehemmiyeti verememek gibi kaygılar sebebiyle yazıyla kayda almanın, ezberlemenin önüne geçebileceği şeklinde birtakım endişeler dile getirilmiştir. Söz gelimi bazı âlimler; “Bizim ezberleyerek aldığımız gibi siz de ezberleyin.” şeklindeki telkinleriyle hadis ezberleyip nakleden talebelere teşviklerde bulunmuşlardır.

Hadislerin yazılarak nakledilmesi yerine ezberlenmesine dair ileri sürülen diğer bir sebep, sözün gücünün korunmak istenmesidir. Yıllardır devam eden ve birtakım pratikler sebebiyle sözlü bir kültüre dönüşen ezber geleneğinin devam etmesi arzu edilmiştir. Önemli sayılabilecek bir diğer sebep de hadis yorumlarının rivayetleşmesi endişesidir. Yazılı metinlerde olabilmesi gayet tabi olan şahsî yorum, bilgi gibi ilave kayıtların hadisle karışma kaygısı nedeniyle ezberden nakledilmesi teşvik edilmiştir. Son olarak sözlü olarak aktarılan bir olayın yazıya geçirilirken bağlamından koparılabileceği ihtimali de ezberlemeye teşvik eden bir unsur olarak görülmüştür.

Buradaki sebepler düşünüldüğünde aslında âlimlerin işi sağlama aldıkları net olarak anlaşılmaktadır. Hadislerin ezberden nakledilmesi aynen korunabilmesini, kaynakların büyük ölçüde ilk ezberlendiği şekliyle aktarılmasını kolaylaştırmış, yazıdan kaynaklanabilecek sorunlardan korumuştur. Bu nedenle elimizdeki hadis kaynaklarındaki hadislerin korunarak gelmesinin de ezber olarak yapılan nakillerin önemli bir etkisinin olduğunu söyleyebiliriz.   

KAYNAKLAR

    Düzenli, Muhittin, Hadislerin Yazım Serüveni, Ankara: TDV Yayınları, 2024.
    Tatlı, Bekir, “İlgili Rivâyetler Yönünden Hz. Peygamber Döneminde Vahyin Yazımı Meselesi” Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi. 49/1, (2008), 123-150.
    Yücel, Ahmet. “Kitâbet”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 26/81-83. Ankara: TDV Yayınları, 2002.
    Yücel, Ahmet. “Hadislerin Yazılmasıyla İlgili Rivayetlerin Tenkit ve Değerlendirilmesi.” Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi. 16-17 (2014), 91-121.



Dr. Abdullah Çimen]]> Hadisler de Dinin Kaynağıysa Neden Kur’ân Gibi Yazılıp Korunmamıştır?

Hadisler de dinin kaynağıysa neden kur’ân gibi yazılıp korunmamıştır? Hadislerin yazıya geçirilmemiş olmasının sebepleri nelerdir?

Kısaca Kur’ân’ın Yazılması

Dinin yegâne iki kaynağı Kur’ân ve sünnettir. Hadisler sünnetin yazılı veya sözlü ifadeleri anlamına gelir. Bu haliyle hadisler Kur’an’daki ayetlerin mücmel olanını açıklama, mutlak olanını takyîd, umûm olanını tahsîs etme hatta Kur’ân’da yer almayan bazı hususlarda da yeni bir hüküm getirme yetkisine sahiptir. Burada zikredilen hususlar bizzat Allah Teâlâ tarafından peygamberimiz Hz. Muhammed’e (s.a.v.) tanınan yetkilerden bazılarıdır, peygamberlik vazifesinin önemli unsurlarındandır. Kur’ân’ın yazıya geçirilme sürecine kısaca değinilecek olursa, hem Hz. Peygamber’in (s.a.v.) ümmî oluşunun hem de o dönemde insanların çoğunun okuma yazma bilmemesinin göz önünde bulundurulması konunun temellendirilmesi ve gerekçelendirebilmesi açısından önem arz etmektedir. Bundan dolayı inen ayetler hemen ezberlenerek muhafaza ediliyordu. Fakat buna rağmen Rasûlullâh (s.a.v.) ayetlerin ezberlenmesinin yanı sıra unutma ve karıştırma ihtimaline karşı yazılmasını da sağlamıştır. Bu durum bir taraftan ezberleme işinin yapıldığını diğer taraftan vahiy kâtiplerinin de yazıya geçirdiklerini göstermektedir. Belâzûrî o dönemde 24 sahâbenin okuma-yazma bildiğini ifade etmektedir. Bu rakam, yazma faaliyetinin de çok az kişi tarafından gerçekleştirildiğini göstermektedir. Fakat okuma yazma bilenlerin daha fazla olduğunu söyleyenler de bulunmaktadır. Hz. Peygamber’in(s.a.v.) Ebû Saîd el-Hudrî’den nakledilen hadisinde “Benden Kur’ân dışında bir şey yazmayınız! Kim yazdıysa onu imha etsin.” (Müslim, Zühd, 72) şeklindeki buyruğu Kur’ân’ı vahiy kâtipleri dışında yazanların da bulunduğuna işaret etmektedir. Dolayısıyla Kur’ân’ın yazılmasının Hz. Peygamber’in denetiminde olduğunda şüphe yoktur. 
 
Hadislerin Yazılması Konusu

Hadislerin öncelikli olarak Kur’ân’ın açıklayıcısı olması nedeni ile niçin erken dönemden itibaren Kur’ân gibi yazılıp korunmadığı sorusu sürekli olarak sorulmuştur.  Buna istinaden âlimlerin kitâbetü’l-hadîs (hadislerin yazıya geçirilmesi) kavramıyla ele aldığı bu hususun çok yönlü sebepleri bulunmaktadır. Buna geçmeden önce hadislerin yazılmasıyla ilgili doğrudan nakledilen hadislere değinmek gerekmektedir.

Hadislerin Yazımını Yasaklayan Rivayetler

Rasûlullâh’tan hem hadislerin yazılmasını yasaklayan hem de yazılmasına izin veren hadisler nakledilmiştir. Hadislerin yazılmasını yasaklayan rivayetlerin içerisinde sahih olarak nakledilen rivâyet; Ebû Saîd el-Hudrî’den nakledilen “Benden Kur’ân dışında bir şey yazmayınız! Kim yazdıysa onu imha etsin.” rivayetidir. Fakat Buhârî ve bazı âlimler tarafından bu ifadeler Ebû Saîd el-Hudrî’nin kendi beyanı olarak kabul edilmiştir. Böyle önemli bir konuda rivayetin sahâbiler arasından sahih olarak sadece ondan gelmesi, tâbiîn tabakasından da sadece Atâ b. Yesâr’dan nakledilmesi düşündürücüdür. Bu durum yasağın umûmî ve kat'î nitelikte olmadığını göstermektedir. Şayet söz konusu yasak umûmî olsaydı bu konuda pek çok sahâbeden şüphe bırakmayacak şekilde sahih hadisler nakledilirdi. Ayrıca bu rivâyet metin olarak incelendiğinde “Kur’ân dışında bir şey yazmayınız!” kısmı yasağın Kur’ân yazımına vurgu yapılarak nakledildiğini göstermekle beraber hadislerle ayetlerin aynı yazılı malzemeye yazılmasının yasaklandığını veya Kur’ân ile karıştırılma endişesinin bulunduğunu da göstermektedir.

Hadislerin Yazımına İzin Veren Rivayetler

Hadislerin yazılmasına izin veren rivayetler incelendiğinde ise hadislerin çok daha fazla tarikten ve farklı sahâbilerden gelmiş olduğu görülmektedir. Bu durum söz konusu yasağın belli gerekçelere binaen konulduğunu da göstermektedir. Konuyla ilgili Hz. Peygamber’den (s.a.v.) nakledilen “Ebû Şah için (bu hutbeyi) yazınız!” (Buhari, İlim, 40; Müslim, Hacc, 82; Ebu Davud, Menâsik, 90) yönündeki emrinin, hicretin sekizinci yılında, yani risaletin ilerleyen bir döneminde söylendiği görülmektedir. Bu durum, hadisleri yazma yasağının risaletin ilk yıllarına mahsus olarak uygulandığını göstermektedir. Yapılan araştırmalar toplam 52 sahâbenin hadisleri yazdığını göstermektedir. Bu da rakamsal olarak sahâbenin genel sayısı içinde oldukça az bir rakama tekabül etmektedir. Hatta Abdullâh b. Amr gibi bazı sahâbilerin, unutmamak ve hafızasına destek olması için hadisleri yazdığı da söylenmektedir.

Hadislerin Yazıya Geçirilmemiş Olmasının Sebepleri

Hadislerin yazılmaması ile alakalı erken dönemde öne sürülen sebeplere bakıldığında bunlar arasında Arap toplumunun sözlü kültüre sahip olması ve ezberlerinin kuvvetli olması önemli bir yer tuttuğu görülmektedir. Bununla birlikte Arapların yaygın olarak nesep bilgilerini ve şiirleri ezberledikleri de bilinmektedir. İkinci bir sebep olarak yazımın ve yazılacak malzemelerin yetersizliği ifade edilmektedir. Toplumda sözlü geleneğin ve güçlü hafızanın hâkim olması, yazı yazmayı ve yazım malzemelerini geri plana itmiştir. Yazının noktalama vs. yönünden yetersizliği ve muhtemel hataların olma ihtimali de toplumu yazıya karşı mesafeli durmaya sevk etmiştir. O dönemde nakledilen “İlim satırlarda değil sadırlardadır (göğüslerde/ezberde).” sözü dönemin ilim anlayışını en güzel özetleyen cümledir. Esasen sahâbenin tamamı udûl yani Hz. Peygamber'e (s.a.v.) kasten yanlış ve yalan söz isnat etmeyen adâlet sahibi kabul edildiği için onların Hz. Peygamber adına yalan uydurmuş olması mümkün görülmemiştir. Fakat ortaya çıkmaya başlayan bazı karışıklıklar, hadislerin tedvin ve tasnif sürecini beraberinde getirmiştir. Hadislerin özellikle ezberden yapılmasına dair önemli teşvikler olmuş, yazıdaki muhtemel hatalara istinaden dönemin âlimleri “Sahafîlerden; yani hadisi yazılı metinlerden aktaranlardan hadis almayınız.” şeklinde uyarıda bulunmuşlardır. Kolaycılığa yeltenmek ve ilme gereken ehemmiyeti verememek gibi kaygılar sebebiyle yazıyla kayda almanın, ezberlemenin önüne geçebileceği şeklinde birtakım endişeler dile getirilmiştir. Söz gelimi bazı âlimler; “Bizim ezberleyerek aldığımız gibi siz de ezberleyin.” şeklindeki telkinleriyle hadis ezberleyip nakleden talebelere teşviklerde bulunmuşlardır.

Hadislerin yazılarak nakledilmesi yerine ezberlenmesine dair ileri sürülen diğer bir sebep, sözün gücünün korunmak istenmesidir. Yıllardır devam eden ve birtakım pratikler sebebiyle sözlü bir kültüre dönüşen ezber geleneğinin devam etmesi arzu edilmiştir. Önemli sayılabilecek bir diğer sebep de hadis yorumlarının rivayetleşmesi endişesidir. Yazılı metinlerde olabilmesi gayet tabi olan şahsî yorum, bilgi gibi ilave kayıtların hadisle karışma kaygısı nedeniyle ezberden nakledilmesi teşvik edilmiştir. Son olarak sözlü olarak aktarılan bir olayın yazıya geçirilirken bağlamından koparılabileceği ihtimali de ezberlemeye teşvik eden bir unsur olarak görülmüştür.

Buradaki sebepler düşünüldüğünde aslında âlimlerin işi sağlama aldıkları net olarak anlaşılmaktadır. Hadislerin ezberden nakledilmesi aynen korunabilmesini, kaynakların büyük ölçüde ilk ezberlendiği şekliyle aktarılmasını kolaylaştırmış, yazıdan kaynaklanabilecek sorunlardan korumuştur. Bu nedenle elimizdeki hadis kaynaklarındaki hadislerin korunarak gelmesinin de ezber olarak yapılan nakillerin önemli bir etkisinin olduğunu söyleyebiliriz.   

KAYNAKLAR

    Düzenli, Muhittin, Hadislerin Yazım Serüveni, Ankara: TDV Yayınları, 2024.
    Tatlı, Bekir, “İlgili Rivâyetler Yönünden Hz. Peygamber Döneminde Vahyin Yazımı Meselesi” Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi. 49/1, (2008), 123-150.
    Yücel, Ahmet. “Kitâbet”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 26/81-83. Ankara: TDV Yayınları, 2002.
    Yücel, Ahmet. “Hadislerin Yazılmasıyla İlgili Rivayetlerin Tenkit ve Değerlendirilmesi.” Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi. 16-17 (2014), 91-121.



Dr. Abdullah Çimen]]> https://zakirun.de/showthread.php?tid=43267 Wed, 29 Apr 2026 16:10:45 +0200 Raşit Tunca]]> https://zakirun.de/showthread.php?tid=43267 Kur’ân-ı Kerim'in Gök Bilimine Dair Mucizeleri

Kur’ân-ı Kerim dünden bugüne henüz yeni yeni keşfedilen astronomiye dair bilgileri asırlar öncesinden haber veriyor. Kur’ân-ı Kerim'in insanı dehşetle tefekküre sevkeden gök bilimine dair mucizeleri...

Mîlâdî 7. asır. İnsanlık semâya baktığında binlerce yıldızı görüyor, fakat onların ne olduğunu bilmiyor. Şekillerini benzeterek uydurduğu isimlerle fal bakıyor, az çok da yol bulma, cihet tespitinde onlardan istifâde edebiliyor.

Kur’ân-ı Hakîm’de ise Cenâb-ı Hak yemin ediyor:

“Hayır! Yıldızların yerlerine yemin ederim ki, bilirseniz bu, gerçekten büyük bir yemindir.” (el-Vâkıa, 75-76)

«Yıldızın yeri» olarak tercüme edilen ifade, «mevki»dir ki, düşülen yer mânâsına da gelir. Günümüz fizik ve astrofizik uzmanları; «yıldızların mevkileri»nden maksadın, onların doğdukları beyaz delikler ve ölüp kayboldukları kara delikler olduğunu ifade ederler. İnsanlık ancak teleskopun icadından uzun bir zaman sonra 19 ve 20. asırlarda fezâya dair mâlûmatını bir miktar vuzuha kavuşturabilmiştir.

Gökyüzünde siyah ve beyaz delikler mevcuttur. Cenâb-ı Hak, müsbet ilmin yeni keşfettiği bu boşluklara Kur’ân-ı Kerim’de yemin etmektedir. Bugünkü ilmin henüz tespit edebildiği şu hakikat ne kadar müthiş bir ihtişamla karşı karşıya bulunduğumuzu ifade eder. Yıldızların doğduğu yere beyaz delik; öldüğü yere de siyah delik adı verilir. Beyaz deliklerden küçük bir cisim çıkmakta ve ânî bir genişlemeyle gövdesinin trilyonlarca katı büyüyerek dev bir yıldız kütlesini meydana getirmektedir. Ve dünyamızdan kat kat daha büyük nice dev kütleli yıldızlar da, vakti gelince kara deliklerin içine girerek ölmekte yıldız mezarlığına düşmektedir. Bu itibarla bizim semâmızı aydınlatan güneş de bir gün:

“Güneş dağılıp parçalandığı zaman...” (Tekvîr, 1) âyetinde buyurulan gerçeği yaşayacaktır.

Geçmişte münkir filozofların ekserîsi; müşâhede ve delillere istinâd etmeyen akıl yürütmeleriyle, kâinâtın ezelî olduğunu iddia ediyordu. Ancak müsbet ilimlerde yapılan araştırmalar, kâinâtın bir başlangıç noktasının olduğunu itiraf etmek zorunda kaldı. Geliştirilen bir nazariyeye göre, madde henüz gaz bulutu hâlinde birleşik iken bir infilâk ile kâinât oluşmaya başladı.

Kur’ân-ı Kerim bu hakikatlere 7. asırda işaret etmişti:

“Sonra (Allâh’ın iradesi) göğe yöneldi; o zaman gök duman hâlinde idi.” (Fussılet, 11)

“İnkârcılar bilmezler mi ki, göklerle yer birbirine bitişik idi; onları Biz ayırdık ve her canlı şeyi sudan yarattık. (Bilip de) hâlâ îmân etmezler mi?” (el-Enbiyâ, 30)

Kâinâtın bir noktadan başlayarak genişleyen bir enerji akışıyla, (nazariyeye göre bir patlamayla) meydana geldiğinin ispatı; 20. asırda teleskop müşâhedeleriyle tespit edilen kâinâtın hâlâ genişlemeye devam ettiği hakikati oldu. Bu kanuna göre koskoca galaksiler, aralarındaki uzaklıkla doğru orantılı bir şekilde birbirinden uzaklaşmaktadır. Meselâ, bizden 10 milyon ışık yılı uzaktaki bir galaksi, saniyede 250 kilometre hızla bizden uzaklaşırken, 10 milyar ışık yılı uzaktaki bir galaksinin uzaklaşma hızı saniyede 250.000 kilometredir.]]> Kur’ân-ı Kerim'in Gök Bilimine Dair Mucizeleri

Kur’ân-ı Kerim dünden bugüne henüz yeni yeni keşfedilen astronomiye dair bilgileri asırlar öncesinden haber veriyor. Kur’ân-ı Kerim'in insanı dehşetle tefekküre sevkeden gök bilimine dair mucizeleri...

Mîlâdî 7. asır. İnsanlık semâya baktığında binlerce yıldızı görüyor, fakat onların ne olduğunu bilmiyor. Şekillerini benzeterek uydurduğu isimlerle fal bakıyor, az çok da yol bulma, cihet tespitinde onlardan istifâde edebiliyor.

Kur’ân-ı Hakîm’de ise Cenâb-ı Hak yemin ediyor:

“Hayır! Yıldızların yerlerine yemin ederim ki, bilirseniz bu, gerçekten büyük bir yemindir.” (el-Vâkıa, 75-76)

«Yıldızın yeri» olarak tercüme edilen ifade, «mevki»dir ki, düşülen yer mânâsına da gelir. Günümüz fizik ve astrofizik uzmanları; «yıldızların mevkileri»nden maksadın, onların doğdukları beyaz delikler ve ölüp kayboldukları kara delikler olduğunu ifade ederler. İnsanlık ancak teleskopun icadından uzun bir zaman sonra 19 ve 20. asırlarda fezâya dair mâlûmatını bir miktar vuzuha kavuşturabilmiştir.

Gökyüzünde siyah ve beyaz delikler mevcuttur. Cenâb-ı Hak, müsbet ilmin yeni keşfettiği bu boşluklara Kur’ân-ı Kerim’de yemin etmektedir. Bugünkü ilmin henüz tespit edebildiği şu hakikat ne kadar müthiş bir ihtişamla karşı karşıya bulunduğumuzu ifade eder. Yıldızların doğduğu yere beyaz delik; öldüğü yere de siyah delik adı verilir. Beyaz deliklerden küçük bir cisim çıkmakta ve ânî bir genişlemeyle gövdesinin trilyonlarca katı büyüyerek dev bir yıldız kütlesini meydana getirmektedir. Ve dünyamızdan kat kat daha büyük nice dev kütleli yıldızlar da, vakti gelince kara deliklerin içine girerek ölmekte yıldız mezarlığına düşmektedir. Bu itibarla bizim semâmızı aydınlatan güneş de bir gün:

“Güneş dağılıp parçalandığı zaman...” (Tekvîr, 1) âyetinde buyurulan gerçeği yaşayacaktır.

Geçmişte münkir filozofların ekserîsi; müşâhede ve delillere istinâd etmeyen akıl yürütmeleriyle, kâinâtın ezelî olduğunu iddia ediyordu. Ancak müsbet ilimlerde yapılan araştırmalar, kâinâtın bir başlangıç noktasının olduğunu itiraf etmek zorunda kaldı. Geliştirilen bir nazariyeye göre, madde henüz gaz bulutu hâlinde birleşik iken bir infilâk ile kâinât oluşmaya başladı.

Kur’ân-ı Kerim bu hakikatlere 7. asırda işaret etmişti:

“Sonra (Allâh’ın iradesi) göğe yöneldi; o zaman gök duman hâlinde idi.” (Fussılet, 11)

“İnkârcılar bilmezler mi ki, göklerle yer birbirine bitişik idi; onları Biz ayırdık ve her canlı şeyi sudan yarattık. (Bilip de) hâlâ îmân etmezler mi?” (el-Enbiyâ, 30)

Kâinâtın bir noktadan başlayarak genişleyen bir enerji akışıyla, (nazariyeye göre bir patlamayla) meydana geldiğinin ispatı; 20. asırda teleskop müşâhedeleriyle tespit edilen kâinâtın hâlâ genişlemeye devam ettiği hakikati oldu. Bu kanuna göre koskoca galaksiler, aralarındaki uzaklıkla doğru orantılı bir şekilde birbirinden uzaklaşmaktadır. Meselâ, bizden 10 milyon ışık yılı uzaktaki bir galaksi, saniyede 250 kilometre hızla bizden uzaklaşırken, 10 milyar ışık yılı uzaktaki bir galaksinin uzaklaşma hızı saniyede 250.000 kilometredir.]]> https://zakirun.de/showthread.php?tid=43266 Wed, 29 Apr 2026 16:07:47 +0200 Raşit Tunca]]> https://zakirun.de/showthread.php?tid=43266 Kur’an-ı Kerim ile Hemhal Olmak ile İlgili Örnekler

Kur’an-ı Kerim ile iletişimimizi neden artırmalıyız? Hz. Peygamber (sav.) ve ashabının Kur’an-ı Kerim ile münasebeti nasıldı? Kur’ân ile hemhal olmak ile ilgili örnekler...

İki cihan saâdetimiz için, Kur’ân-ı Kerîm ile kalbî irtibâtımızı artırmalıyız. Onu okuyup anlamalı, kalbimizde hissetmeli ve hükümlerini ihlâs ile tatbîke gayret etmeliyiz.

KUR’AN İLE HEMHAL OLMAK İLE İLGİLİ ÖRNEKLER

Peygamberimiz Her Gün Kur’an Okur muydu?

Efendimiz -aleyhissalâtü vesselâm-, Kur’ân-ı Kerîm’i hakkıyla okur, mânâsı üzerinde çokça tefekkür eder, emirlerini derhâl tatbîke koyulurdu. Âdeta Kur’ân’ı hissederek, yaşayarak ve kalbiyle okurdu. Okurken Allâh’ı tesbîh etmekten bahseden âyetlere gelince “Sübhânallâh” gibi tesbîh ifâdeleriyle Allâh’ı noksanlıklardan tenzîh ederdi. Duâ âyetleri gelince onlarla Allâh’a münâcâtta bulunurdu. Cenâb-ı Hakk’a sığınmaktan bahseden âyetleri okuyunca hemen Allâh’a sığınırdı.[1]

Peygamber Efendimiz -aleyhissalâtü vesselâm-, her gün düzenli bir şekilde Kur’ân-ı Kerîm okurdu.[2] Medîne’ye gelen Sakîf Kabîlesi heyetinde bulunan Evs bin Huzeyfe -radıyallâhu anh- şöyle anlatır:

“Rasûlullâh -sallâllâhu aleyhi ve sellem- bir gece yatsıdan sonra uzun müddet yanımıza gelmedi.

«–Yâ Rasûlâllah! Yanımıza gelmekte niçin geç kaldınız?» diye sorduk. Peygamber Efendimiz -aleyhissalâtü vesselâm-:

«–Her gün Kur’ân’dan bir hizb okumayı kendime vazîfe edinmişimdir. Bunu yerine getirmedikçe, gelmek istemedim.» buyurdu.

Sabaha çıkınca ashâb-ı kirâma; «Siz Kur’ân’ı nasıl hizipleyip okursunuz?» diye sorduk. Onlar:

«–Biz sûreleri ilk üçünü bir hizb, sonra devâmındaki beş sûreyi ikinci bir hizb, daha sonra sırayla yedi, dokuz, on bir ve on üç sûreyi birleştirerek birer hizb yaparız. En son olarak da Kâf Sûresi’nden sonuna kadar mufassal sûreleri bir hizb yaparak Kur’ân-ı Kerîm’i (yedi kısımda) okuruz.» dediler.” (Ahmed, IV, 9; İbn-i Mâce, Salât, 178)
Peygamber Efendimiz’i Ağlatan Ayet

Abdullâh ibn-i Mes’ûd -radıyallâhu anh- şöyle nakleder:

Bir defâsında Nebî -sallâllâhu aleyhi ve sellem-:

“–Ey İbn-i Mes’ûd! Bana Kur’ân oku!” diye emretti. Ben de:

“–Yâ Rasûlâllah! Kur’ân Siz’e vahyedildiği hâlde onu Siz’e ben mi okuyacağım?” dedim.

Allah Rasûlü -sallâllâhu aleyhi ve sellem-:

“–Ben Kur’ân’ı başkasından dinlemeyi de severim.” buyurdu.

Ben de Nisâ sûresini okumaya başladım. Ne zaman ki;

“Her ümmetten bir şâhit getirdiğimiz ve Sen’i de onlara şâhit gösterdiğimiz zaman hâlleri nice olacak!” (en-Nisâ, 41) âyet-i kerîmesine geldim, Allah Rasûlü -sallâllâhu aleyhi ve sellem-:

“–Kâfî!” buyurdular.

O esnâda baktım ki, Rasûlullâh Efendimiz’in gözlerinden inci tânesi gibi yaşlar süzülüyordu.” (Buhârî, Tefsîr, 4/9; Müslim, Müsâfirîn, 247)

Efendimiz’in biz ümmetine olan merhametini sergileyen, ne güzel bir manzara…
Hz. Aişe’nin (r.anha) Geç Kalma Sebebi

Bir gün Hazret-i Âişe vâlidemiz, Allah Rasûlü’nün yanına gitmekte geç kaldığında, Efendimiz, kendisine bunun sebebini sormuştu. O da:

“–Ey Allâh’ın Rasûlü! Mescidde bir adam vardı ki, ondan daha güzel Kur’ân okuyan kimse görmedim.” diyerek gecikme sebebinin Kur’ân dinlemekten kaynaklandığını ifâde etti. Bunun üzerine Efendimiz mescide giderek o zâtın Sâlim -radıyallâhu anh- olduğunu gördü. Hissiyâtını şöyle dile getirdi:

“Ümmetimin arasında böyle birini bulunduran Allâh’a hamd olsun!” (İbn-i Mâce, İkâmet, 176; Ahmed, VI, 165; Hâkim, III, 250/5001)
Allah Katında En Sevimli Amel

Bir sahâbî Rasûlullâh -sallâllâhu aleyhi ve sellem- Efendimiz’e:

“–Yâ Rasûlâllah! Hangi amel Allâh katında daha sevimlidir?” diye sordu. Habîb-i Ekrem Efendimiz:

“–Hâl ve mürtehil(in ameli).” cevâbını verdi. Sahâbî:

“–Peki hâl ve mürtehil kimdir?” diye sorunca Efendimiz:

“–Kur’ân’ı başından sonuna kadar okuyan ve her bitirdiğinde hemen başa dönüp yeniden başlayandır.” buyurdu. (Tirmizî, Kırâât, 11/2948)

Bu hadîs-i şerîfte bahsedilen fazîlete erebilme hikmetine binâen, hatim duâlarında Kur’ân’ın son sûreleri olan İhlâs, Felak ve Nâs okunduktan sonra, tekrar Kur’ân’ın en başına dönülüp Fâtiha Sûresi ve Bakara Sûresi’nin ilk beş âyeti okunmaktadır. Bu şekilde hemen yeni bir hatme başlangıç yapılarak Hak katında makbûl olan bu sâlih amel tatbîk edilmiş olmaktadır.
“Kur’ân’ı Öğrenin, Okuyun, Okutun ve Onunla Amel Edin!”

Allah Rasûlü -sallâllâhu aleyhi ve sellem- Kur’ân-ı Kerîm’e son derece ehemmiyet verir, ashâbından da böyle olanları çok severdi.

Bir defâsında Peygamber Efendimiz sayıca kalabalık bir müfreze gönderecekti. Onlara Kur’ân okuttu. Her biri ezberinde olduğu kadarıyla Allâh’ın âyetlerinden okudu. Efendimiz, yaşça en genç olan sahâbînin yanına geldi ve:

“–Ey filân! Senin ezberinde ne var?” buyurdu. O da:

“–Ezberimde falan falan sûreler ve bir de Bakara Sûresi var!” dedi. Efendimiz:

“–Ezberinde Bakara Sûresi var mı?” diye sordu:

“–Evet!” cevâbını alınca:

“–Haydi git, onların emîri (kumandanı) sensin! Çünkü bu sûre, neredeyse dînin tamamını ihtivâ eder.” buyurdu.

Cemaatin ileri gelenlerinden biri:

“–Yâ Rasûlâllah! Muhtevâsını yaşayamayacağım korkusu, benim Bakara Sûresi’ni ezberlememe mânî olmuştur.” dedi.

Bunun üzerine Rasûlullâh -sallâllâhu aleyhi ve sellem- şöyle buyurdu:

“–Kur’ân’ı öğrenin, okuyun, okutun ve onunla amel edin! Çünkü Kur’ân’ı öğrenen, okuyan ve onunla amel eden kişi, içi misk dolu dağarcık gibidir ki, kokusu her tarafa yayılır. Kur’ân’ı öğrenip uyuyan, (Kur’ân’a hizmetten geri kalan) kimse de, içine misk doldurulup ağzı bağlanmış dağarcık gibidir.” (Tirmizî, Fedâilü’l-Kur’ân, 2/2876)

Bu hâdise, Bakara Sûresi’ni okuyup yaşayan bir kişinin maddî ve mânevî tahsîlinin seviyesini sergilemektedir. Yine bu hadîs-i şerîfiyle Efendimiz -aleyhissalâtü vesselâm-, Kur’ân ile hemhâl olma ve onun tâlîmi hususlarında mü’minlerin mes’ûliyetini beyân buyurmuşlardır.
“Bakara Sûresini On İki Senede Tamamladım”

Ashâb-ı kirâm, Rasûlullâh Efendimiz’den on âyet öğrendiklerinde, bunlardaki emir ve hikmetleri iyice anlayıp hayatlarına tatbîk etmeden diğer on âyete geçmemişlerdir. Kur’ân’daki ilimlerle âmil olmuş ve yine Kur’ânî hikmetlerle de kâmil hâle gelmişlerdir. (Ahmed, V, 410)

Hazret-i Ömer -radıyallâhu anh-:

“Bakara sûresini on iki senede tamamladım ve şükrâne olarak bir deve kurbân ettim.” buyurmuştur.[3]

Abdullâh bin Ömer -radıyallâhu anh- da Bakara sûresini sekiz senede bitirebilmiştir. (Muvatta, Kur’ân, 11)

Kur’ân’ı okumak; yaşamak ve yaşatmak için olursa bir kıymet ifâde eder.
Sakîf Kabîlesine İmam Tayin Edilen Genç

Peygamber Efendimiz’le görüşmek üzere gelen Sakîf Kabîlesi temsilcileri, aralarında bulunan Osman bin Ebi’l-Âs’ı, yaşca en gençleri olması sebebiyle geride, hayvanlarının yanında bırakmışlardı. Temsilciler onun yanına dönüp öğle sıcağında uykuya daldıkları zaman, Osman -radıyallâhu anh-, Peygamber Efendimiz’in yanına gelerek ona dinî sorular sorar, Kur’ân-ı Kerîm dinler ve öğrenirdi. Böylece Efendimiz’den bâzı sûreleri okuyup ezberledi.

Temsilci arkadaşlarından önce gizlice bey’at edip Müslüman olan Osman -radıyallâhu anh-, Kur’ân öğrenmek için geldiğinde, Rasûlullâh -sallâllâhu aleyhi ve sellem- müsâit değilse, ya Ebûbekir’e ya da Übey bin Kâ’b’a gider, soracağını sorar, öğrenmek istediğini öğrenirdi.

Onun bu hâli, Allah Rasûlü’nün çok hoşuna gidiyor, kendisini seviyordu. Sakîf temsilcileri yurtlarına dönmek istediklerinde:

“–Yâ Rasûlâllah! İçimizden birini bize imam (idâreci) yapar mısınız!” dediler.

O da Osman bin Ebi’l-Âs’ı, yaşca en gençleri olmasına rağmen, onlara imam tâyin etti. (İbn-i Sa’d, V, 508; İbn-i Hişâm, IV, 185; Ahmed, IV, 218)
Peygamber ve Ashabını Kederlendiren Şey

Farklı sebeplere binâen ve peyderpey nâzil olan Kur’ân âyetleri, her indiğinde Allah Rasûlü’nü ve ashâbını târifsiz bir sürûra gark eder, azimlerini artırır ve Allâh ile olan kalbî irtibatlarını tâzelerdi. Onlar vahiy ile o kadar hemhâl olmuşlardı ki, Efendimiz’den sonra vahyin kesilmesi, kederlerini bir kat daha artırmıştı. Bu muhabbetin en câlib-i dikkat misâlini şu hâdisede görmekteyiz:

Rasûlullâh -sallâllâhu aleyhi ve sellem-’in vefâtından sonra Hazret-i Ebû Bekir, Ömer -radıyallâhu anh-’a:

“–Kalk, Allah Rasûlü’nün yakını olan Ümmü Eymen’e gidelim, Rasûlullâh’ın yaptığı gibi, biz de onu ziyâret edelim.” dedi.

Yanına vardıklarında Ümmü Eymen -radıyallâhu anhâ- ağlamaya başladı. Onlar:

“–Niçin ağlıyorsun? Efendimiz için Allah katındaki nîmetlerin çok daha hayırlı olduğunu bilmiyor musun?” dediler. Ümmü Eymen:

“–Ben onun için ağlamıyorum. Allâh katındaki nîmetlerin, Nebiyy-i Ekrem Efendimiz için elbette daha hayırlı olduğunu biliyorum. Ben, vahyin kesilmiş olmasından dolayı ağlıyorum.” dedi.

Vahy-i İlâhiye hasretini ifâde eden bu sözleriyle, Hazret-i Ebûbekir ve Ömer’i de duygulandırdı. Ümmü Eymen ile birlikte onlar da ağladılar. (Müslim, Fedâilü’s-Sahâbe, 103)
“Câmiu’l-Kur’ân: Kur’ân’ı Toplayan”

Peygamber Efendimiz’in ashâbı, Kur’ân-ı Kerîm’i çokça okur; onu okumadıkları ve sayfalarına bakmadıkları bir günün geçmesini istemezlerdi. Günlerine Kur’ân ile başlar, göz rahatsızlığı olanlara da Mushaf-ı Şerîf’e bakmayı tavsiye ederlerdi. (Heysemî, VII, 165)

Kur’ân’a yaptığı hizmetleri sebebiyle “Câmiu’l-Kur’ân: Kur’ân’ı Toplayan” vasfıyla tebcîl edilen Hazret-i Osman -radıyallâhu anh-, Kur’ân-ı Kerîm ile çok meşgul olduğu için iki mushaf eskitmişti.[4]
Kur’ân Tilâvetini Dinlemeye Gelen Melekler

Üseyd bin Hudayr -radıyallâhu anh- anlatıyor:

Bir gece Bakara sûresini okuyordum. Atım da yanıbaşımda bağlı duruyordu. Bir ara at şahlanmaya başladı. Okumayı kestim; at sâkinleşti. Tekrar okumaya başladım, at yine şahlandı. Hattâ oğlum Yahyâ’yı atın çiğnemesinden endişe ederek yanıma aldım. O esnâda semâya baktığımda üzerimde kandillere benzer bir şeyler olduğunu gördüm. Sonra onlar göğe doğru yükselip gözden kayboldu.

Sabahleyin, olup biteni Rasûlullâh -sallâllâhu aleyhi ve sellem-’e anlattığımda bana:

“–Oku ey Üseyd, oku!” buyurdu... Sonra da:

“–Ey Üseyd! O gördüklerinin ne olduğunu biliyor musun?” diye sordu.

“–Hayır.” dedim. Bunun üzerine Allah Rasûlü:

“–Onlar, senin Kur’ân tilâvetini dinlemeye gelen meleklerdi. Eğer sen okumaya devâm etseydin, sabaha kadar seni dinleyeceklerdi. O melekler, insanlara gizli kalmayacak, insanlar da onları görebileceklerdi.” buyurdular. (Buhârî, Fedâilu’l-Kur’ân 15, Menâkıb 25; Müslim, Müsâfirîn 241-242)
Sahabiyi Duygulandıran İltifat

Rasûlullâh -sallâllâhu aleyhi ve sellem-, bir gün Kur’ân âşıklarından Übey bin Kâ’b Hazretleri’ne hitâben:

“–Allah Teâlâ, «Lem yekünillezine keferû» sûresini sana okumamı emir buyurdu.” dedi.

Übey bin Kâ’b -radıyallâhu anh-:

“–Allah Teâlâ benim ismimi zikretti mi?” dedi.

Rasûlullâh -sallâllâhu aleyhi ve sellem-:

“–Evet!” buyurdu.

Übey bin Kâ’b -radıyallâhu anh-, bu ilâhî iltifat karşısında son derece duygulandı ve içli içli ağlamaya başladı. (Buhârî, Menâkıbü’l-Ensâr 16, Tefsîr 98/1, 3; Müslim, Müsâfirîn 246)

Übey bin Kâ’b -radıyallâhu anh-, Kur’ân’ı tamamıyla ezberleyen hâfız sahâbîlerin başında gelirdi. Peygamber Efendimiz’in, “Kur’ân’ı dört kişiden öğreniniz!” iltifâtına mazhar olan bahtiyarlardan biriydi. Kur’ân’ı en güzel ve en fazla okuyan da o idi.[5] İşte Übey -radıyallâhu anh-’ın, Kur’ân-ı Kerîm ile bu şekilde hemhâl olması, onu, peygamberler hâricindeki sayılı birkaç kişiye nasîb olan bir lûtfa, şerefe ve izzete nâil eyledi; ilâhî iltifâta mazhar kıldı. Ne büyük bir izzet, ne büyük bir saâdet!..
“Kur’ân’a Tabi Olunuz”

Ashâb-ı kirâm, her hususta olduğu gibi Kur’ân’a bağlılık ve onun muhtevâsını gönül âlemlerinde hazmederek canlı bir Kur’ân hayâtı yaşama husûsunda da Allah Rasûlü’nün izinde yürümekteydiler. Kinâne el-Adevî -rahimehullâh- anlatıyor:

Ömer bin Hattâb -radıyallâhu anh- ordu kumandanlarına:

“Kur’ân’ı ezberlemiş zevâtı tespit edip bana bildirin, onlara şeref bahşedip ihsanlarda bulunayım ve etrâfa göndereyim ki, insanlara Kur’ân’ı öğretsinler.” diye yazmıştı.

Ebû Mûsâ el-Eş’arî, Hazret-i Ömer’e idâresi altında 300 küsur Kur’ân hâfızı bulunduğunu haber verdi. Hazret-i Ömer’in o hâfızlara[6] hitâben yazdığı mektupta yer alan nasihatlerin bir kısmı şöyledir:

“Biliniz ki Kur’ân, sizler için bir sevap ve şeref hazinesidir. Ona tâbî olunuz. Onu kendinize uydurmayınız. Kim Kur’ân’ı kendisine uydurursa Kur’ân o kimseyi tepe üstü düşürür, tâ cehenneme atıverir. Her kim de Kur’ân’a tâbî olursa, Kur’ân onu Firdevs cennetlerine ulaştırır. Gücünüz yeterse Kur’ân’ın sizlere şefâatçi olmasını, hasmınız olmamasını temine çalışınız. Zîrâ Kur’ân’ın şefâat ettiği kimse cennete, dâvâcı olduğu şahıs da cehenneme gider. Biliniz ki bu Kur’ân, hidâyet menbaı ve ilimlerin en parlağıdır. O, Rahmân’dan gelen ve kendisiyle kör gözlerin, sağır kulakların ve kilitli kalplerin açıldığı en son kitaptır…” (Ali el-Müttakî, II, 285-286/4019)
Enes b. Malik (ra.) Hatim Duası Yapardı

Allah Rasûlü’nün akıllı ve gönüllü hizmetçisi Enes bin Mâlik -radıyallâhu anh-, Kur’ân-ı Kerîm’i hatmettiği zaman âilesini toplar, onlarla birlikte hatim duâsı yapardı.[7]
“Haydi Bize Rabbimiz’i Hatırlat!”

Ömer bin Hattâb -radıyallâhu anh-, sesi çok güzel olan ve Kur’ân’ı pek mükemmel bir sûrette okuyan Ebû Mûsâ el-Eş’arî -radıyallâhu anh-’a zaman zaman:

“–Ey Ebû Mûsâ! Haydi bize Rabbimiz’i hatırlat!” derdi.

O da Kur’ân-ı Kerîm okurdu.[8]

Yine bir defâsında Ebû Mûsâ el-Eş’arî’ye:

“–Kardeşim! Rabbimiz’e olan şevkimizi artır!” demişti.

O da Kur’ân okumaya başladı. Bir müddet okuduktan sonra Hazret-i Ömer’i namaza çağırdılar. Derin bir huşû ile Kur’ân dinleyen Halîfe, birden kendine gelerek:

“–Biz zâten namazda değil miydik?” dedi. (İbn-i Sa’d, IV, 109)
“Sürekli Kur’ân Okurdu”

Abdullâh bin Ömer’in âzatlısı Nâfî’ye:

“–Abdullâh evinde ne yapardı?” diye sorulduğunda:

“–İnsanlar onun yaptığını yapamaz! O, her vakit namazı için yeni bir abdest alır ve bu iki vakit arasında Mushaf-ı Şerîf’i açar, sürekli Kur’ân okurdu.” demiştir. (İbn-i Sa’d, IV, 170)
Kur’ân-ı Kerîm ile Hemhâl Olmanın Fazileti

Kur’ân-ı Kerîm ile hemhâl olan hakîkî hâfızlar dünyâ ve âhirette pek çok ilâhî ikramlara nâil olurlar. Nitekim Allâh dostlarından Mahmûd Sâmi Ramazanoğlu -kuddise sirruh-, Adana’da bu vasıfta vefât etmiş bir hâfızın 30 sene sonra yol geçme zarûreti sebebiyle nakil için kabrinin açıldığını, ancak o kimsenin cesedinin hiç bozulmamış olduğunu, üstelik kefeninin pırıl pırıl durduğunu, bizzat müşâhede eden biri olarak nakletmişlerdir.
Abdestsiz Kur’an Okunur mu?

Rabbimiz’in kelâmı olan Kur’ân-ı Kerîm’e karşı edep ve hürmet husûsunda son derece hassas ve titiz davranmamız gerekir. Çünkü Kur’ân’ın fazîlet ve rûhâniyetine en fazla muhtaç olduğumuz bir zamanda yaşıyoruz.

Meselâ abdestsizken Kur’ân okumamak ve okutmamak îcâb eder. Zîrâ âyet-i kerîmede açık ve kesin olarak şöyle buyrulmaktadır:

“Ona tam bir sûrette temizlenmiş (yâni tertemiz) olanlardan başkası dokunamaz.” (el-Vâkıa, 79)

Bu âyette küçük abdest, büyük abdest ve kadınların muayyen hâlleri (yâni âdet ve lohusalık hâlleri) mevzubahistir. Dört hak mezhep de, Mushaf’a abdestsiz el sürmenin haram olduğu görüşünde ittifak etmişlerdir.[9]

Zâten Hazret-i Peygamber’den itibâren 1400 küsur senedir bu hüküm böyle tatbik edilegelmiştir. Hadîs-i şerîflerde buyrulur:

“Ne hayızlı kadın ne de cünup kimse Kur’ân’dan hiçbir şey okuyamaz.” (Tirmîzî, Tahâret, 98/131)

“Kur’ân’a temiz olan dışında hiç kimse dokunmasın!” (Hâkim, I, 553/1447)

Yine Rasûlullâh -sallâllâhu aleyhi ve sellem-, Amr bin Hazm’ı Yemen’e gönderirken ona farzları, sünnetleri ve hukûkî hükümleri açıklayan bir beyannâme yazmıştı. O yazıda Hazret-i Amr’ın insanlara Kur’ân’ı öğretmesi, onun emir ve hikmetlerini tebliğ etmesinin yanında, temiz olmayan insanları Kur’ân’a dokunmaktan nehyetmesi de emredilmektedir.[10]

İmâm Mâlik şöyle der:

“Tâhir/abdestli olmayan kimse, Mushaf’ı kılıfıyla veya yastık üzerinde dahi olsa taşıyamaz, mekruhtur… Bu, Kur’ân’a ikram ve tâzîm sebebiyledir.” (Muvatta, Kur’ân, 1)

Diğer taraftan Kur’ân-ı Kerîm’i bel hizâsından aşağı bir mevkîde tutmamak, ona doğru ayak uzatmamak, üzerine başka kitap ve eşya koymamak, Kur’ân-ı Kerîm’le tuvalete girmemek gibi her türlü hürmet ve ihtirâmı bir ibâdet vecdiyle yerine getirmek ve bu hassâsiyeti yeni nesillere intikâl ettirmek gerekir. Zîrâ Kur’ân-ı Kerîm, en mühim “Şeâir-i İslâm”dandır, yâni İslâm’ın nişânelerinin başında gelir. Âyet-i kerîmede ise:

“…Kim Allâh’ın şeâirine tâzîm ederse, şüphe yok ki bu kalplerin takvâsındandır.” (el-Hac, 32) buyrulmaktadır.

Velhâsıl, Kur’ân-ı Kerîm, insanların doğru yolu bulmaları, kendi gayretleriyle bilemeyecekleri hususları öğrenmeleri ve âhireti elde etmeleri için gönderilmiş ilâhî bir kitaptır. O hâlde ona sarılmamız ve sâhip çıkmamız, tutulacak en akıllıca yoldur.

Kur’ân ile hemhâl olmanın fazîleti, hadîs-i şerîfte şöyle beyân edilmektedir:

“Kur’ân, bir ucu Allâh’ın, diğer ucu da sizin elinizde olan sağlam bir ip (gibi)dir. Ona sıkıca sarılınız. İşte o zaman sapıtmaz ve helâk olmazsınız.” (Heysemî, IX, 164)

Kur’ân’dan ne kadar rûhâniyet ve feyz alabilirsek îmanımız da o derece seviye kazanır. Kur’ân-ı Kerîm’de fânî olanlar, Allâh ve Rasûlü’nün rızâsını kazanarak idrâk ötesi ilâhî lûtuflara mazhar olurlar. Cenâb-ı Hak bu hâli cümlemize nasîb ve müyesser eylesin. Âmîn!..

Dipnotlar:

[1]. Bkz. Müslim, Müsâfirîn, 203; Nesâî, Kıyâmu’l-Leyl, 25. [2]. Müslim, Müsâfirîn, 142; Ahmed, IV, 9; İbn-i Mâce, Salât, 178. [3]. Kurtubî, el-Câmî li-Ahkâmi’l-Kur’ân, Beyrut 1985, I, 40. [4]. Kettânî, Nizâmü’l-Hukûmeti’n-Nebeviyye (et-Terâtibü’l-İdâriyye), Beyrut 1996, II, 197. [5]. Buhârî, Fedâilü’l-Kur’ân, 8. [6]. O devirlerde “Hamele-i Kur’ân: Kur’ân Hâfızları” tâbiri, Kur’ân’ın hem lafzına hem de muhtevâsına vâkıf olan âlimler mânâsında kullanılırdı. [7]. İbn-i Ebî Şeybe, el-Musannef (Hût), Riyad 1409, VI, 128. [8]. Dârimî, Fedâilü’l-Kur’ân, 34; İbn-i Sa’d, IV, 109; Ebû Nuaym, Hilyetü’l-Evliyâ, Beyrut 1967, I, 258. [9]. el-Mevsûatü’l-Fıkhıyye, XVIII, 322. [10]. Muvatta, Kur’ân, 1; Kettânî, I, 216.

Kaynak: Osman Nuri Topbaş, Faziletler Medeniyeti 1, Erkam Yayınları

İslam ve İhsan]]> Kur’an-ı Kerim ile Hemhal Olmak ile İlgili Örnekler

Kur’an-ı Kerim ile iletişimimizi neden artırmalıyız? Hz. Peygamber (sav.) ve ashabının Kur’an-ı Kerim ile münasebeti nasıldı? Kur’ân ile hemhal olmak ile ilgili örnekler...

İki cihan saâdetimiz için, Kur’ân-ı Kerîm ile kalbî irtibâtımızı artırmalıyız. Onu okuyup anlamalı, kalbimizde hissetmeli ve hükümlerini ihlâs ile tatbîke gayret etmeliyiz.

KUR’AN İLE HEMHAL OLMAK İLE İLGİLİ ÖRNEKLER

Peygamberimiz Her Gün Kur’an Okur muydu?

Efendimiz -aleyhissalâtü vesselâm-, Kur’ân-ı Kerîm’i hakkıyla okur, mânâsı üzerinde çokça tefekkür eder, emirlerini derhâl tatbîke koyulurdu. Âdeta Kur’ân’ı hissederek, yaşayarak ve kalbiyle okurdu. Okurken Allâh’ı tesbîh etmekten bahseden âyetlere gelince “Sübhânallâh” gibi tesbîh ifâdeleriyle Allâh’ı noksanlıklardan tenzîh ederdi. Duâ âyetleri gelince onlarla Allâh’a münâcâtta bulunurdu. Cenâb-ı Hakk’a sığınmaktan bahseden âyetleri okuyunca hemen Allâh’a sığınırdı.[1]

Peygamber Efendimiz -aleyhissalâtü vesselâm-, her gün düzenli bir şekilde Kur’ân-ı Kerîm okurdu.[2] Medîne’ye gelen Sakîf Kabîlesi heyetinde bulunan Evs bin Huzeyfe -radıyallâhu anh- şöyle anlatır:

“Rasûlullâh -sallâllâhu aleyhi ve sellem- bir gece yatsıdan sonra uzun müddet yanımıza gelmedi.

«–Yâ Rasûlâllah! Yanımıza gelmekte niçin geç kaldınız?» diye sorduk. Peygamber Efendimiz -aleyhissalâtü vesselâm-:

«–Her gün Kur’ân’dan bir hizb okumayı kendime vazîfe edinmişimdir. Bunu yerine getirmedikçe, gelmek istemedim.» buyurdu.

Sabaha çıkınca ashâb-ı kirâma; «Siz Kur’ân’ı nasıl hizipleyip okursunuz?» diye sorduk. Onlar:

«–Biz sûreleri ilk üçünü bir hizb, sonra devâmındaki beş sûreyi ikinci bir hizb, daha sonra sırayla yedi, dokuz, on bir ve on üç sûreyi birleştirerek birer hizb yaparız. En son olarak da Kâf Sûresi’nden sonuna kadar mufassal sûreleri bir hizb yaparak Kur’ân-ı Kerîm’i (yedi kısımda) okuruz.» dediler.” (Ahmed, IV, 9; İbn-i Mâce, Salât, 178)
Peygamber Efendimiz’i Ağlatan Ayet

Abdullâh ibn-i Mes’ûd -radıyallâhu anh- şöyle nakleder:

Bir defâsında Nebî -sallâllâhu aleyhi ve sellem-:

“–Ey İbn-i Mes’ûd! Bana Kur’ân oku!” diye emretti. Ben de:

“–Yâ Rasûlâllah! Kur’ân Siz’e vahyedildiği hâlde onu Siz’e ben mi okuyacağım?” dedim.

Allah Rasûlü -sallâllâhu aleyhi ve sellem-:

“–Ben Kur’ân’ı başkasından dinlemeyi de severim.” buyurdu.

Ben de Nisâ sûresini okumaya başladım. Ne zaman ki;

“Her ümmetten bir şâhit getirdiğimiz ve Sen’i de onlara şâhit gösterdiğimiz zaman hâlleri nice olacak!” (en-Nisâ, 41) âyet-i kerîmesine geldim, Allah Rasûlü -sallâllâhu aleyhi ve sellem-:

“–Kâfî!” buyurdular.

O esnâda baktım ki, Rasûlullâh Efendimiz’in gözlerinden inci tânesi gibi yaşlar süzülüyordu.” (Buhârî, Tefsîr, 4/9; Müslim, Müsâfirîn, 247)

Efendimiz’in biz ümmetine olan merhametini sergileyen, ne güzel bir manzara…
Hz. Aişe’nin (r.anha) Geç Kalma Sebebi

Bir gün Hazret-i Âişe vâlidemiz, Allah Rasûlü’nün yanına gitmekte geç kaldığında, Efendimiz, kendisine bunun sebebini sormuştu. O da:

“–Ey Allâh’ın Rasûlü! Mescidde bir adam vardı ki, ondan daha güzel Kur’ân okuyan kimse görmedim.” diyerek gecikme sebebinin Kur’ân dinlemekten kaynaklandığını ifâde etti. Bunun üzerine Efendimiz mescide giderek o zâtın Sâlim -radıyallâhu anh- olduğunu gördü. Hissiyâtını şöyle dile getirdi:

“Ümmetimin arasında böyle birini bulunduran Allâh’a hamd olsun!” (İbn-i Mâce, İkâmet, 176; Ahmed, VI, 165; Hâkim, III, 250/5001)
Allah Katında En Sevimli Amel

Bir sahâbî Rasûlullâh -sallâllâhu aleyhi ve sellem- Efendimiz’e:

“–Yâ Rasûlâllah! Hangi amel Allâh katında daha sevimlidir?” diye sordu. Habîb-i Ekrem Efendimiz:

“–Hâl ve mürtehil(in ameli).” cevâbını verdi. Sahâbî:

“–Peki hâl ve mürtehil kimdir?” diye sorunca Efendimiz:

“–Kur’ân’ı başından sonuna kadar okuyan ve her bitirdiğinde hemen başa dönüp yeniden başlayandır.” buyurdu. (Tirmizî, Kırâât, 11/2948)

Bu hadîs-i şerîfte bahsedilen fazîlete erebilme hikmetine binâen, hatim duâlarında Kur’ân’ın son sûreleri olan İhlâs, Felak ve Nâs okunduktan sonra, tekrar Kur’ân’ın en başına dönülüp Fâtiha Sûresi ve Bakara Sûresi’nin ilk beş âyeti okunmaktadır. Bu şekilde hemen yeni bir hatme başlangıç yapılarak Hak katında makbûl olan bu sâlih amel tatbîk edilmiş olmaktadır.
“Kur’ân’ı Öğrenin, Okuyun, Okutun ve Onunla Amel Edin!”

Allah Rasûlü -sallâllâhu aleyhi ve sellem- Kur’ân-ı Kerîm’e son derece ehemmiyet verir, ashâbından da böyle olanları çok severdi.

Bir defâsında Peygamber Efendimiz sayıca kalabalık bir müfreze gönderecekti. Onlara Kur’ân okuttu. Her biri ezberinde olduğu kadarıyla Allâh’ın âyetlerinden okudu. Efendimiz, yaşça en genç olan sahâbînin yanına geldi ve:

“–Ey filân! Senin ezberinde ne var?” buyurdu. O da:

“–Ezberimde falan falan sûreler ve bir de Bakara Sûresi var!” dedi. Efendimiz:

“–Ezberinde Bakara Sûresi var mı?” diye sordu:

“–Evet!” cevâbını alınca:

“–Haydi git, onların emîri (kumandanı) sensin! Çünkü bu sûre, neredeyse dînin tamamını ihtivâ eder.” buyurdu.

Cemaatin ileri gelenlerinden biri:

“–Yâ Rasûlâllah! Muhtevâsını yaşayamayacağım korkusu, benim Bakara Sûresi’ni ezberlememe mânî olmuştur.” dedi.

Bunun üzerine Rasûlullâh -sallâllâhu aleyhi ve sellem- şöyle buyurdu:

“–Kur’ân’ı öğrenin, okuyun, okutun ve onunla amel edin! Çünkü Kur’ân’ı öğrenen, okuyan ve onunla amel eden kişi, içi misk dolu dağarcık gibidir ki, kokusu her tarafa yayılır. Kur’ân’ı öğrenip uyuyan, (Kur’ân’a hizmetten geri kalan) kimse de, içine misk doldurulup ağzı bağlanmış dağarcık gibidir.” (Tirmizî, Fedâilü’l-Kur’ân, 2/2876)

Bu hâdise, Bakara Sûresi’ni okuyup yaşayan bir kişinin maddî ve mânevî tahsîlinin seviyesini sergilemektedir. Yine bu hadîs-i şerîfiyle Efendimiz -aleyhissalâtü vesselâm-, Kur’ân ile hemhâl olma ve onun tâlîmi hususlarında mü’minlerin mes’ûliyetini beyân buyurmuşlardır.
“Bakara Sûresini On İki Senede Tamamladım”

Ashâb-ı kirâm, Rasûlullâh Efendimiz’den on âyet öğrendiklerinde, bunlardaki emir ve hikmetleri iyice anlayıp hayatlarına tatbîk etmeden diğer on âyete geçmemişlerdir. Kur’ân’daki ilimlerle âmil olmuş ve yine Kur’ânî hikmetlerle de kâmil hâle gelmişlerdir. (Ahmed, V, 410)

Hazret-i Ömer -radıyallâhu anh-:

“Bakara sûresini on iki senede tamamladım ve şükrâne olarak bir deve kurbân ettim.” buyurmuştur.[3]

Abdullâh bin Ömer -radıyallâhu anh- da Bakara sûresini sekiz senede bitirebilmiştir. (Muvatta, Kur’ân, 11)

Kur’ân’ı okumak; yaşamak ve yaşatmak için olursa bir kıymet ifâde eder.
Sakîf Kabîlesine İmam Tayin Edilen Genç

Peygamber Efendimiz’le görüşmek üzere gelen Sakîf Kabîlesi temsilcileri, aralarında bulunan Osman bin Ebi’l-Âs’ı, yaşca en gençleri olması sebebiyle geride, hayvanlarının yanında bırakmışlardı. Temsilciler onun yanına dönüp öğle sıcağında uykuya daldıkları zaman, Osman -radıyallâhu anh-, Peygamber Efendimiz’in yanına gelerek ona dinî sorular sorar, Kur’ân-ı Kerîm dinler ve öğrenirdi. Böylece Efendimiz’den bâzı sûreleri okuyup ezberledi.

Temsilci arkadaşlarından önce gizlice bey’at edip Müslüman olan Osman -radıyallâhu anh-, Kur’ân öğrenmek için geldiğinde, Rasûlullâh -sallâllâhu aleyhi ve sellem- müsâit değilse, ya Ebûbekir’e ya da Übey bin Kâ’b’a gider, soracağını sorar, öğrenmek istediğini öğrenirdi.

Onun bu hâli, Allah Rasûlü’nün çok hoşuna gidiyor, kendisini seviyordu. Sakîf temsilcileri yurtlarına dönmek istediklerinde:

“–Yâ Rasûlâllah! İçimizden birini bize imam (idâreci) yapar mısınız!” dediler.

O da Osman bin Ebi’l-Âs’ı, yaşca en gençleri olmasına rağmen, onlara imam tâyin etti. (İbn-i Sa’d, V, 508; İbn-i Hişâm, IV, 185; Ahmed, IV, 218)
Peygamber ve Ashabını Kederlendiren Şey

Farklı sebeplere binâen ve peyderpey nâzil olan Kur’ân âyetleri, her indiğinde Allah Rasûlü’nü ve ashâbını târifsiz bir sürûra gark eder, azimlerini artırır ve Allâh ile olan kalbî irtibatlarını tâzelerdi. Onlar vahiy ile o kadar hemhâl olmuşlardı ki, Efendimiz’den sonra vahyin kesilmesi, kederlerini bir kat daha artırmıştı. Bu muhabbetin en câlib-i dikkat misâlini şu hâdisede görmekteyiz:

Rasûlullâh -sallâllâhu aleyhi ve sellem-’in vefâtından sonra Hazret-i Ebû Bekir, Ömer -radıyallâhu anh-’a:

“–Kalk, Allah Rasûlü’nün yakını olan Ümmü Eymen’e gidelim, Rasûlullâh’ın yaptığı gibi, biz de onu ziyâret edelim.” dedi.

Yanına vardıklarında Ümmü Eymen -radıyallâhu anhâ- ağlamaya başladı. Onlar:

“–Niçin ağlıyorsun? Efendimiz için Allah katındaki nîmetlerin çok daha hayırlı olduğunu bilmiyor musun?” dediler. Ümmü Eymen:

“–Ben onun için ağlamıyorum. Allâh katındaki nîmetlerin, Nebiyy-i Ekrem Efendimiz için elbette daha hayırlı olduğunu biliyorum. Ben, vahyin kesilmiş olmasından dolayı ağlıyorum.” dedi.

Vahy-i İlâhiye hasretini ifâde eden bu sözleriyle, Hazret-i Ebûbekir ve Ömer’i de duygulandırdı. Ümmü Eymen ile birlikte onlar da ağladılar. (Müslim, Fedâilü’s-Sahâbe, 103)
“Câmiu’l-Kur’ân: Kur’ân’ı Toplayan”

Peygamber Efendimiz’in ashâbı, Kur’ân-ı Kerîm’i çokça okur; onu okumadıkları ve sayfalarına bakmadıkları bir günün geçmesini istemezlerdi. Günlerine Kur’ân ile başlar, göz rahatsızlığı olanlara da Mushaf-ı Şerîf’e bakmayı tavsiye ederlerdi. (Heysemî, VII, 165)

Kur’ân’a yaptığı hizmetleri sebebiyle “Câmiu’l-Kur’ân: Kur’ân’ı Toplayan” vasfıyla tebcîl edilen Hazret-i Osman -radıyallâhu anh-, Kur’ân-ı Kerîm ile çok meşgul olduğu için iki mushaf eskitmişti.[4]
Kur’ân Tilâvetini Dinlemeye Gelen Melekler

Üseyd bin Hudayr -radıyallâhu anh- anlatıyor:

Bir gece Bakara sûresini okuyordum. Atım da yanıbaşımda bağlı duruyordu. Bir ara at şahlanmaya başladı. Okumayı kestim; at sâkinleşti. Tekrar okumaya başladım, at yine şahlandı. Hattâ oğlum Yahyâ’yı atın çiğnemesinden endişe ederek yanıma aldım. O esnâda semâya baktığımda üzerimde kandillere benzer bir şeyler olduğunu gördüm. Sonra onlar göğe doğru yükselip gözden kayboldu.

Sabahleyin, olup biteni Rasûlullâh -sallâllâhu aleyhi ve sellem-’e anlattığımda bana:

“–Oku ey Üseyd, oku!” buyurdu... Sonra da:

“–Ey Üseyd! O gördüklerinin ne olduğunu biliyor musun?” diye sordu.

“–Hayır.” dedim. Bunun üzerine Allah Rasûlü:

“–Onlar, senin Kur’ân tilâvetini dinlemeye gelen meleklerdi. Eğer sen okumaya devâm etseydin, sabaha kadar seni dinleyeceklerdi. O melekler, insanlara gizli kalmayacak, insanlar da onları görebileceklerdi.” buyurdular. (Buhârî, Fedâilu’l-Kur’ân 15, Menâkıb 25; Müslim, Müsâfirîn 241-242)
Sahabiyi Duygulandıran İltifat

Rasûlullâh -sallâllâhu aleyhi ve sellem-, bir gün Kur’ân âşıklarından Übey bin Kâ’b Hazretleri’ne hitâben:

“–Allah Teâlâ, «Lem yekünillezine keferû» sûresini sana okumamı emir buyurdu.” dedi.

Übey bin Kâ’b -radıyallâhu anh-:

“–Allah Teâlâ benim ismimi zikretti mi?” dedi.

Rasûlullâh -sallâllâhu aleyhi ve sellem-:

“–Evet!” buyurdu.

Übey bin Kâ’b -radıyallâhu anh-, bu ilâhî iltifat karşısında son derece duygulandı ve içli içli ağlamaya başladı. (Buhârî, Menâkıbü’l-Ensâr 16, Tefsîr 98/1, 3; Müslim, Müsâfirîn 246)

Übey bin Kâ’b -radıyallâhu anh-, Kur’ân’ı tamamıyla ezberleyen hâfız sahâbîlerin başında gelirdi. Peygamber Efendimiz’in, “Kur’ân’ı dört kişiden öğreniniz!” iltifâtına mazhar olan bahtiyarlardan biriydi. Kur’ân’ı en güzel ve en fazla okuyan da o idi.[5] İşte Übey -radıyallâhu anh-’ın, Kur’ân-ı Kerîm ile bu şekilde hemhâl olması, onu, peygamberler hâricindeki sayılı birkaç kişiye nasîb olan bir lûtfa, şerefe ve izzete nâil eyledi; ilâhî iltifâta mazhar kıldı. Ne büyük bir izzet, ne büyük bir saâdet!..
“Kur’ân’a Tabi Olunuz”

Ashâb-ı kirâm, her hususta olduğu gibi Kur’ân’a bağlılık ve onun muhtevâsını gönül âlemlerinde hazmederek canlı bir Kur’ân hayâtı yaşama husûsunda da Allah Rasûlü’nün izinde yürümekteydiler. Kinâne el-Adevî -rahimehullâh- anlatıyor:

Ömer bin Hattâb -radıyallâhu anh- ordu kumandanlarına:

“Kur’ân’ı ezberlemiş zevâtı tespit edip bana bildirin, onlara şeref bahşedip ihsanlarda bulunayım ve etrâfa göndereyim ki, insanlara Kur’ân’ı öğretsinler.” diye yazmıştı.

Ebû Mûsâ el-Eş’arî, Hazret-i Ömer’e idâresi altında 300 küsur Kur’ân hâfızı bulunduğunu haber verdi. Hazret-i Ömer’in o hâfızlara[6] hitâben yazdığı mektupta yer alan nasihatlerin bir kısmı şöyledir:

“Biliniz ki Kur’ân, sizler için bir sevap ve şeref hazinesidir. Ona tâbî olunuz. Onu kendinize uydurmayınız. Kim Kur’ân’ı kendisine uydurursa Kur’ân o kimseyi tepe üstü düşürür, tâ cehenneme atıverir. Her kim de Kur’ân’a tâbî olursa, Kur’ân onu Firdevs cennetlerine ulaştırır. Gücünüz yeterse Kur’ân’ın sizlere şefâatçi olmasını, hasmınız olmamasını temine çalışınız. Zîrâ Kur’ân’ın şefâat ettiği kimse cennete, dâvâcı olduğu şahıs da cehenneme gider. Biliniz ki bu Kur’ân, hidâyet menbaı ve ilimlerin en parlağıdır. O, Rahmân’dan gelen ve kendisiyle kör gözlerin, sağır kulakların ve kilitli kalplerin açıldığı en son kitaptır…” (Ali el-Müttakî, II, 285-286/4019)
Enes b. Malik (ra.) Hatim Duası Yapardı

Allah Rasûlü’nün akıllı ve gönüllü hizmetçisi Enes bin Mâlik -radıyallâhu anh-, Kur’ân-ı Kerîm’i hatmettiği zaman âilesini toplar, onlarla birlikte hatim duâsı yapardı.[7]
“Haydi Bize Rabbimiz’i Hatırlat!”

Ömer bin Hattâb -radıyallâhu anh-, sesi çok güzel olan ve Kur’ân’ı pek mükemmel bir sûrette okuyan Ebû Mûsâ el-Eş’arî -radıyallâhu anh-’a zaman zaman:

“–Ey Ebû Mûsâ! Haydi bize Rabbimiz’i hatırlat!” derdi.

O da Kur’ân-ı Kerîm okurdu.[8]

Yine bir defâsında Ebû Mûsâ el-Eş’arî’ye:

“–Kardeşim! Rabbimiz’e olan şevkimizi artır!” demişti.

O da Kur’ân okumaya başladı. Bir müddet okuduktan sonra Hazret-i Ömer’i namaza çağırdılar. Derin bir huşû ile Kur’ân dinleyen Halîfe, birden kendine gelerek:

“–Biz zâten namazda değil miydik?” dedi. (İbn-i Sa’d, IV, 109)
“Sürekli Kur’ân Okurdu”

Abdullâh bin Ömer’in âzatlısı Nâfî’ye:

“–Abdullâh evinde ne yapardı?” diye sorulduğunda:

“–İnsanlar onun yaptığını yapamaz! O, her vakit namazı için yeni bir abdest alır ve bu iki vakit arasında Mushaf-ı Şerîf’i açar, sürekli Kur’ân okurdu.” demiştir. (İbn-i Sa’d, IV, 170)
Kur’ân-ı Kerîm ile Hemhâl Olmanın Fazileti

Kur’ân-ı Kerîm ile hemhâl olan hakîkî hâfızlar dünyâ ve âhirette pek çok ilâhî ikramlara nâil olurlar. Nitekim Allâh dostlarından Mahmûd Sâmi Ramazanoğlu -kuddise sirruh-, Adana’da bu vasıfta vefât etmiş bir hâfızın 30 sene sonra yol geçme zarûreti sebebiyle nakil için kabrinin açıldığını, ancak o kimsenin cesedinin hiç bozulmamış olduğunu, üstelik kefeninin pırıl pırıl durduğunu, bizzat müşâhede eden biri olarak nakletmişlerdir.
Abdestsiz Kur’an Okunur mu?

Rabbimiz’in kelâmı olan Kur’ân-ı Kerîm’e karşı edep ve hürmet husûsunda son derece hassas ve titiz davranmamız gerekir. Çünkü Kur’ân’ın fazîlet ve rûhâniyetine en fazla muhtaç olduğumuz bir zamanda yaşıyoruz.

Meselâ abdestsizken Kur’ân okumamak ve okutmamak îcâb eder. Zîrâ âyet-i kerîmede açık ve kesin olarak şöyle buyrulmaktadır:

“Ona tam bir sûrette temizlenmiş (yâni tertemiz) olanlardan başkası dokunamaz.” (el-Vâkıa, 79)

Bu âyette küçük abdest, büyük abdest ve kadınların muayyen hâlleri (yâni âdet ve lohusalık hâlleri) mevzubahistir. Dört hak mezhep de, Mushaf’a abdestsiz el sürmenin haram olduğu görüşünde ittifak etmişlerdir.[9]

Zâten Hazret-i Peygamber’den itibâren 1400 küsur senedir bu hüküm böyle tatbik edilegelmiştir. Hadîs-i şerîflerde buyrulur:

“Ne hayızlı kadın ne de cünup kimse Kur’ân’dan hiçbir şey okuyamaz.” (Tirmîzî, Tahâret, 98/131)

“Kur’ân’a temiz olan dışında hiç kimse dokunmasın!” (Hâkim, I, 553/1447)

Yine Rasûlullâh -sallâllâhu aleyhi ve sellem-, Amr bin Hazm’ı Yemen’e gönderirken ona farzları, sünnetleri ve hukûkî hükümleri açıklayan bir beyannâme yazmıştı. O yazıda Hazret-i Amr’ın insanlara Kur’ân’ı öğretmesi, onun emir ve hikmetlerini tebliğ etmesinin yanında, temiz olmayan insanları Kur’ân’a dokunmaktan nehyetmesi de emredilmektedir.[10]

İmâm Mâlik şöyle der:

“Tâhir/abdestli olmayan kimse, Mushaf’ı kılıfıyla veya yastık üzerinde dahi olsa taşıyamaz, mekruhtur… Bu, Kur’ân’a ikram ve tâzîm sebebiyledir.” (Muvatta, Kur’ân, 1)

Diğer taraftan Kur’ân-ı Kerîm’i bel hizâsından aşağı bir mevkîde tutmamak, ona doğru ayak uzatmamak, üzerine başka kitap ve eşya koymamak, Kur’ân-ı Kerîm’le tuvalete girmemek gibi her türlü hürmet ve ihtirâmı bir ibâdet vecdiyle yerine getirmek ve bu hassâsiyeti yeni nesillere intikâl ettirmek gerekir. Zîrâ Kur’ân-ı Kerîm, en mühim “Şeâir-i İslâm”dandır, yâni İslâm’ın nişânelerinin başında gelir. Âyet-i kerîmede ise:

“…Kim Allâh’ın şeâirine tâzîm ederse, şüphe yok ki bu kalplerin takvâsındandır.” (el-Hac, 32) buyrulmaktadır.

Velhâsıl, Kur’ân-ı Kerîm, insanların doğru yolu bulmaları, kendi gayretleriyle bilemeyecekleri hususları öğrenmeleri ve âhireti elde etmeleri için gönderilmiş ilâhî bir kitaptır. O hâlde ona sarılmamız ve sâhip çıkmamız, tutulacak en akıllıca yoldur.

Kur’ân ile hemhâl olmanın fazîleti, hadîs-i şerîfte şöyle beyân edilmektedir:

“Kur’ân, bir ucu Allâh’ın, diğer ucu da sizin elinizde olan sağlam bir ip (gibi)dir. Ona sıkıca sarılınız. İşte o zaman sapıtmaz ve helâk olmazsınız.” (Heysemî, IX, 164)

Kur’ân’dan ne kadar rûhâniyet ve feyz alabilirsek îmanımız da o derece seviye kazanır. Kur’ân-ı Kerîm’de fânî olanlar, Allâh ve Rasûlü’nün rızâsını kazanarak idrâk ötesi ilâhî lûtuflara mazhar olurlar. Cenâb-ı Hak bu hâli cümlemize nasîb ve müyesser eylesin. Âmîn!..

Dipnotlar:

[1]. Bkz. Müslim, Müsâfirîn, 203; Nesâî, Kıyâmu’l-Leyl, 25. [2]. Müslim, Müsâfirîn, 142; Ahmed, IV, 9; İbn-i Mâce, Salât, 178. [3]. Kurtubî, el-Câmî li-Ahkâmi’l-Kur’ân, Beyrut 1985, I, 40. [4]. Kettânî, Nizâmü’l-Hukûmeti’n-Nebeviyye (et-Terâtibü’l-İdâriyye), Beyrut 1996, II, 197. [5]. Buhârî, Fedâilü’l-Kur’ân, 8. [6]. O devirlerde “Hamele-i Kur’ân: Kur’ân Hâfızları” tâbiri, Kur’ân’ın hem lafzına hem de muhtevâsına vâkıf olan âlimler mânâsında kullanılırdı. [7]. İbn-i Ebî Şeybe, el-Musannef (Hût), Riyad 1409, VI, 128. [8]. Dârimî, Fedâilü’l-Kur’ân, 34; İbn-i Sa’d, IV, 109; Ebû Nuaym, Hilyetü’l-Evliyâ, Beyrut 1967, I, 258. [9]. el-Mevsûatü’l-Fıkhıyye, XVIII, 322. [10]. Muvatta, Kur’ân, 1; Kettânî, I, 216.

Kaynak: Osman Nuri Topbaş, Faziletler Medeniyeti 1, Erkam Yayınları

İslam ve İhsan]]> https://zakirun.de/showthread.php?tid=43261 Wed, 29 Apr 2026 15:19:45 +0200 Raşit Tunca]]> https://zakirun.de/showthread.php?tid=43261 Hafızlık İlk Ne Zaman Başladı? Kurra Hafız Kime Denir?

Hafızlık ilk ne zaman başladı ve ilk hafız kimdir? Kurra hafız kime denir?

"Bu (Kur’an) da bizim indirdiğimiz mübarek bir kitaptır. Ona uyun ve günahtan korunun ki size rahmet edilsin." (En’âm, 6/155)

Asr-ı saadetten itibaren Kur’an’ın muhafazasında büyük bir yere sahip olan hafızlık, Peygamberimizin eğitim metodunun da merkezinde yer almış ve güncelliğini her daim korumuştur. Vahyin ilk muhatabı olan Hz. Peygamber (sas) aynı zamanda ilk hafızdır. Hz. Peygamber’in teşvikiyle sahabenin inen ayetleri ezberleme gayreti de hafızlığın başlangıcı olarak kabul edilebilir. Bu anlamda Mekke’de Erkam’ın (ra) evinde, Medine’de Mescid-i Nebevî’de yer alan suffede hafızlık eğitimleri gerçekleşmiştir.

"Kurra" Kime Denir?

İslam’ın yayılmasına bağlı olarak Kur’an talimi ve hıfzı ile eğitimlerdeki yöntem çeşitliliğinde artış olmuştur. Beşinci asra kadar diğer İslami ilimlerle birlikte camilerde yapılan Kur’an talimi ve hıfzı, beşinci asırdan itibaren medreselerde gerçekleştirilmeye başlanmış ve bu ilimleri tahsil edenlere “Kurra” denilmiştir. Kur’an öğretimi için kurulan ilk müstakil medreseler Dâru’l-Kur’an’lar olup 1924’ten itibaren Kur’an eğitimi Diyanet İşleri Başkanlığına bağlı Kur’an kurslarında devam etmektedir.

Kaynak: Diyanet Haber]]> Hafızlık İlk Ne Zaman Başladı? Kurra Hafız Kime Denir?

Hafızlık ilk ne zaman başladı ve ilk hafız kimdir? Kurra hafız kime denir?

"Bu (Kur’an) da bizim indirdiğimiz mübarek bir kitaptır. Ona uyun ve günahtan korunun ki size rahmet edilsin." (En’âm, 6/155)

Asr-ı saadetten itibaren Kur’an’ın muhafazasında büyük bir yere sahip olan hafızlık, Peygamberimizin eğitim metodunun da merkezinde yer almış ve güncelliğini her daim korumuştur. Vahyin ilk muhatabı olan Hz. Peygamber (sas) aynı zamanda ilk hafızdır. Hz. Peygamber’in teşvikiyle sahabenin inen ayetleri ezberleme gayreti de hafızlığın başlangıcı olarak kabul edilebilir. Bu anlamda Mekke’de Erkam’ın (ra) evinde, Medine’de Mescid-i Nebevî’de yer alan suffede hafızlık eğitimleri gerçekleşmiştir.

"Kurra" Kime Denir?

İslam’ın yayılmasına bağlı olarak Kur’an talimi ve hıfzı ile eğitimlerdeki yöntem çeşitliliğinde artış olmuştur. Beşinci asra kadar diğer İslami ilimlerle birlikte camilerde yapılan Kur’an talimi ve hıfzı, beşinci asırdan itibaren medreselerde gerçekleştirilmeye başlanmış ve bu ilimleri tahsil edenlere “Kurra” denilmiştir. Kur’an öğretimi için kurulan ilk müstakil medreseler Dâru’l-Kur’an’lar olup 1924’ten itibaren Kur’an eğitimi Diyanet İşleri Başkanlığına bağlı Kur’an kurslarında devam etmektedir.

Kaynak: Diyanet Haber]]> https://zakirun.de/showthread.php?tid=43260 Wed, 29 Apr 2026 15:15:37 +0200 Raşit Tunca]]> https://zakirun.de/showthread.php?tid=43260 Mescid-i Nebevî’de Kırk Vakit Namaz Kılmanın Hükmü Nedir?

Mescid-i Nebevî’de kırk vakit namaz kılmanın hükmü nedir? Mescid-i Nebevî’de kırk vakit namaz kılmanın fazileti nedir?

Hac ve umre ziyareti için Medine-i Münevvere’de kalınan süre içinde beş vakit namazın Mescid-i Nebevî’de kılınmasına özen gösterilir. Hz. Peygamber, Mescid-i Nebevî’de kılınacak bir namazın, Mescid-i Haram hariç diğer mescidlerde kılınan bin namazdan daha faziletli olduğunu bildirmiştir (Buhârî, Fazlü’s-salât, 1). Halk arasında Medine’de sekiz gün kalıp kırk vakit namaz kılmanın gerekli olduğu kanaati yaygın hâle gelmiştir. Bu kanaatin dayanağı, sıhhati tartışmalı olmakla birlikte, Hz. Peygamber’den (s.a.s.) rivayet edilen şu hadistir: “Kim benim şu mescidimde, bir tek vakti geçirmeksizin kırk vakit namaz kılarsa, kendisi için cehennemden berat ve azaptan kurtuluş yazılır. O kişi nifaktan da uzak olur.” (Ahmed b. Hanbel, el-Müsned, XX, 40; Taberânî, el-Mu‘cemü’l-evsat, II, 22)

Hadis âlimleri, gerek senet gerekse metin açısından bu rivayetin sıhhatinin tartışmalı olduğunu ifade etmişlerdir (Bkz. Elbânî, ed-Da‘îfe, I, 540; Rufâî, el-Ehâdîs, s. 435-436). Fıkıh eserlerinde de hacı adaylarının Mescid-i Nebevî’de kırk vakit namazı ihmal etmemeleriyle ilgili vurgulu hükümler yer almamıştır. Bu bağlamda kırk vakit namaz konusuyla ilgili şu hadisin metin itibarıyla daha sahih olduğu bilinmektedir: “Kim ilk tekbire yetişmek kaydıyla kırk gün cemaatle namaz kılarsa o kimse için iki şeyden beraat gerçekleşir: Cehennem ateşinden ve nifaktan.” (Tirmizî, Salât, 66)

Buna göre Medine’de kalış zamanı yeterli olan kişilerin, sayı hesabı yapmaksızın Hz. Peygamber’in (s.a.s.) mescidinde, onun Ravza’sının yanında cemaatle namaz kılmaya devam etmeleri yerinde bir davranış olacaktır. Fakat organizasyon açısından daha kısa sürelerde kalmak zorunluluğu doğarsa, bu da anlayışla karşılanmalı ve kırk vakit kılamamanın bir eksiklik olacağı zannedilmemelidir. Zira Mescid-i Nebevî’de kırk vakit namaz kılmak, haccın ne farzı ne vacibi ne de sünnetidir. Dolayısıyla haccın tamamlanmasının bu namazlara bağlanmaması gerekir.

Kaynak: Diyanet Haber]]> Mescid-i Nebevî’de Kırk Vakit Namaz Kılmanın Hükmü Nedir?

Mescid-i Nebevî’de kırk vakit namaz kılmanın hükmü nedir? Mescid-i Nebevî’de kırk vakit namaz kılmanın fazileti nedir?

Hac ve umre ziyareti için Medine-i Münevvere’de kalınan süre içinde beş vakit namazın Mescid-i Nebevî’de kılınmasına özen gösterilir. Hz. Peygamber, Mescid-i Nebevî’de kılınacak bir namazın, Mescid-i Haram hariç diğer mescidlerde kılınan bin namazdan daha faziletli olduğunu bildirmiştir (Buhârî, Fazlü’s-salât, 1). Halk arasında Medine’de sekiz gün kalıp kırk vakit namaz kılmanın gerekli olduğu kanaati yaygın hâle gelmiştir. Bu kanaatin dayanağı, sıhhati tartışmalı olmakla birlikte, Hz. Peygamber’den (s.a.s.) rivayet edilen şu hadistir: “Kim benim şu mescidimde, bir tek vakti geçirmeksizin kırk vakit namaz kılarsa, kendisi için cehennemden berat ve azaptan kurtuluş yazılır. O kişi nifaktan da uzak olur.” (Ahmed b. Hanbel, el-Müsned, XX, 40; Taberânî, el-Mu‘cemü’l-evsat, II, 22)

Hadis âlimleri, gerek senet gerekse metin açısından bu rivayetin sıhhatinin tartışmalı olduğunu ifade etmişlerdir (Bkz. Elbânî, ed-Da‘îfe, I, 540; Rufâî, el-Ehâdîs, s. 435-436). Fıkıh eserlerinde de hacı adaylarının Mescid-i Nebevî’de kırk vakit namazı ihmal etmemeleriyle ilgili vurgulu hükümler yer almamıştır. Bu bağlamda kırk vakit namaz konusuyla ilgili şu hadisin metin itibarıyla daha sahih olduğu bilinmektedir: “Kim ilk tekbire yetişmek kaydıyla kırk gün cemaatle namaz kılarsa o kimse için iki şeyden beraat gerçekleşir: Cehennem ateşinden ve nifaktan.” (Tirmizî, Salât, 66)

Buna göre Medine’de kalış zamanı yeterli olan kişilerin, sayı hesabı yapmaksızın Hz. Peygamber’in (s.a.s.) mescidinde, onun Ravza’sının yanında cemaatle namaz kılmaya devam etmeleri yerinde bir davranış olacaktır. Fakat organizasyon açısından daha kısa sürelerde kalmak zorunluluğu doğarsa, bu da anlayışla karşılanmalı ve kırk vakit kılamamanın bir eksiklik olacağı zannedilmemelidir. Zira Mescid-i Nebevî’de kırk vakit namaz kılmak, haccın ne farzı ne vacibi ne de sünnetidir. Dolayısıyla haccın tamamlanmasının bu namazlara bağlanmaması gerekir.

Kaynak: Diyanet Haber]]> https://zakirun.de/showthread.php?tid=41901 Sat, 10 Jan 2026 08:32:57 +0100 Raşit Tunca]]> https://zakirun.de/showthread.php?tid=41901 Bir Mü’min Hayvanlara Nasıl Muâmele Etmeli?

Bir mü’min, hayvanlara muâmele hususunda nasıl davranmalı? Allah Rasûlü’nün hayvanlara muâmelesi nasıldı?

Rahmet Peygamberi’nin her davranışı merhamet ve muhabbet temelleri üzerinde idi. Çünkü O, yaratılanlara şefkatle yaklaşmış ve her muhtâcın ihtiyacını gidermiştir. Bu engin muhabbet deryasından hayvânat dahî nasîbini almıştır. Nitekim câhiliye devrinin insanları, hayvanlara da çok insafsız ve merhametsiz davranırlardı. Canlı iken hayvanların -acımasızca- etlerini kesip yerler, hayvan dövüştürme müsâbakaları tertip ederlerdi. Bu vicdan zedeleyici manzaralara Hazret-i Peygamber -sallâllâhu aleyhi ve sellem- son verdi.

RAHMET PEYGAMBERİ’NİN HAYVANLARA MUÂMELESİ

Ebû Vâkıd -radıyallâhu anh- anlatıyor:

“Rasûlullah -sallâllâhu aleyhi ve sellem- Medîne’ye geldiği zaman, Medîneliler, diri olan devenin hörgücünü kesiyor, koyunların da butlarından koparıp yiyorlardı.

Rasûlullah -sallâllâhu aleyhi ve sellem- buna mânî olarak:

«–Hayvan diri iken ondan her ne kesilmiş ise, bu meyte (leş) hükmündedir, yenilmez.» buyurdu.” (Tirmizî, Sayd, 12/1480)

Hazret-i Peygamber -sallâllâhu aleyhi ve sellem- bir gün yolda yüzü dağlanmış bir merkep gördü, üzüldü ve:

“Allâh’ın lâneti onu dağlayanların üzerine olsun!” buyurdu. (Buhârî, Zebâih, 25)

Yuvasından yavrularını alarak anne kuşu tedirgin eden kimselere:

“Kim bu zavallının yavrusunu alarak ona eziyet etti, çabuk yavrusunu geri verin!” buyurdu. (Ebû Dâvûd, Edeb, 163-164/5268)

Bir defasında Rasûlullah -sallâllâhu aleyhi ve sellem- Mekke’ye gitmek üzere ihramlı olarak Medîne’den çıkmıştı. Üsâye mevkiine geldiğinde, bir gölgede kıvrılıp uyumakta olan bir ceylan gördü. Âlemlerin Efendisi -sallâllâhu aleyhi ve sellem- ashâbından bir şahsa, herkes geçinceye kadar ceylanın yanında bekleyip kimseye hayvanı tedirgin ettirmemesini emretti. (Muvatta, Hacc, 79; Nesâî, Hacc, 78)

Yine Efendimiz -sallâllâhu aleyhi ve sellem- on bin kişilik muhteşem ordusuyla Mekke’nin fethine giderken, yolda yavrularının üzerine gerilmiş, onları emzirmekte olan bir köpek gördü. Hemen ashâbından Cuayl bin Sürâka’yı yanına çağırarak onu bu hayvanların başına nöbetçi dikti. Anne köpeğin ve yavrularının İslâm ordusu tarafından ürkütülmemesi hususunda tembihte bulundu. (Vâkıdî, II, 804)

Bir gün derisi kemiğine yapışmış bir deveyi görünce de sahibine:

“Konuşamayan bu hayvanlar hakkında Allah’tan korkun! Besili olarak binin, besili olarak kesip yiyin!” buyurdu. (Ebû Dâvûd, Cihâd, 44/2548)

Yine Allah Rasûlü -sallâllâhu aleyhi ve sellem- Ensar’dan bir kimsenin bahçesine uğramış, orada bir deve görmüştü. Deve, Peygamber Efendimiz’i görünce inledi ve gözlerinden yaşlar aktı. Efendimiz -sallâllâhu aleyhi ve sellem- devenin yanına gitti, kulaklarının arkasını şefkatle okşadı. Deve sâkinleşti. Bunun üzerine Hazret-i Peygamber -sallâllâhu aleyhi ve sellem-:

“–Bu deve kimindir?” diye sordu. Medîneli bir delikanlı yaklaştı ve:

“–Bu deve benimdir ey Allâh’ın Rasûlü!” dedi.

Fahr-i Kâinât Efendimiz:

“–Sana lûtfettiği şu hayvan hakkında Allah’tan korkmuyor musun? O senin, kendisini aç bıraktığını ve çok yorduğunu bana şikâyet ediyor.” buyurdu. (Ebû Dâvûd, Cihâd, 44/2549)

Yine bir gün Rasûlullah -sallâllâhu aleyhi ve sellem- yolda giderken bir grup insana rastladı. Binek hayvanlarının üzerinde oldukları hâlde durmuş (muhabbet ediyorlardı.) Onlara şöyle buyurdu:

“Hayvanlarınıza, onları yormadan güzelce binin ve (kullanmadığınız zaman da) güzel bir şekilde istirahat ettirin. Onları yollardaki ve sokaklardaki konuşmalarınız için kürsü edinmeyin (sırtlarında oturarak sohbet etmeyin). Nice binilen hayvan vardır ki, sırtına binenden daha hayırlıdır ve Allah Tebâreke ve Teâlâ’yı ondan daha çok zikretmektedir.” (Ahmed, III, 439)

Yine Peygamber Efendimiz -sallâllâhu aleyhi ve sellem- bir gün koyun kesen bir adama rastlamıştı. Adam, kesmek üzere koyunu yere yatırdıktan sonra bıçağını bilemeye çalışıyordu. Bu katı ve duygusuz davranış karşısında Rasûl-i Ekrem Efendimiz adamı şöyle îkâz etti:

“Hayvanı defalarca mı öldürmek istiyorsun? Bıçağını, onu yere yatırmadan önce bilesen olmaz mıydı?” (Hâkim, IV, 257, 260)

Bir hadîs-i şerîflerinde de:

“Size kimin Cehennem’den, Cehennem’in de o kimseden uzak olduğunu söyleyeyim mi?” diye suâl ettikten sonra:

“O kimseler nâzik, müşfik, merhametli, cana yakın ve yumuşak olanlardır.” buyurmuşlardı. (Ahmed, I, 415)

Hazret-i Peygamber -sallâllâhu aleyhi ve sellem- merhametli ve merhametsiz kişilerin durumunu bir hadîs-i şerîflerinde şöyle açıklamaktadırlar:

“Günahkâr bir kadın, çölde susuzluktan dili ile kumları yalayan bir köpek görmüştü. Ona merhamet edip ayakkabısı ile kuyudan su alarak köpeğin susuzluğunu giderdi. Cenâb-ı Hak da, bu kadının günahlarını affetti.

Diğer bir kadın da, kedisini umursamayıp aç bırakmıştı. Hattâ yerin haşerâtını yemesi için bile ona müsâade etmemişti. Nihâyet kedi açlıktan öldü. O kadın da bu merhametsizliği sebebiyle Cehennem yolcusu oldu!” (Bkz. Buhârî, Enbiyâ, 54; Müslim, Selâm, 151, 154; Birr, 133; Nesâî, Küsûf, 14)

Efendimiz -sallâllâhu aleyhi ve sellem- bu ölçülerle bir câhiliye toplumunu “Asr-ı Saâdet” nesli hâline getiriyordu. Bir zamanlar insanlara bile muâmelesi bozuk olan kimseler, hattâ kız çocuklarını diri diri toprağa gömenler, neticede hayvanâta kadar uzanan bir merhamet ve şefkat kutbu oluyorlardı.

Zira kendilerine üsve-i hasene / en mükemmel bir örnek şahsiyet olan Allah Rasûlü -sallâllâhu aleyhi ve sellem- küçük bir serçenin hakkına dahî riâyet ediyor ve ümmetini tarifsiz bir hassâsiyet ile yoğuruyordu.

Yılan ve akrep gibi öldürülmesi gereken muzır hayvanların bile fazla azap çekmemeleri için bir vuruşta öldürülmelerini emrediyordu. Zararlı hayvanların öldürülmesinde dahî merhamet tavsiye edilmesi, kâ‘bına varılmaz bir şefkat numûnesi değil midir?[1]

Dipnot:

[1] Emsâlsiz Örnek Şahsiyet kitabının 92-96. sayfalarından iktibas edilmiştir.

Kaynak: Osman Nuri Topbaş, Gençler Soruyor, Erkam Yayınları

İslam ve İhsan]]> Bir Mü’min Hayvanlara Nasıl Muâmele Etmeli?

Bir mü’min, hayvanlara muâmele hususunda nasıl davranmalı? Allah Rasûlü’nün hayvanlara muâmelesi nasıldı?

Rahmet Peygamberi’nin her davranışı merhamet ve muhabbet temelleri üzerinde idi. Çünkü O, yaratılanlara şefkatle yaklaşmış ve her muhtâcın ihtiyacını gidermiştir. Bu engin muhabbet deryasından hayvânat dahî nasîbini almıştır. Nitekim câhiliye devrinin insanları, hayvanlara da çok insafsız ve merhametsiz davranırlardı. Canlı iken hayvanların -acımasızca- etlerini kesip yerler, hayvan dövüştürme müsâbakaları tertip ederlerdi. Bu vicdan zedeleyici manzaralara Hazret-i Peygamber -sallâllâhu aleyhi ve sellem- son verdi.

RAHMET PEYGAMBERİ’NİN HAYVANLARA MUÂMELESİ

Ebû Vâkıd -radıyallâhu anh- anlatıyor:

“Rasûlullah -sallâllâhu aleyhi ve sellem- Medîne’ye geldiği zaman, Medîneliler, diri olan devenin hörgücünü kesiyor, koyunların da butlarından koparıp yiyorlardı.

Rasûlullah -sallâllâhu aleyhi ve sellem- buna mânî olarak:

«–Hayvan diri iken ondan her ne kesilmiş ise, bu meyte (leş) hükmündedir, yenilmez.» buyurdu.” (Tirmizî, Sayd, 12/1480)

Hazret-i Peygamber -sallâllâhu aleyhi ve sellem- bir gün yolda yüzü dağlanmış bir merkep gördü, üzüldü ve:

“Allâh’ın lâneti onu dağlayanların üzerine olsun!” buyurdu. (Buhârî, Zebâih, 25)

Yuvasından yavrularını alarak anne kuşu tedirgin eden kimselere:

“Kim bu zavallının yavrusunu alarak ona eziyet etti, çabuk yavrusunu geri verin!” buyurdu. (Ebû Dâvûd, Edeb, 163-164/5268)

Bir defasında Rasûlullah -sallâllâhu aleyhi ve sellem- Mekke’ye gitmek üzere ihramlı olarak Medîne’den çıkmıştı. Üsâye mevkiine geldiğinde, bir gölgede kıvrılıp uyumakta olan bir ceylan gördü. Âlemlerin Efendisi -sallâllâhu aleyhi ve sellem- ashâbından bir şahsa, herkes geçinceye kadar ceylanın yanında bekleyip kimseye hayvanı tedirgin ettirmemesini emretti. (Muvatta, Hacc, 79; Nesâî, Hacc, 78)

Yine Efendimiz -sallâllâhu aleyhi ve sellem- on bin kişilik muhteşem ordusuyla Mekke’nin fethine giderken, yolda yavrularının üzerine gerilmiş, onları emzirmekte olan bir köpek gördü. Hemen ashâbından Cuayl bin Sürâka’yı yanına çağırarak onu bu hayvanların başına nöbetçi dikti. Anne köpeğin ve yavrularının İslâm ordusu tarafından ürkütülmemesi hususunda tembihte bulundu. (Vâkıdî, II, 804)

Bir gün derisi kemiğine yapışmış bir deveyi görünce de sahibine:

“Konuşamayan bu hayvanlar hakkında Allah’tan korkun! Besili olarak binin, besili olarak kesip yiyin!” buyurdu. (Ebû Dâvûd, Cihâd, 44/2548)

Yine Allah Rasûlü -sallâllâhu aleyhi ve sellem- Ensar’dan bir kimsenin bahçesine uğramış, orada bir deve görmüştü. Deve, Peygamber Efendimiz’i görünce inledi ve gözlerinden yaşlar aktı. Efendimiz -sallâllâhu aleyhi ve sellem- devenin yanına gitti, kulaklarının arkasını şefkatle okşadı. Deve sâkinleşti. Bunun üzerine Hazret-i Peygamber -sallâllâhu aleyhi ve sellem-:

“–Bu deve kimindir?” diye sordu. Medîneli bir delikanlı yaklaştı ve:

“–Bu deve benimdir ey Allâh’ın Rasûlü!” dedi.

Fahr-i Kâinât Efendimiz:

“–Sana lûtfettiği şu hayvan hakkında Allah’tan korkmuyor musun? O senin, kendisini aç bıraktığını ve çok yorduğunu bana şikâyet ediyor.” buyurdu. (Ebû Dâvûd, Cihâd, 44/2549)

Yine bir gün Rasûlullah -sallâllâhu aleyhi ve sellem- yolda giderken bir grup insana rastladı. Binek hayvanlarının üzerinde oldukları hâlde durmuş (muhabbet ediyorlardı.) Onlara şöyle buyurdu:

“Hayvanlarınıza, onları yormadan güzelce binin ve (kullanmadığınız zaman da) güzel bir şekilde istirahat ettirin. Onları yollardaki ve sokaklardaki konuşmalarınız için kürsü edinmeyin (sırtlarında oturarak sohbet etmeyin). Nice binilen hayvan vardır ki, sırtına binenden daha hayırlıdır ve Allah Tebâreke ve Teâlâ’yı ondan daha çok zikretmektedir.” (Ahmed, III, 439)

Yine Peygamber Efendimiz -sallâllâhu aleyhi ve sellem- bir gün koyun kesen bir adama rastlamıştı. Adam, kesmek üzere koyunu yere yatırdıktan sonra bıçağını bilemeye çalışıyordu. Bu katı ve duygusuz davranış karşısında Rasûl-i Ekrem Efendimiz adamı şöyle îkâz etti:

“Hayvanı defalarca mı öldürmek istiyorsun? Bıçağını, onu yere yatırmadan önce bilesen olmaz mıydı?” (Hâkim, IV, 257, 260)

Bir hadîs-i şerîflerinde de:

“Size kimin Cehennem’den, Cehennem’in de o kimseden uzak olduğunu söyleyeyim mi?” diye suâl ettikten sonra:

“O kimseler nâzik, müşfik, merhametli, cana yakın ve yumuşak olanlardır.” buyurmuşlardı. (Ahmed, I, 415)

Hazret-i Peygamber -sallâllâhu aleyhi ve sellem- merhametli ve merhametsiz kişilerin durumunu bir hadîs-i şerîflerinde şöyle açıklamaktadırlar:

“Günahkâr bir kadın, çölde susuzluktan dili ile kumları yalayan bir köpek görmüştü. Ona merhamet edip ayakkabısı ile kuyudan su alarak köpeğin susuzluğunu giderdi. Cenâb-ı Hak da, bu kadının günahlarını affetti.

Diğer bir kadın da, kedisini umursamayıp aç bırakmıştı. Hattâ yerin haşerâtını yemesi için bile ona müsâade etmemişti. Nihâyet kedi açlıktan öldü. O kadın da bu merhametsizliği sebebiyle Cehennem yolcusu oldu!” (Bkz. Buhârî, Enbiyâ, 54; Müslim, Selâm, 151, 154; Birr, 133; Nesâî, Küsûf, 14)

Efendimiz -sallâllâhu aleyhi ve sellem- bu ölçülerle bir câhiliye toplumunu “Asr-ı Saâdet” nesli hâline getiriyordu. Bir zamanlar insanlara bile muâmelesi bozuk olan kimseler, hattâ kız çocuklarını diri diri toprağa gömenler, neticede hayvanâta kadar uzanan bir merhamet ve şefkat kutbu oluyorlardı.

Zira kendilerine üsve-i hasene / en mükemmel bir örnek şahsiyet olan Allah Rasûlü -sallâllâhu aleyhi ve sellem- küçük bir serçenin hakkına dahî riâyet ediyor ve ümmetini tarifsiz bir hassâsiyet ile yoğuruyordu.

Yılan ve akrep gibi öldürülmesi gereken muzır hayvanların bile fazla azap çekmemeleri için bir vuruşta öldürülmelerini emrediyordu. Zararlı hayvanların öldürülmesinde dahî merhamet tavsiye edilmesi, kâ‘bına varılmaz bir şefkat numûnesi değil midir?[1]

Dipnot:

[1] Emsâlsiz Örnek Şahsiyet kitabının 92-96. sayfalarından iktibas edilmiştir.

Kaynak: Osman Nuri Topbaş, Gençler Soruyor, Erkam Yayınları

İslam ve İhsan]]> https://zakirun.de/showthread.php?tid=41553 Wed, 24 Dec 2025 14:14:23 +0100 Raşit Tunca]]> https://zakirun.de/showthread.php?tid=41553 Muska taşımak

Sual: Dua okuyup üflemek ve üzerinde muska taşımak hurafe midir?
CEVAP
Hayır, hurafe değildir. Bu konuda kitaplarımızdaki bilgiler şöyledir:
Âyet-i kerimeyi ve Resulullah’tan gelen duaları okuyup üflemek, bunları üzerinde taşımak caizdir ve inanıp güvenen kimseye fayda verir. (Seadet-i Ebediyye)

Kocasının sevmesi ve kendisine eziyet etmemesi için, bir kadına, Kuran-ı kerimden ve Selef-i salihinin bildirdikleri dualardan muska yazmak, karşılık olarak bir şey istememek şartıyla caizdir. Ne olduğu bilinmeyen şeyleri yazmak, okumak ve kendisine okutmak, bunları muska yapmak haramdır. (Fetava-yı hadisiyye)

Âyet-i kerime ve dua yazılı muskayı muşamba, naylon gibi su geçirmez şeylere sarılı olarak cünübün bile taşıması ve helâya girmesi caizdir. (Halebi, Dürr-ül-muhtar)

Hastanın ve hayvan sokanın, şifa için Kuran-ı kerim okuması veya kâğıda yazıp muska olarak taşıması yahut tas içinde ıslatıp bu suyu içmesi, bu suyla ağrıyan yeri yıkaması caizdir. Meşru olan meşhur dualarla muska yapmak ve üzerinde taşımak caizdir. (Hindiyye)

Eshab-ı kiramdan Übeyyübni Ka’b radıyallahü anh diyor ki:
Resulullahın yanında oturuyordum. Bir köylü geldi. Kardeşinin ağır hasta olduğunu söyledi. (Hastalığı nedir?) diye sorulunca, cin çarpması dedi. Resulullah, (Kardeşini buraya getir) buyurdu. Kardeşi gelip oturdu. Resulullah [âyât-ı hırz olarak bilinen] âyetleri okuyup hastaya üfledi. Hemen iyi olup, kalktı. (Beyheki, Hakim)

Ne olduğu bilinmeyen yazılar bulunan muska, elbette taşınmaz; fakat dinimizin bildirdiği duaları, âyet-i kerimeleri okuyup üflemekte ve muska şeklinde taşımakta hiçbir mahzur yoktur. Mesela, (âyât-ı hırz) okumak ve üzerinde taşımak çok faydalıdır. Üstünde taşıyanı sihirden, büyüden, nazar değmesinden korur. Muradı hâsıl olur. (İslam Ahlakı)

Âyât-ı hırz sitemizde vardır. Ulaşmak için buraya tıklayınız. Buradan okunabilir ve çıktı alıp muska şekline getirilebilir. Muska halinde temin etme imkânı da mevcuttur.

Büyü yapmak
Sual: Bir kadının, kocasının kendisini sevmesi için, büyü yaptırması caiz midir?
CEVAP
Cami-üs-sagîr'de, (Bu haramdır, helâl değildir) denilmiştir. (Hindiyye)

Kocasının sevmesi ve kendisine eziyet etmemesi için, bir kadına, karşılığında bir şey istemeden, Kur'an-ı kerimden ve Selef-i salihinin bildirdikleri dualardan muska yazmak caizdir. (Seadet-i Ebediyye)

Kâfire muska
Sual: Kâfire muska yazmak caiz olur mu?
CEVAP
Muskanın faydasına inansa bile, kâfire âyet-i kerimeyle, mübarek isimlerle muska yazmak caiz olmaz. Haram olur. (Fetava-i fıkhiyye)

Üçgen ve dörtgen muska
Sual: Muskanın üçgen veya dörtgen şeklinde yapılmasının bir mahzuru var mı?
CEVAP
Hayır, mahzuru yoktur. Önemli olan, muskanın katlanış şekli değil, içindeki duaların doğru olmasıdır.]]> Muska taşımak

Sual: Dua okuyup üflemek ve üzerinde muska taşımak hurafe midir?
CEVAP
Hayır, hurafe değildir. Bu konuda kitaplarımızdaki bilgiler şöyledir:
Âyet-i kerimeyi ve Resulullah’tan gelen duaları okuyup üflemek, bunları üzerinde taşımak caizdir ve inanıp güvenen kimseye fayda verir. (Seadet-i Ebediyye)

Kocasının sevmesi ve kendisine eziyet etmemesi için, bir kadına, Kuran-ı kerimden ve Selef-i salihinin bildirdikleri dualardan muska yazmak, karşılık olarak bir şey istememek şartıyla caizdir. Ne olduğu bilinmeyen şeyleri yazmak, okumak ve kendisine okutmak, bunları muska yapmak haramdır. (Fetava-yı hadisiyye)

Âyet-i kerime ve dua yazılı muskayı muşamba, naylon gibi su geçirmez şeylere sarılı olarak cünübün bile taşıması ve helâya girmesi caizdir. (Halebi, Dürr-ül-muhtar)

Hastanın ve hayvan sokanın, şifa için Kuran-ı kerim okuması veya kâğıda yazıp muska olarak taşıması yahut tas içinde ıslatıp bu suyu içmesi, bu suyla ağrıyan yeri yıkaması caizdir. Meşru olan meşhur dualarla muska yapmak ve üzerinde taşımak caizdir. (Hindiyye)

Eshab-ı kiramdan Übeyyübni Ka’b radıyallahü anh diyor ki:
Resulullahın yanında oturuyordum. Bir köylü geldi. Kardeşinin ağır hasta olduğunu söyledi. (Hastalığı nedir?) diye sorulunca, cin çarpması dedi. Resulullah, (Kardeşini buraya getir) buyurdu. Kardeşi gelip oturdu. Resulullah [âyât-ı hırz olarak bilinen] âyetleri okuyup hastaya üfledi. Hemen iyi olup, kalktı. (Beyheki, Hakim)

Ne olduğu bilinmeyen yazılar bulunan muska, elbette taşınmaz; fakat dinimizin bildirdiği duaları, âyet-i kerimeleri okuyup üflemekte ve muska şeklinde taşımakta hiçbir mahzur yoktur. Mesela, (âyât-ı hırz) okumak ve üzerinde taşımak çok faydalıdır. Üstünde taşıyanı sihirden, büyüden, nazar değmesinden korur. Muradı hâsıl olur. (İslam Ahlakı)

Âyât-ı hırz sitemizde vardır. Ulaşmak için buraya tıklayınız. Buradan okunabilir ve çıktı alıp muska şekline getirilebilir. Muska halinde temin etme imkânı da mevcuttur.

Büyü yapmak
Sual: Bir kadının, kocasının kendisini sevmesi için, büyü yaptırması caiz midir?
CEVAP
Cami-üs-sagîr'de, (Bu haramdır, helâl değildir) denilmiştir. (Hindiyye)

Kocasının sevmesi ve kendisine eziyet etmemesi için, bir kadına, karşılığında bir şey istemeden, Kur'an-ı kerimden ve Selef-i salihinin bildirdikleri dualardan muska yazmak caizdir. (Seadet-i Ebediyye)

Kâfire muska
Sual: Kâfire muska yazmak caiz olur mu?
CEVAP
Muskanın faydasına inansa bile, kâfire âyet-i kerimeyle, mübarek isimlerle muska yazmak caiz olmaz. Haram olur. (Fetava-i fıkhiyye)

Üçgen ve dörtgen muska
Sual: Muskanın üçgen veya dörtgen şeklinde yapılmasının bir mahzuru var mı?
CEVAP
Hayır, mahzuru yoktur. Önemli olan, muskanın katlanış şekli değil, içindeki duaların doğru olmasıdır.]]> https://zakirun.de/showthread.php?tid=41552 Wed, 24 Dec 2025 14:10:15 +0100 Raşit Tunca]]> https://zakirun.de/showthread.php?tid=41552 Kırk günün önemi nedir?

Sual: Bir çok duanın kırk gün okunması bildiriliyor. Kırk günün önemi nedir?
CEVAP
Kırk sayısı, çoğunluğu bildiren işlerde asgari en büyük sayıdır. Bir duayı çok okumak istenirse, en az kırk kere okumalıdır.

Beş vakit namaz, sünnetleri ile beraber kırk rekattır. Fatiha, beş vakit namazın, her rekatında okunur. Böylece, her gün en az, kırk kere okunur.

Tırnak kesmek, koltuk, kasık temizlemeyi kırk günden fazla geciktirmek günah olur. Müslüman olan akrabayı ziyaret etmeli, kırk günü geçirmemelidir. (Seadet-i Ebediyye)

Kırk gün sabah namazının sünneti ile farzı arasında kırk bir kere Fatiha okunur. Besmelenin sonundaki Mimi Fatihanın Lam harfi ile birlikte okunur. [Yani (Rahimilhamdü) denir.] Sonra yapılan dua kabul olur. Suya üfleyip hasta veya büyülenmiş kimseye içirilirse, [eceli gelmemiş olan hasta] şifa bulur ve büyü çözülür. (Tefsir-i Azizi)

Kur'an-ı kerimi kırk günde bir hatmetmek, müstehaptır. (Şir’a)

Kırk sayısı ile ilgili hadis-i şeriflerden bazıları şu mealdedir:
(Her gece kırk âyet okuyan gafillerden yazılmaz.) [Beyheki]

(Kırk kişi bir cemaattir. Bir ölüye dua ederlerse Allahü teâlâ, o ölüyü affeder.) [Buhari]

(Şirkten uzak kırk mümin, bir müslümanın cenaze namazını kılarsa, Allahü teâlâ, muhakkak o müminlerin dualarını kabul ederek, o ölüyü affeder.) [Müslim, Ebu Davud]

(Kırk gün içinde bir ilim sohbetinde bulunmayan kimsenin kalbi kararır. Büyük günah işlemeye başlar. Çünkü ilim kalbe hayat verir. İlimsiz ibadet olmaz. İlimsiz ibadetin faydası olmaz!) [Hazanet-ür-rivayat, Müjdeci Mek.]

(Bir âlim, bir şehirden gelip geçse, onun ayak basmasının hürmetine, oradaki kabristandan kırk gün azap kaldırılır.) [R.Nasıhin]

(Kırk gün ihlasla İslamiyet’e uyanın kalbini Allahü teâlâ hikmetle doldurur.) [Ebu Nuaym]

(Kırk gün helal yiyenin kalbini Allahü teâlâ nur ile doldurur. Kalbine, nehirler gibi hikmet akıtır. Dünya sevgisini, kalbinden giderir.) [Ebu Nuaym]

(Lohusa kadın kırk gün geçtiği halde, kan devam ederse, artık özürlü sayılır.) [Hakim]

(Kırk gün sabah namazının ilk tekbirine yetişene iki berat yazılır: Cehennemden kurtuluş beratı ile münafıklıktan eminlik beratı.) [Ebu-ş-şeyh]

(İlk tekbire yetişerek, kırk gün cemaatle beş vakit namaz kılana Cennet vacip olur.) [Ebu Ya’la]

(Aldığı gıda maddelerini, pahalanınca satmak için, kırk gün saklayan, hepsini fakirlere parasız dağıtsa, günahını ödeyemez.) [Deylemi]

(Fal baktıran, falcıya inanmasa da, kırk gün namazı kabul olmaz.) [Müslim]

(Bir lokma haram yiyenin, kırk gün duası kabul olmaz.) [Taberani]

(Haktan bâtılı veya hidayetten dalaleti red için, ilimden bir konu öğrenmek niyetiyle evinden çıkan kimse, bir âbidin kırk yıllık ibadeti gibi ecir alır.) [Deylemi]

([Kırklar denilen] Ebdaller kırk kişidir. Bunların bereketi ile düşmana galip gelirsiniz ve beladan kurtulursunuz.) [İbni Asakir]

(Yeryüzünde her zaman kırk [evliya] bulunur. Her biri İbrahim aleyhisselam gibi bereketlidir. Bunların bereketi ile yağmur yağar.) [Taberani]

(Her Peygamber Süleyman aleyhisselamdan kırk yıl önce Cennete girer. Fakir de, zenginlerden, sâlihler de diğerlerinden kırk yıl önce Cennete girer.) [Taberani]

(Hazret-i İsa, yer yüzüne inince kırk yıl yaşayacaktır.) [İ. Ahmed]

(Allah için kırk gün nöbet tutanın, bütün günahları temizlenir.) [Taberani]

(Komşuluk dört taraftan kırk evdir.) [İ. Hibban]

(Allahü teâlânın rızası için, helali ve haramı açıklayan, kırk hadisi ümmetime bildiren, âlim olarak haşr olur.) [Ebu Nuaym] (İslam âlimleri, buna uymak için, (Kırk hadis) ismi ile hadis kitapları yazmışlardır.)

(Allah için hicret edenler, diğerlerinden kırk yıl önce Cennete girer.) [Taberani]

(Bir âmâyı elinden tutup kırk adım götürene Cennet vacip olur.) [Taberani]

(Altın ve gümüşün zekatı kırkta birdir.) [Tirmizi]

(Cenazeyi kırk adım taşıyanın kırk büyük günahı af olur.) [İ.Asakir]

(Bir hasta, la ilahe illa ente sübhaneke inni küntü minezzâlimin kırk defa okursa, şehit olarak vefat eder. Şifa bulursa, günahları af olur.) (Necat-ül-musalli)

(Kırk yaşını geçtiği halde hayırlı işleri [sevapları], kötü işlerinden [günahlarından] ziyade olmayan kişi, Cehenneme hazırlansın.) [İ.Gazali]

(Kırk yaşına girdiği halde, günahlarına tevbe etmeyenin yüzünü şeytan sıvazlayıp, "Bu artık iflah olmaz" der.) [İ. Gazali]

(Şarap içenin namazı kırk gün kabul olmaz.) [Tirmizi, Nesai]

(Namazı kabul olmaz) demek, namazı boşa gider demek değildir. Namaz borcundan kurtulur, namaz kılmakla kavuşacağı büyük sevaptan mahrum kalır demektir. Namaz kılanın, günahları bırakması kolaylaşır. İçki içen de namaza devam etmelidir.

İmanla ölmek için şu duayı günde kırk kere okumalıdır:
(Ya hayyü ya kayyum ya zelcelali vel ikram, ya la ilahe illa ente.)]]> Kırk günün önemi nedir?

Sual: Bir çok duanın kırk gün okunması bildiriliyor. Kırk günün önemi nedir?
CEVAP
Kırk sayısı, çoğunluğu bildiren işlerde asgari en büyük sayıdır. Bir duayı çok okumak istenirse, en az kırk kere okumalıdır.

Beş vakit namaz, sünnetleri ile beraber kırk rekattır. Fatiha, beş vakit namazın, her rekatında okunur. Böylece, her gün en az, kırk kere okunur.

Tırnak kesmek, koltuk, kasık temizlemeyi kırk günden fazla geciktirmek günah olur. Müslüman olan akrabayı ziyaret etmeli, kırk günü geçirmemelidir. (Seadet-i Ebediyye)

Kırk gün sabah namazının sünneti ile farzı arasında kırk bir kere Fatiha okunur. Besmelenin sonundaki Mimi Fatihanın Lam harfi ile birlikte okunur. [Yani (Rahimilhamdü) denir.] Sonra yapılan dua kabul olur. Suya üfleyip hasta veya büyülenmiş kimseye içirilirse, [eceli gelmemiş olan hasta] şifa bulur ve büyü çözülür. (Tefsir-i Azizi)

Kur'an-ı kerimi kırk günde bir hatmetmek, müstehaptır. (Şir’a)

Kırk sayısı ile ilgili hadis-i şeriflerden bazıları şu mealdedir:
(Her gece kırk âyet okuyan gafillerden yazılmaz.) [Beyheki]

(Kırk kişi bir cemaattir. Bir ölüye dua ederlerse Allahü teâlâ, o ölüyü affeder.) [Buhari]

(Şirkten uzak kırk mümin, bir müslümanın cenaze namazını kılarsa, Allahü teâlâ, muhakkak o müminlerin dualarını kabul ederek, o ölüyü affeder.) [Müslim, Ebu Davud]

(Kırk gün içinde bir ilim sohbetinde bulunmayan kimsenin kalbi kararır. Büyük günah işlemeye başlar. Çünkü ilim kalbe hayat verir. İlimsiz ibadet olmaz. İlimsiz ibadetin faydası olmaz!) [Hazanet-ür-rivayat, Müjdeci Mek.]

(Bir âlim, bir şehirden gelip geçse, onun ayak basmasının hürmetine, oradaki kabristandan kırk gün azap kaldırılır.) [R.Nasıhin]

(Kırk gün ihlasla İslamiyet’e uyanın kalbini Allahü teâlâ hikmetle doldurur.) [Ebu Nuaym]

(Kırk gün helal yiyenin kalbini Allahü teâlâ nur ile doldurur. Kalbine, nehirler gibi hikmet akıtır. Dünya sevgisini, kalbinden giderir.) [Ebu Nuaym]

(Lohusa kadın kırk gün geçtiği halde, kan devam ederse, artık özürlü sayılır.) [Hakim]

(Kırk gün sabah namazının ilk tekbirine yetişene iki berat yazılır: Cehennemden kurtuluş beratı ile münafıklıktan eminlik beratı.) [Ebu-ş-şeyh]

(İlk tekbire yetişerek, kırk gün cemaatle beş vakit namaz kılana Cennet vacip olur.) [Ebu Ya’la]

(Aldığı gıda maddelerini, pahalanınca satmak için, kırk gün saklayan, hepsini fakirlere parasız dağıtsa, günahını ödeyemez.) [Deylemi]

(Fal baktıran, falcıya inanmasa da, kırk gün namazı kabul olmaz.) [Müslim]

(Bir lokma haram yiyenin, kırk gün duası kabul olmaz.) [Taberani]

(Haktan bâtılı veya hidayetten dalaleti red için, ilimden bir konu öğrenmek niyetiyle evinden çıkan kimse, bir âbidin kırk yıllık ibadeti gibi ecir alır.) [Deylemi]

([Kırklar denilen] Ebdaller kırk kişidir. Bunların bereketi ile düşmana galip gelirsiniz ve beladan kurtulursunuz.) [İbni Asakir]

(Yeryüzünde her zaman kırk [evliya] bulunur. Her biri İbrahim aleyhisselam gibi bereketlidir. Bunların bereketi ile yağmur yağar.) [Taberani]

(Her Peygamber Süleyman aleyhisselamdan kırk yıl önce Cennete girer. Fakir de, zenginlerden, sâlihler de diğerlerinden kırk yıl önce Cennete girer.) [Taberani]

(Hazret-i İsa, yer yüzüne inince kırk yıl yaşayacaktır.) [İ. Ahmed]

(Allah için kırk gün nöbet tutanın, bütün günahları temizlenir.) [Taberani]

(Komşuluk dört taraftan kırk evdir.) [İ. Hibban]

(Allahü teâlânın rızası için, helali ve haramı açıklayan, kırk hadisi ümmetime bildiren, âlim olarak haşr olur.) [Ebu Nuaym] (İslam âlimleri, buna uymak için, (Kırk hadis) ismi ile hadis kitapları yazmışlardır.)

(Allah için hicret edenler, diğerlerinden kırk yıl önce Cennete girer.) [Taberani]

(Bir âmâyı elinden tutup kırk adım götürene Cennet vacip olur.) [Taberani]

(Altın ve gümüşün zekatı kırkta birdir.) [Tirmizi]

(Cenazeyi kırk adım taşıyanın kırk büyük günahı af olur.) [İ.Asakir]

(Bir hasta, la ilahe illa ente sübhaneke inni küntü minezzâlimin kırk defa okursa, şehit olarak vefat eder. Şifa bulursa, günahları af olur.) (Necat-ül-musalli)

(Kırk yaşını geçtiği halde hayırlı işleri [sevapları], kötü işlerinden [günahlarından] ziyade olmayan kişi, Cehenneme hazırlansın.) [İ.Gazali]

(Kırk yaşına girdiği halde, günahlarına tevbe etmeyenin yüzünü şeytan sıvazlayıp, "Bu artık iflah olmaz" der.) [İ. Gazali]

(Şarap içenin namazı kırk gün kabul olmaz.) [Tirmizi, Nesai]

(Namazı kabul olmaz) demek, namazı boşa gider demek değildir. Namaz borcundan kurtulur, namaz kılmakla kavuşacağı büyük sevaptan mahrum kalır demektir. Namaz kılanın, günahları bırakması kolaylaşır. İçki içen de namaza devam etmelidir.

İmanla ölmek için şu duayı günde kırk kere okumalıdır:
(Ya hayyü ya kayyum ya zelcelali vel ikram, ya la ilahe illa ente.)]]>