ARAFAT DAĞI DA BİR YÜCE DAĞDIR (İLAHİSİNİN SÖZLERİ)
Arafat Dağı da Bir Yüce Dağdır
İnan Peygamberim ölmedi Sağdır
Ravzasına Vardım Gülistan Bağdır
Seni Ziyarete Geldim Efendim
Bir Nazar Almaya Geldim Efendim
Sana Gelirken Beni Görmüşler
Yolumun üstüne Pusu Kurmuşlar
Hain Nefsim Can Evimden Vurmuşlar
Bu Nefsin Elinden Bıktım Efendim
Bir Nazar Almaya Geldim Efendim
Sana Gelirken Kolum Kırıldı
çok Ağladım Yaşım Sel Oldu Benim
Hain Nefsim şeytan İle Bir Oldu
Vurdu Can Evimden Medet Efendim
Bir Nazar Almaya Geldim Efendim
Nasihat Eyledin Sözün Tutmadık
Bize Gösterilen Yola Gitmedik
Bülbül Olup Dost Bağında ötmedim
Seni Ziyarete Geldim Efendim
Bir Nazar Almaya Geldim Efendim
AMAN ÇEŞME (İLAHİSİNİN SÖZLERİ)
Aman çeşme canım çeşme
Sen Ahmed'i görmedin mi
Biraz önce abdest aldı
Şu karşı ki camiye sor Aman cami canım cami
Can Ahmed'i görmedinmi
Biraz önce namaz kıldı
Şu karşıki çarşıya sor Aman çarşı canım çarşı
Nur Ahmed'i görmedin mi
Biraz önce kefen aldı
Şu karşıki kabire sor Aman kabir canım kabir
Muhammed'i görmedin mi
Şimdiye kadar sizindi
Şimdi ise bizim oldu.
AMAN ALLAH İLLALLAH (İLAHİSİNİN SÖZLERİ)
Seher vakti bülbüller
Nede güzel öterler
Açınca tüm çiçekler
Birlikte zikrederler
Aman Allah illallah
Dertlere derman Allah
Gönüle şifa veren
Lailahe illallah
Akşam olur giderler
Boyun büker çiçekler
Kim bilir ne söylerler
Feryad eder bülbüller
Aman Allah illallah
Dertlere derman Allah
Gönüle şifa veren
Lailahe illallah
Onlarda bütün dertler
Yine de şükrederler
Salat selam söylerler
Beytullaha giderler
Aman Allah illallah
Dertlere derman Allah
Gönüle şifa veren
Lailahe illallah
Abdurrahman Önül Allahu Allah İlahi Sözleri
Abdurrahman Önül Allahu Allah
Allahu Allah allahu Allah
Allahu Allah allahu Allah
Kanat vururum döner dururum
Yanar kururum pervanemiyem
Kanat vururum döner dururum
Yanar kururum pervanemiyem
Allahu Allah allahu Allah
Allahu Allah allahu Allah
Allahu Allah allahu Allah
Allahu Allah allahu Allah
Yaşlı gözlerim tutmaz dizlerim
Yolun izlerim mestanemiyem
Yaşlı gözlerim tutmaz dizlerim
Yolun izlerim mestanemiyem
Allahu Allah allahu Allah
Allahu Allah allahu Allah
Allahu Allah allahu Allah
Allahu Allah allahu Allah
Aşkı can feda olsa ne fayda
Aşk oku yayda kemanemiyem
Aşkı can feda olsa ne fayda
Aşk oku yayda kemanemiyem
Allahu Allah allahu Allah
Allahu Allah allahu Allah
Allahu Allah allahu Allah
Allahu Allah allahu Allah
Abdurrahman Önül Allahu Allah
Allahu Allah allahu Allah
Allahu Allah allahu Allah
Kanat vururum döner dururum
Yanar kururum pervanemiyem
Kanat vururum döner dururum
Yanar kururum pervanemiyem
Allahu Allah allahu Allah
Allahu Allah allahu Allah
Allahu Allah allahu Allah
Allahu Allah allahu Allah
Yaşlı gözlerim tutmaz dizlerim
Yolun izlerim mestanemiyem
Yaşlı gözlerim tutmaz dizlerim
Yolun izlerim mestanemiyem
Allahu Allah allahu Allah
Allahu Allah allahu Allah
Allahu Allah allahu Allah
Allahu Allah allahu Allah
Aşkı can feda olsa ne fayda
Aşk oku yayda kemanemiyem
Aşkı can feda olsa ne fayda
Aşk oku yayda kemanemiyem
Allahu Allah allahu Allah
Allahu Allah allahu Allah
Allahu Allah allahu Allah
Allahu Allah allahu Allah
Aşkın Sardı Ben Neyleyim ilahi sözleri
Aşkın sardı ben neyleyim,
Bu sırrı kime söyleyim,
İçimdeki şu yarayı,
Muhammed'e arz edeyim.
Muhammede Muhammede
Canlar kurban, Can Ahmede..
Taktım boynuma fermanı
Basmam ben ahtı dermanı
Haber verin muhammede
Oldum ben onun hayranı
Muhammede Muhammede
Canlar kurban, Can Ahmede..
Gideceğim gideceğim
Bu dünyadan gideceğim
Nasihat kar etmez bana
Muhammede gideceğim
Aşkın sardı ben neyleyim,
Bu sırrı kime söyleyim,
İçimdeki şu yarayı,
Muhammed'e arz edeyim.
Muhammede Muhammede
Canlar kurban, Can Ahmede..
Taktım boynuma fermanı
Basmam ben ahtı dermanı
Haber verin muhammede
Oldum ben onun hayranı
Muhammede Muhammede
Canlar kurban, Can Ahmede..
Gideceğim gideceğim
Bu dünyadan gideceğim
Nasihat kar etmez bana
Muhammede gideceğim
muhammedin düğünü var cennette sözleri Abdurrahman Önül
Abdurrahman Önül muhammedin düğünü var cennette
muhammedin düğünü var cennette ilahisi
Gelin bizde seyredelim gelini, gelini,
Fatma ana tel, tel etmiş saçını, saçını,
Bağışlatmış ümmetinin suçunu, suçunu,
Muhammedin düğünü var cennette, cennette.
O serverin bir gülü var cennette, cennette.
***
Ayağına giymiş sedef nalını, nalını,
Hep melekler kınalamış elini, elini,
Asya Ana, Meryem Ana gelini, gelini,
Muhammed’in düğünü var cennette, cennette,
O serverin bir gülü var cennette, cennette.
***
Cennetin yolunda güller açılır, açılır,
Üzerine misku anber saçılır, saçılır,
Düğüne gelene hulle biçilir, biçilir,
Muhammed’in düğünü var cennette, cennette,
O serverin bir gülü var cennette, cennette.
***
Cennetin yolunda saf, saf melekler, melekler,
Arş katında kabul olur dilekler, dilekler,
Düğüne gelmişler bütün melekler, melekler,
Muhammed’in düğünü var cennette, cennette,
O serverin bir gülü var cennette, cennette.
Abdurrahman Önül muhammedin düğünü var cennette
muhammedin düğünü var cennette ilahisi
Gelin bizde seyredelim gelini, gelini,
Fatma ana tel, tel etmiş saçını, saçını,
Bağışlatmış ümmetinin suçunu, suçunu,
Muhammedin düğünü var cennette, cennette.
O serverin bir gülü var cennette, cennette.
***
Ayağına giymiş sedef nalını, nalını,
Hep melekler kınalamış elini, elini,
Asya Ana, Meryem Ana gelini, gelini,
Muhammed’in düğünü var cennette, cennette,
O serverin bir gülü var cennette, cennette.
***
Cennetin yolunda güller açılır, açılır,
Üzerine misku anber saçılır, saçılır,
Düğüne gelene hulle biçilir, biçilir,
Muhammed’in düğünü var cennette, cennette,
O serverin bir gülü var cennette, cennette.
***
Cennetin yolunda saf, saf melekler, melekler,
Arş katında kabul olur dilekler, dilekler,
Düğüne gelmişler bütün melekler, melekler,
Muhammed’in düğünü var cennette, cennette,
O serverin bir gülü var cennette, cennette.
Abdurrahman Önül Taleal Bedru ilahi sözleri
Taleal bedru aleyna
Min seniyyetil vada
Vecebeş şükrü aleyna
Me dea lillahi da
Ay doğdu üzerimize
Veda tepelerinden
Şükür gerekti bizlere
Allâha davetinden
Taleal bedru aleyna
Min seniyyetil vada
Vecebeş şükrü aleyna
Me dea lillahi da
Ey bizden seçilen elçi
Yüce bir davetle geldin
Sen bu şehre şeref verdin
Ey sevgili hoş geldin
Taleal bedru aleyna
Min seniyyetil vada
Vecebeş şükrü aleyna
Me dea lillahi da
Sen güneşsin sen aysın
Sen nur üstüne nursun
Sen Süreyya ışığısın
Ey sevgili ey rasul
Taleal bedru aleyna
Min seniyyetil vada
Vecebeş şükrü aleyna
Me dea lillahi da
Taleal bedru aleyna
Min seniyyetil vada
Vecebeş şükrü aleyna
Me dea lillahi da
Ay doğdu üzerimize
Veda tepelerinden
Şükür gerekti bizlere
Allâha davetinden
Taleal bedru aleyna
Min seniyyetil vada
Vecebeş şükrü aleyna
Me dea lillahi da
Ey bizden seçilen elçi
Yüce bir davetle geldin
Sen bu şehre şeref verdin
Ey sevgili hoş geldin
Taleal bedru aleyna
Min seniyyetil vada
Vecebeş şükrü aleyna
Me dea lillahi da
Sen güneşsin sen aysın
Sen nur üstüne nursun
Sen Süreyya ışığısın
Ey sevgili ey rasul
Taleal bedru aleyna
Min seniyyetil vada
Vecebeş şükrü aleyna
Me dea lillahi da
Gel Gör Beni Aşk Neyledi ilahi Sözleri (Yunus Emre)
Ben yürürem yane yane
Aşk boyadı beni beni kane
Ne akılem ne divane
Gel gör beni aşk neyledi
Derde giriftar eyledi
Gah eserim yeller gibi
Gah tozarım yollar gibi
Gah coşarım seller gibi
Gel gör beni aşk neyledi
Derde giriftar eyledi
Ben Yunus-i bi-çareyim
Dost elinden avareyim
Baştan aşağa yareyim
Gel gör beni aşk neyledi
Derde giriftar eyledi
Ben yürürem yane yane
Aşk boyadı beni beni kane
Ne akılem ne divane
Gel gör beni aşk neyledi
Derde giriftar eyledi
Gah eserim yeller gibi
Gah tozarım yollar gibi
Gah coşarım seller gibi
Gel gör beni aşk neyledi
Derde giriftar eyledi
Ben Yunus-i bi-çareyim
Dost elinden avareyim
Baştan aşağa yareyim
Gel gör beni aşk neyledi
Derde giriftar eyledi
Sular aşka gelir,coşar Hakk diye ilahi Sözleri(Abdurrahim Karakoç)
Sular aska gelir,cosar Hakk diye
Basin tasa vurur,vurur hu çeker.
Rüzgar daldan dala kosar Hakk diye
Arada bir durur,durur hu çeker.
Otlar bile Hakk diyerek bitermis,
Yagmur Hakk'tan gelir,Hakk'a gidermis,
Hakk asigi, ama gözlü bir dervis,
Hakk yolun da yürür,yürür hu çeker...
Agaç dal dal açar kucagi,
Aci vermez Hakk emrinin biçagi,
Gökte günes Hakk'in sönmez ocagi,
Dagdaki kar erir, erir hu çeker...
Gök güvercin Hakk der ,uçar seher de,
Balik suda Hakk'i içer seher de,
Kirmizi gül Hakk der açar seher de ,
Kokusunu verir,verir hu çeker...
Hakkin yoculari Hakk'ta bulusur,
Varlik zerre Hakk'i bölüsür,
Kalp bedende Hakk Hakk diye çalisir,
Kan damara varir ,varir hu çeker...
Hakk mührü var ,güzellerin gözün de,
Hakk yazili kainatin özün de,
Hakk rasulü Mustafa'nin(SAV)izin de,
Gönül Hakk'i görür,görür hu çeker....
Abdurrahim Karakoç
Ebû Bekr, Ömer, Osmân ve Alî “radıyallahü teâlâ anhüm” Menkıbeleri 3.Bölüm
Kırkbesinci Menâkıb: Mûsâ kelîmullah “alâ nebiyyinâ ve
aleyhissalâtü vesselâm” hazretleri, varıp, Tûr-i Sînâda, Allahü
tebâreke ve teâlâ hazretleri ile mukâleme etdikde [konusdukda],
kelâm-ı Rabbânînin hazzından, bir mertebeye varırdı ki,
dünyâ ve içindekiler unutuldugu gibi, kendinden geçer, aklı basından
giderdi. O hâle geldikde, akllı olanlara nisbetle, ba’zı büyük
süâller sorardı ki, akla agır gelirdi. Bir günde vecd ve sekrleri
kemâle erdikde, süâl etdiler ki, (ey Hay ve Alîm! Ileride cihâna
gelecek olan ve bütün dinlerin hükmlerini yürürlükden
kaldıracak olan Muhammed kimdir. O Muhammed mi üstündür,
ben mi?) Allahü tebâreke ve teâlâ ve tekaddes hazretleri
buyurdu: (Yâ Mûsâ! Falan vâdiye var. Hayretler içinde kalacak
acâiblikler göreceksin.) Hazret-i Mûsâ da o vâdîye varıp, bir
mikdâr durdukda, gördü ki, bir kus, bir dal üzerine konar. Allahü
tebâreke ve tekaddes hazretlerinin kemâl-i kudreti ile nutka
gelip [konusmaga baslayıp], fasîh bir lisân ile, Mûsâ kelîm
“aleyhisselâm” hazretlerine selâm verip, der ki, yâ Mûsâ, sen
Rabbil’âlemîne münâcâtda ve arz-ı hâcetde süâl etdin ki; ben
mi yüksegim [üstünüm], yoksa Muhammed mi. Sen bilmez misin
ki, Enbiyâ ve Evliyâ, hepsi Onun nûrundan halk olunmusdur.
Dünyâda ve âhıretde âsıklarıdırlar ve Onu taleb ederler
[ararlar]. Mûsâ aleyhisselâm o kusdan vehm alıp, der ki, Allahü
teâlâ hazretleri için olsun bize haber veresin, kimsin ve adın nedir.
Seni gördüm, hayretde kaldım. Sözün bana gâyet te’sîr eyledi.
Bahtlılıga dil ve cânıma tatlı oldu. O kus da der ki, ben
Ebû Bekr-i Sıddîkın rûhuyum. Muhammed aleyhisselâm bu cihâna
gelip, devletle sark ve garbı alır. O zemân ki, Mekkeden
Medîneye hicret ederken, bir magaraya varırız. O magaraya
girdigimiz gibi, kapısına örümcekler ag örüp, güvercinler yumurta
çıkarır. Kâfirler bunları görmekle bize kötülük yapamazlar
[burada yoklar derler]. Sonra Fahr-i âlem ve Resûlü muhterem
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri asâyis etdikde,
çesidli mahlûklar gelirler. Hazret-i Resûl ekremden nasîb alırlar.
Sonra bir ejder [yılan] gelir. Bir kogukdan basını çıkarır.
Ben de mâni’ olup, onun murâdını almaga mâni’ olup, ökçemi
o delige tıkarım. Çâresiz kalınca ökçemi ısırıp, zehri bütün vücûduma
dagılacakdır.
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri, uy-
– 518 –
kudan uyanıp, rengimi degismis gördükde, süâl buyururlar.
Ben de olup-bitenleri huzûrlarına arz ederim. Dönüp o ejderhâya
hitâb edip, azarladıklarında, ejderhâ fasîh lisân ile cevâb
verir ki, yâ Nebiyyallah! Ben geldim ki, mubârek cemâlini göreyim.
Huzûr-u serîfinde îmân getirmekle maksadıma ereyim.
Sıddîk mâni’ olup, koymadı. Zor durumda kalıp, bir hatâ etdim.
Kereminizden afv buyurun. Hazret-i Ebû Bekr-i Sıddîkın da
bütün a’zâsını mubârek eliniz ile sıgayınız, zehr gayb olur; diyecekdir.
Ben o Sıddîkım ki, ejderhâları sıdkımla zebûn ederim.
Yâ Mûsâ! Senin asân ejderhâ oldu. Onun heybetinden korkup,
geri döndün. Bunu dedi. Zuhûr edip, o kus gitdi.
Sonra agaç basına bir kus dahâ geldi. Mûsâ aleyhisselâm
hazretlerine selâm verip, dedi ki, yâ Mûsâ! Sen Muhammed
Mustafâ “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri ile yarısamazsın.
Çünki, Muhammed Mustafânın “sallallahü teâlâ aleyhi
ve sellem” dîninde, her birgün ve gecede bes vaktde ezânlar
okunup, yeri ve gökü onun heybeti kaplar. Dîn-i Muhammedî
âsikâre olur. Sâir dinlerden ne varsa yürürlükden kalkar. Hazret-
i Mûsâ aleyhisselâm o kusa süâl buyurdu ki, ey kus. Bütün
sözlerin latîf ve mevzûn ve zarîf. Kimsin, söyle seni bileyim. O
kus dedi ki, ben Ömer-ül Fârûkun rûhuyum. Muhammed Mustafâ
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin âsıkıyım ve
hayrânıyım. Emvâlime [malıma] ve evlâdıma meylim yokdur.
Mekke-i mükerremede kamçımı yere sapladıgım zemân, rûm
kayserini tahtı üzerinden yıkarım. Bunu söyledi ve uçup gitdi.
Yerine bir baska kus geldi. O da Mûsâ aleyhisselâm hazretlerine
selâm verip, agzını açıp, hos sözler söyledi. Dedi: Yâ Mûsâ
bin Imrân! Hiç kimse Muhammed Mustafâ “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” hazretlerinden bahtlı gelmedi. O Muhammed
bütün âlemin sâhıdır. Bütün insanların matlûbu ve âlemlere
rahmetdir. Yine Mûsâ aleyhisselâm sordu ki, Allahü teâlâ hakkı
için söyle, sen kimsin. Onları bildim. Seni de bileyim. O kus
dedi, yâ Mûsâ! Ben Osmân-ı Zinnûreynin rûhuyum. Muhammed
Mustafâ hazretlerinin üçüncü yâriyim. Ben, Kur’ân-ı
azîm-üs-sânı toplarım. O Habîb bir kızını bana verir. O vefât
eder, yine bir kızını verir. O kızı da vefât edince, buyurur ki,
eger bir üçüncü kızım olsa idi, onu da sana verirdim. Ve benim
dünyâlıgıma aslâ iltifât etmez. Yâ Mûsâ! Dünyâda sen Su’ayb
– 519 –
peygamber “salevâtullahi alâ nebiyyinâ ve aleyhi ve sellem”
hazretleri ile on sene müserref olursun. Bunu dedi, o da uçup
gitdi. Onun yerine kus sûretinde bir sehsüvâr zât geldi. O da
Mûsâ aleyhisselâm hazretlerine selâm verip, konusmaya baslayıp,
der ki, yâ Mûsâ kelîm! O Muhammed Mustafâ hazretleri ki,
Allahü tebâreke ve teâlâ ve sânühü hazretleri onun hakkında,
(Sen olmasaydın eflâki yaratmazdım) ve (Elbette sen huluk-i
azîm üzeresin) buyurmusdur. Bunun misâli âyet-i kerîmeler
gönderir. Enbiyâdan bir kimsenin ondan efdal olmak ihtimâli
olur mu? Hazret-i Mûsâ “aleyhisselâm” der ki, söyle sen kimsin,
bileyim. O kus der ki, ben Aliyyül Mürtedânın rûhuyum. Muhammed
Mustafâ hazretlerinin dogru yâriyim. O Muhammed
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” geldigi vakt, zemân yenilenir.
Onun serefli zemânına yetisip de dîne gelmiyenin vay basına gelen
belâ ve helâke. Yâ Mûsâ! Benim sözüm çokdur. Ugrarım bir
behâdır ere. Yâ Mûsâ “aleyhisselâm” hazretleri, onu yere yıkıp,
gögsü üzerine çıkarım. Zebûn olup, aglar. Cân ve cigerini daglar.
Ben ona o hâlde derim; ey Pehlivân. Bir cândan ötürü bunca
feryâd ve fîgân nedir? O der ki; er öldügü için aglamaz. Zîrâ
koç, her zemân kurban içindir. Ama, beni yere düsüren ve ömür
ipimi kesen Alî mi ola, yoksa Alî gibi bir er mi ola. Adı-sânı belli
server mi ola. Ben de Alî oldugumu ona bildiririm. Sonra kasd
edip, onu öldüreyim. Der ki; (Sen ben Alîyim diyorsun. Alî isen
hani sahâvetin. Sana sahî [cömerd] derler. Simdi beni öldürüp,
kanımı yere dökmek istersin. Bu cömerdlik isi midir. Cömerd
odur ki, aglamısı güldürür. Nerede kaldı ki, dirileri öldürsün.
Onun için aglarım yâ Alî. Sana kanımı halâl eylerim. Lâkin Çin
pâdisâhının kızına âsıkım. Senin basını benden agırlık istediler.
Atına bin, elbisesini giy gel, sana kızı verelim dediler. Ben de
geldim ki, senin ile murâdıma ereyim. Sen simdi beni murâdıma
kavusdurmamak istersin.) Bunu ki söyler. Ben de üzerinden
kalkarım. Gel simdi basımı kes ve elbisemi giy. Ve atıma bin.
Gidip, agırlıgını ver. Tâ ki murâdına erisesin. O da bu isâreti
benden görünce, diye ki, dünyâda senden baskasına yasamak
harâmdır. Hâsâ, sümme hâsâ. Seni kılınç ile degil, belki gül ile
vurayım. O sâatde karsımda sehâdet parmagını kaldırıp, sıdk ile
îmân getirir. Sonra onu sevgilisinin yanına gönderir, hasretine
kavus, derim. Bu sözleri söyleyip, o kus da yukarı uçdu.
– 520 –
Sonra sayısız kuslar gelip, her birisi Mûsâ aleyhisselâm hazretlerine
konusurlar. O kadar konusurlar ki, Mûsâ aleyhisselâm
hayretler içinde kalır. Derler ki; yâ Mûsâ! Biz hepimiz Muhammed
Mustafâ “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin
ümmetleriyiz. Yeryüzünde her gün bes kerre münâcât edip, Allahü
tebâreke ve teâlâ hazretlerinden dürlü hâcet dileriz [isteklerde
bulunuruz]. Yâ Mûsâ! Sen ise yetmis günde bir Tûr dagına
varırsın. Hâcetlerini arz edersin. Yâ Mûsâ! Allahü tebâreke
ve teâlâ hazretlerinden, sen dilek diledin ve dedin ki: (Yâ Rabbî!
Bana kendini göster, sana bakayım.) Allahü Sübhânehü ve
teâlâ sana buyurur: (Sen beni hiçbir zemân göremezsin. Fekat,
su karsıki daga bak. Eger o dag yerinde durur ise, sen beni görürsün.)
Beyt:
Dîdârına ey dilber, Mûsâ nasıl katlanır,
Daglar ki karâr etmez, yüzündeki envâra.
Muhammed o Muhammeddir ki, bindigi Burakdır ve Kabe
kavseyn menzilidir, bir sâatde dokuz felekden geçip, cevlân
eder. Hazret-i Bâri’yi yalnız seyr eder ve gâh göklere çıkar ve
gâh yere iner. Kim ola ki, Muhammed “sallallahü teâlâ aleyhi
ve sellem” hazretlerinin menziline erer. Yüzyirmidört bin Enbiyâ
“aleyhimüssalevât” ve yüzkırkdört Evliyâ tabakasının
hepsi, Muhammed Mustafânın hayrânıdır. Hepsi onun askerleridir
ve O onların sultânıdır.
Nazm:
Sad hezârân sükr minnetdir bize,
Hem size, hem bize, cümlemize.
Mustafânın ümmetiyiz sükr biz,
Biz günâhkârlara sefî’ ol azîz.
Odur hem rahmeten lil âlemîn,
Onu sevenler atesden oldu emîn.
Söz temâm oldu azîzim anlıya,
Bu sözü kim anlıya kim dinliye.
– 521 –
Akserâylı Îsâ miskin kim ola,
Tâ Muhammed Mustafâ medhin kıla.
Üstâdından eger nevben söyledi,
Nazma getirdi ve bünyâd eyledi.
Benden o üstâdıma bin kerre selâm,
Ondan açıldı bize isbu kelâm.
Hiç kemâl degildir o Muhammede,
O iki âlem murâdı Ahmede.
Bizdeki sözü ki dillerde doga,
Afv edile cümleye rahmet yaga.
Yâ Rabbî! Dogru yoldan ayırma,
Son nefesde îmândan ayırma.
Ma’lûm olsun ki, Akserâylı Îsâ, Bâbâ hazretlerinin talebesidir.
Yine bu medh, (Tezkire)den alınmısdır. Orada manzûm yazılmısdır.
Lâkin naklini ihtisâr için nesir ile yapdık. (Diger Na’t)
yine (Tezkire)de hazret-i Bâbâdan nakl edilmisdir “kuddise sirruh”.
Nazm:
Geldi yine ask bülbülü,
Doldu sadâ-yı Mustafâ “aleyhisselâm”.
Açıldı mü’minler gülü,
Erdi nisân-ı Mustafâ “aleyhisselâm”.
Söyler tûtîler zevkle,
Rahmet saçıldı gül ile.
Âlem dolu bedr nûr ile,
Devr-i zemân-ı Mustafâ “aleyhisselâm”.
Melekler çün arsda durur,
El kavusdurup, saf saf yürür.
Hepsi salevât getirir,
Bahr-ı revân-ı Mustafâ “aleyhisselâm”.
O sâh-ı mâzag-el basar,
Bir kez aya kıldı nazar.
Ay oldu vensakkal kamer,
Gökler ayân-ı Mustafâ “aleyhisselâm”.
– 522 –
Bezediler Cennetleri,
Karsı çıkdı bin bir hûrî.
Çagrısırlar ol her biri,
Derler ki, hani Mustafâ “aleyhisselâm”.
Bası açık-yalın ayak,
Mahserde gezer bu yayak.
Ona ne hulle, ne burak,
Neyler cânânı Mustafâ “aleyhisselâm”.
Resûl ile gâra giren,
Ankebût esigin uran [örümcek esigini ören].
Ejder tabanını soran [ısıran],
Sıddîkdır yâr-i Mustafâ “aleyhisselâm”.
Kâ’bede kamçısını kakan,
Kayseri tahtından yıkan.
Ömerdir üstüne çıkan,
O açdı ser’-i Mustafâ “aleyhisselâm”.
Ehl-i hayânın ma’deni,
Kör olsun sevmiyen onu.
Cem’ etdi Osmân Kur’ânı,
Duyuldu ser’-i Mustafâ “aleyhisselâm”.
Gelin, olun sekden berî,
Serveridir o din erî.
O, vardı, yıkdı Hayberi,
Alîdir yâr-i Mustafâ “aleyhisselâm”.
Bu onsekiz bin âlemin,
Bütün cinnînin ve âdemin.
Cümle arab ve acemin,
Dîn-i îmânı Mustafâ “aleyhisselâm”.
Kim ki yolunu tutup gide,
Yol içinde mi’râc ede.
Koyma âcizi tamûda [nârda],
Cümleye cândır Mustafâ “aleyhisselâm”.
•
– 523 –
Ey Ebû Bekr! Sen hilâfet burcunun günesisin,
Hem Ömer-ül Fârûk, fethler yapıp, islâmı yayandır.
Osmân-ı Zinnûreyn kalbinin kanı ile boyadı Furkânı,
Aliyyül Mürtedâ rikâbda kılınçla yardı düsman saflarını.
•
Çâr-ı divâr-ı serây-ı dîn-i Ahmed Çâr-ı yâr,
Ya’nî Ebû Bekr ve Ömer ve Osmân ve Alî nâmdâr.
Cennet içre onların ervâhını sâd eylesin,
Ol kerîm-ü ol rahîm ve o gafûr Girdigâr.
•
Serverimiz yâr-i oldu çâr-ı yâr bâ vefâ,
Yâr Ebâ Bekr oldu fâik der-i bâ sıdk ve safâ.
Çekdi o, onun yolunda sikâyet etmeden çok cefâ,
Seyyidimiz yârımızdır çâr-ı yâr-i Mustafâ.
Birinin nâmı Ömer ki, o adliyle meshûrdur,
Küfr zulmetini ve dalâleti def’ eden bir nûrdur.
Sevmiyen makhûr ânı her kim sever mensûrdur,
Seyyidimiz yârımızdır çâr-ı yâr-i Mustafâ.
Biri zinnûreyn-i tâbân hazret-i Osmândır,
Tugyânı, cehli kesen ve câmi’i Kur’ândır.
Sâhib-i hilm ve hayâ ve kâmil-i îmândır,
Seyyidimiz yârımızdır çâr-ı yâr-i Mustafâ.
Birisi kân-ı sehâvetdir sehî düldül süvâr,
Heybet-i seyfin görenler dediler bî ihtiyâr.
Kılıç yalnız Zülfikârdır, yigit ancak Alîdir,
Seyyidimiz, yârımız, çâr-ı yâr-i Mustafâ “aleyhisselâm”.
Kırkaltıncı Menâkıb: Allahü Sübhânehü ve teâlâ azze sânühü
mi’râc gecesi, Fahr-i âlem seyyid-i veled-i âdem Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” efendimiz hazretlerinin mubârek
terinden kızıl gül halk etdi [kırmızı gül yaratdı]. Allahü
tebâreke ve teâlâ Lût kavmini helâk etmege Cebrâîl aleyhisselâm
hazretlerini gönderdi ki, o zemân da Cebrâîl o gecenin siddetinden
terledi. Allahü teâlâ hazretleri onun mubârek terin-
– 524 –
den ak [beyâz] gülü halk etdi [yaratdı]. Mi’râc gecesi Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” buraka binip, burak da,
göklere götürürken terledi. Burakın o terinden Allahü teâlâ
celle sânühü sarı gülü halk eyledi. Hazret-i Ebû Bekr-i Sıddîk
“radıyallahü teâlâ anh” islâm serefi ile müserref oldukda, nübüvvet
heybetinden terledi. Allahü tebâreke ve teâlâ ve tekaddes,
onun mubârek terinden sünbülü halk etdi. Ömer “radıyallahü
teâlâ anh” hazretleri islâm serefi ile müserref oldukda; Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri, kucaklayıp,
siddetle sıkdıkda, o ızdırâbdan terledi. Onun terinden, yerlerin
ve göklerin Hâlıkı, menekseyi yaratdı. Hazret-i Osmân
“radıyallahü teâlâ anh” da islâm serefi ile müserref oldukda,
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin ayagının
tozuna yüzünü sürdüklerinde, hayâsından, terledi. Rabbil’âlemîn
o terden yâsemîni halk etdi. Hazret-i Alî “radıyallahü
teâlâ anh” dünyâya gelip, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi
ve sellem” hazretleri serefli besikleri üzerine, devlet ve
se’âdetle müteveccih oldukda, Aliyyül Mürtedâ hazretleri, besiklerinde
uyurken, Resûlullahın emsâline rastlanmıyan güzel
kokusunu alıp, Hakkı gören gözlerini açıp, Resûlullahın nûr saçan
mubârek yüzünü görünce terledi. Allahü teâlâ azze ve celle
onun terinden zanbagı yaratdı. Her zemân vücûd-u serîfleri
bu zikr olunan güzel kokular gibi kokardı. Terledikçe mubârek
terleri de öylece kokardı. Yanlarında bulunanlar bu kokuyu duyarlardı.
Surası muhakkakdır ki, Çihâr yâr-i güzîn “radıyallahü anhüm”
hazretlerinin menâkıb-ı serîflerinden bu kitâbda toplananlar,
onların fazîletleri ve büyüklükleri yanında, bütün yıldızlara
nazaran bir yıldız, deryâya göre bir damla veyâ bir gülistândan
bir gül kadardır. Bunca acz ile ve taksîr ile ve denâet ile öyle
sânı yüce serverlerin vasfını ve medhini etmek ve onların
medh edicisi ve vasflarını dile getirici olmakdan maksad odur
ki, Süleymân aleyhisselâm hazretlerine, bunca kıymetli cevherler
ve pahâlı esyâlar hediyye eden pâdisâhlar arasında, çekirgenin
budunu hediyye getiren karınca misâli veyâ hazret-i Yûsüf
aleyhisselâtü vesselâm hazretlerinin satıs meydânında satıldıgı
zemân, pahâlı mallar ve kıymetli kumaslar ile almak istiyen
zenginler arasında, birkaç iplikle müsteri olan ihtiyâr kadının
– 525 –
misâli gibi olup, dikkatle nazar edenlere ziyâde te’accübden
gülme ve tebessüm hâsıl olur. Nitekim, ba’zı kitâblarda bildirildigi
seklde, digerlerinin yanında karınca ve koca karı seyr edenleri
güldürmüsdür. Nazar edenler [bakanlar] birbirine istihzâ
yolu ile gösterip, derler ki, bak, bak bu karıncaya ki, çekirge budunu
hazret-i Süleymân aleyhisselâma, (dünyâ pâdisâhı ve hem
âhıret pâdisâhıdır) peskes [hediyye] götürmüsdür. Bu ihtiyâr
kadın ki, hazret-i Yûsüf aleyhisselâm gibi bir güzellikler sâhibine
birkaç parça iplikle gelip, müsteri olmusdur. Bunca zemândan
beri nakl edenler, karıncayı pâdisâhlar arasından, ihtiyâr
kadını da zenginler arasından çıkarmamıslardır. Bu mücrim ve
âsî ve fakîrin, en büyük murâdı odur ki, mahser meydânında
görünen ve görünmiyen kusûrlarımıza bakılmadan, Çihâr yâr-i
güzîn “radıyallahü teâlâ anhüm” hazretlerini vasf ve medh
eden ve sevenler zümresinden ayrılmamalıdır. Yâ Rabbî! Bizi
Senin sevgin ile ve Senin indinde sevgili olanların sevgisi ile
rızklandır. Âmîn.
Sultân-ı serîr-i mülk-i esrâr,
dâmâd-ı Nebî Aliyy-i kerrâr.
Sems idi vücûdü filhakîka,
dördüncüde etdi, nûrun izhâr.
Gün gibi vilâyetin cihâna,
Izhâr buyurdu, Rabb-i settâr.
Sibtayne peder, Resûle dâmâd,
hakk-ı serefi olunmaz inkâr.
Hayber siken-ü Amr fikender,
ol pâdiseh-i gürûh-i ebrâr.
A’dâsına seyf-i kahri, Dûzâh,
ahbâbına cûdü lutfi, gülzâr.
Âlemde anın uluvvi sânın,
idrâk-i lebîb, emr-i düsvâr.
Ebû Bekr-i Sıddîk ile Alî bin Ebî Tâlibin “radıyallahü anhümâ”
Münâzarası:
Birgün Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü teâlâ anh” Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin hücre-i mubârekelerinin
[evlerinin] kapısına geldikde, Alî bin Ebî Tâlib
“kerremallahü vecheh” hazretleri de gelmisdi. Ebû Bekr “radıyallahü
anh” geri durup, Alîye “radıyallahü anh” buyurdu ki,
yâ Alî! Evvelâ sen dâhil ol [eve gir]. Hazret-i Alî buyurdu ki:
Yâ Ebâ Bekr! Önce sen gir ki, her iyilikde önde olan, her hayrlı
isde önde olan, herkesi geçen sensin. Ebû Bekr hazretleri buyurdu
ki: Sen önce gir yâ Alî! Resûlullaha “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” dahâ yakın sensin.
Hazret-i Alî buyurdu ki: Yâ Ebâ Bekr! Ben o kimsenin
önünde nasıl giderim ki, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” buyurdu ki: (Ümmetimden Ebû Bekrden dahâ üstün
bir kimse üzerine günes dogmadı.)
Ebû Bekr “radıyallahü anh” buyurdu ki: Ben bir kimsenin
önüne nasıl geçeyim ki, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” Fâtıma-tüz-zehrâyı “radıyallahü teâlâ anhâ” sana verdiği
gün, (Kadınların en iyisini, erkeklerin en iyisine verdim)
buyurdu.
Alî “radıyallahü anh” buyurdu: Ben o kimsenin önünce gitmem
ki, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri,
(Ibrâhîm aleyhisselâmı görmek istiyen Ebû Bekrin yüzüne
baksın!) buyurdu.
Ebû Bekr “radıyallahü anh” buyurdu: Senin önüne geçemem.
Çünki, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” buyurdu:
(Âdem aleyhisselâmın hilm sıfatını ve Yûsüf aleyhisselâmın
ahlâkını görmek isteyen, Aliyyül mürtedâya baksın!)
Hazret-i Alî buyurdu: Ben bir kimsenin önünce geçemem
ki, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri bu-
– 527 –
yurdu: (Yâ Rabbî! Beni en çok seven ve Eshâbımın en iyisi
kimdir.) Nidâ erisdi ki; (Yâ Muhammed “aleyhisselâm”! Ebû
Bekr-i Sıddîkdır) buyuruldu.
Ebû Bekr “radıyallahü teâlâ anh” buyurdu: Ben bir kimsenin
önünce varamam ki, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” buyurdu: (Ilmi bir kimseye veririm ki, Allahü teâlâ onu
sever. Ben de onu severim.) Ya’nî o Aliyyül mürtedâdır. [Ya’nî
ilm sehrinin kapısı sen oldun.]
Aliyyül mürtedâ buyurdu: Ben o kimsenin önünce gitmem
ki, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” buyurdu:
(Cennetin kapıları üzerinde, Ebû Bekr habîbullah yazılıdır.)
Ebû Bekr “radıyallahü anh” buyurdu: Ben bir kimsenin
önünce gitmem ki, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretleri Hayber gününde bayragı sana verdi, buyurdu:
(Bu bayrak Melik-i gâlibin, Alî bin Ebî Tâlibe hediyyesidir.)
Alî “radıyallahü anh” buyurdu: Ben bir kimsenin önünce
gitmem ki, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri
buyurdu: (Yâ Ebâ Bekr! Sen bana gören göz ve isitir kulak
gibisin.)
Ebû Bekr “radıyallahü anh” buyurdu: Ben bir kimsenin
önünce gitmem ki, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretleri buyurdu: (Kıyâmet günü, Alî, Cennet hayvanlarından
birine binmis olarak gelir. Cenâb-ı Hak buyurur ki, Yâ Muhammed
“aleyhisselâm”! Senin baban Ibrâhîm Halîl, ne güzel babadır.
Senin kardesin Alî bin Ebî Tâlib ne güzel kardesdir.)
Alî “radıyallahü teâlâ anh” buyurdu ki: Ben bir kimsenin
önünce gitmem ki, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretleri buyurdu ki; (Kıyâmet günü, Cennet meleklerinin
reîsi olan Rıdvân adındaki melek, Cennete girer. Cennetin
anahtârlarını getirir. Bana verir. Sonra Cebrâîl aleyhisselâm gelip,
yâ Muhammed! Cennetin ve Cehennemin anahtârlarını
Ebû Bekr-i Sıddîka ver. Ebû Bekr, istedigini Cennete, diledigini
Cehenneme göndersin der.)
Ebû Bekr “radıyallahü teâlâ anh” buyurdu: Ben bir kimsenin
önünce gitmem ki, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” hazretleri buyurdular ki; (Alî bin Ebî Tâlib, kıyâmet
– 528 –
günü benim yanımdadır. Havz ve kevser yanında benimledir.
Sırat üzerinde benimledir. Cennetde benimledir. Allahü teâlâyı
görürken benimledir.)
Alî “radıyallahü teâlâ anh” buyurdu: Ben bir kimsenin
önünce gitmem ki, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
buyurdu: (Eger Ebû Bekrin îmânını, bütün mü’minlerin
îmânı ile tartsalar, Ebû Bekrin îmânı agır gelir.)
Ebû Bekr “radıyallahü teâlâ anh” buyurdu: Ben bir kimsenin
önünce gitmem ki, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” buyurdu: (Ben ilmin sehriyim. Alî bunun kapısıdır.)
Hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ anh” buyurdu: Ben bir kimsenin
önünce gitmem ki, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” hazretleri buyurdu: (Ben sâdıklıgın sehriyim. Ebû
Bekr, bunun kapısıdır.)
Ebû Bekr “radıyallahü teâlâ anh” buyurdu ki: Ben bir kimsenin
önünce gitmem ki, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” buyurdu ki, (Kıyâmet günü Alî bin Ebî Tâlib, bir güzel
ata bindirilir. Görenler, acabâ bu hangi Peygamberdir, der. Allahü
teâlâ, bu, Alî bin Ebî Tâlibdir, buyurur.)
Alî “radıyallahü teâlâ anh” buyurdu: Ben bir kimsenin
önünce gitmem ki, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretleri buyurdu: (Ben ve Ebû Bekr, bir toprakdanız.
Tekrâr bir olacagız.)
Ebû Bekr “radıyallahü anh” buyurdu: Ben bir kimsenin
önünce gitmem ki, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretleri buyurdu: (Allahü teâlâ buyurur ki: Ey Cennet, senin
dört köseni, dört kimse ile bezerim. Biri, Peygamberlerin üstünü
Muhammed “aleyhisselâm”dır. Biri, Allahdan korkanların
üstünü Alîdir. Biri, Fâtıma-tüz-zehrâdır, kadınların üstünüdür.
Dördüncü kösesindeki de, temizlerin üstünü Hasen ile Hüseyndir.)
Alî “radıyallahü teâlâ anh” buyurdu: Ben bir kimse önünce
gitmem ki, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri
buyurdu: (Sekiz Cennetden söyle ses gelir. Ey Ebû Bekr!
Sevdiklerin ile birlikde gel! Hepiniz Cennete giriniz!)
Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü teâlâ anh” hazretleri buyur-
– 529 – Menâkıb-ı Çihâr Yâr-i Güzîn - F:34
du ki: Ben bir kimsenin önünce gitmem ki, Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” buyurdu: (Ben bir agaca benzerim!
Fâtıma, bunun gövdesidir. Alî budagıdır. Hasen ve Hüseyn,
meyvâsıdır.)
Alî “radıyallahü anh” buyurdu: Ben bir kimse önünce gitmem
ki, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” buyurdu:
(Allahü teâlâ Ebû Bekrin bütün kusûrlarını afv etsin. Çünki O,
kızı Âiseyi bana verdi. Hicretde bana yardımcı oldu. Bilâl-ı Habesîyi
benim için alıp âzâd etdi.)
O iki server bu münâzaraya devâm ederlerken, Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri, hücre-i serîflerinden
[evlerinden] seslenip, buyurdular ki: (Ey kardeslerim, Ebû
Bekr-i Sıddîk ve Aliyyül mürtedâ “radıyallahü anhümâ”! Artık
içeri girin. Cebrâîl aleyhisselâm gelmisdir ve haber verir ki, yedi
kat göklerin ve yedi kat yerlerin ehli size nazar etmekde toplanmıslardır.
Eger siz kıyâmete kadar birbirinizi medh etseniz,
Allahü teâlâ yanındaki kıymetinizi anlatamazsınız.) Ikisi birbirine
sarılıp, birlikde Resûlullahın “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
huzûruna girdiler. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” bunlara teveccüh edip, buyurdular ki, (Allahü teâlâ ikinize
de yüzbinlerle rahmet etsin. Ikinizi sevenlere de yüzbinlerle
rahmet etsin. Ve düsmanlarınıza da, yüzbinlerle la’net olsun!)
Ebû Bekr “radıyallahü teâlâ anh” dedi ki, (Yâ Resûlallah!
Ben Alînin düsmanına sefâ’at etmem.) Alî “radıyallahü
teâlâ anh” dedi ki, (Yâ Resûlallah! Ben Ebû Bekrin düsmanına
sefâ’at etmem. Basını kılınç ile bedeninden ayırırım.) Ebû Bekr
“radıyallahü anh” dedi ki, (Ben senin düsmanlarına kevser havzından
su vermem.) Alî “radıyallahü anh” da dedi: (Ben senin
düsmanlarını sırat üzerinden geçirmem.)
NÜKTE: Eger melekler; (Yâ Rabbî! Yeryüzünde fesâd çıkaracak
ve kan dökecek olan insanları niçin yaratıyorsun) [Bekara
sûresi 30.cu âyet-i kerîmesi meâli] demeseler idi, Âdem
aleyhisselâmın ilmi meydâna çıkmaz idi. Eger Nemrûd ates
yakmasa idi, Ibrâhîm Halîl aleyhisselâm hazretlerinin serefi
meydâna çıkmaz idi. Eger Ebû Cehlin câhillik inâdı ve inkârı
olmasa idi, Muhammed Mustafâ “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretlerinin menâkıb-ı serîfleri ayân olmazdı [açıga çıkmazdı].
Eger seytânın vesvesesi olmasa idi, Aliyyül mürtedâ
– 530 –
“radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinin merdligi âsikâre olmazdı.
Eger râfizîler olmasa idi, Ebû Bekr, Ömer, Osmân ve Alî “radıyallahü
teâlâ anhüm” hazretlerinin fazîletleri ayân olmazdı
[açıga çıkmazdı].
Buyurulmusdur ki, Müceddidiyye yolunun büyüklerinin silsilesinin
nisbet-i küllîleri Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü teâlâ
anh” hazretlerine ulasır. Nisbet-i cüz’iyyeleri Aliyyül mürtedâ
“radıyallahü teâlâ anh” hazretlerine varır. Bu münâsebetle, bu
bâbda, onların ahvâlinden, bir mikdâr zikr olunur. Ma’lûm olsun
ki, adı geçen meshûr dedem, Seyyid Muhammed, (Bâbâ)
denilmekle meshûr olmusdur. Onlar hazret-i Molla Ilyâsdan kemâle
erisip, onlardan me’zûn olmusdur. Onlar hazret-i Dervîs
ahî Hüsrev Sâhîden, onlar Mevlânâ Sun’ullah Güze Kenânîden,
onlar Mevlânâ Alâ’üddîn-i Mektebdârdan, onlar Mevlânâ
Sa’deddîn-i Kasgârîden, onlar Mevlânâ Nizâmüddîn-i Hamûsdan,
onlar Hâce Alâ’üddîn-i Attârdan, onlar Hâce Behâeddîn-i
Naksibendiden, onlar Emîr Gilâlden, onlar Hâce Muhammed
Bâbâ Semmâsîden, onlar Hâce Alî Râmîtenîden, onlar Hâce
Muhammed Incirfagnevîden, onlar Hâce Ârif-i Rivegerîden,
onlar Hâce Abdülhâlık Goncdüvânîden, onlar Hâce Yûsüf-i
Hemedânîden, onlar Hâce Ebû Alî Farmedîden, onlar Seyh
Ebûl Kâsım Gürgânîden, onlar Seyh Ebûl Hasen Harkânîden,
onlar Sultân-ül-ârifîn Bâyezîd-i Bistâmîden, onlar Ca’fer-i Sâdıkdan,
onlar Kâsım bin Muhammed bin Ebû Bekr-i Sıddîkdan,
onlar hazret-i Selmân-ı Fârisîden ve onlar Ebû Bekr-i Sıddîk
“radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinden ve onlar, risâlet penâhî
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinden me’zûn olmus,
kemâle erismislerdir. Seyh Ebûl Kâsım bir nisbet ile de
Seyh Ebû Osmân Magribîden ve onlar Ebû Alî Kâtibden ve
onlar Ebû Alî Rodbârîden ve onlar Cüneyd-i Bagdâdîden ve
onlar Sırrı Sekâtîden ve onlar Ma’rûf-i Kerhîden ve onlar Dâvüd-
i Tâîden ve onlar Habîb-i Acemîden ve onlar Hasen-i
Basrîden ve onlar hazret-i Aliyyül mürtedâdan, onlar hazret-i
risâlet penâhdan “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” kemâle
gelmislerdir. Ca’fer-i Sâdık “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinin
bir nisbeti de yüksek dedeleri hazret-i Muhammed Bâkırdan,
ona da kendi babaları hazret-i Alî Zeynel’âbidînden, ona
da kendi babaları Hüseyn “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinden,
ona da kendi babaları emîr-ül mü’minîn hazret-i Alî
– 531 –
“kerremallahü vecheh”den gelmekdedir. Mesâyıhın yolundan
olan “kaddesallahü ervâhehümül’azîz” ehl-i beytin silsilesi, seref
ve izzetleri sebebi ile (Silsile-i zeheb) diye adlandırılmısdır.
Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerine varan
silsileye (Sıddîkıyye) denilmisdir. Üveysîler, o tâifelerdir
ki, onlar zâhirde bir pîr-i mürsid-i kâmile hizmet eylemeyip,
âlem-i ma’nâda bir azîzin rûhâniyyetinden terbiye olurlar. Veyâ
hazret-i Hızır aleyhisselâmdan terbiye olup, feyz alırlar.
Müceddidiyyenin ma’nâsı odur ki, Allahü teâlâdan baska olan
seylerin izlerini, te’sîrlerini gönül levhasından kazıyıp, Allahü
tebâreke ve teâlâ hazretlerini gönlüne naks etmekdir. Bu anlatılan
açıklama, Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinin
menâkıb-ı serîfleri anlatılırken adı geçen (Güzîde) risâlesinin
sâhibi, Seyyid Mahmûd-el Mulakkab bil azîz “kuddise
sirruh” hazretlerinin risâle-i serîflerinden nakl olunmusdur
ki, müceddidiyye yolunu açıklamakdadır.
(Bâbâ) hazretleri ki, dünyâdan ayrıldılar, kendi ogulları seyyid
Ahmed hazretlerine izn verip, irsâd makâmına ta’yîn buyurdular.
Seyyid Ahmed hazretleri dünyâdan göç etdiler. Kendi
azîz birâderleri, seyyid Mahmûd hazretlerine ki, (Azîz) ism-i serîfi
ile meshûr olmusdur, izn verip, irsâd makâmına ta’yîn buyurdular.
Ismâ’îl ismli bir küçük ogulları kalmıs olup, Mahmûd
hazretlerine vasıyyet buyurmuslar ki, Ismâ’îli terbiye eyle. Nasıl
ki, biz sana ısmarladık, sen de ona ısmarla. Seyyid Mahmûd
hazretlerinin iki mahdûm-ı mükerremleri sinn-i bülûgdan geçip,
kendilerinin yası altmısüçden geçmis olmakla ölümü arzû
eder oldular. Ba’zı tâlibler dediler ki, Sultânım, siz ölümü arzûlayıp,
durursunuz. Sizden sonra kimi ta’yîn buyurdunuz. Buyurdular
ki, pîrimizin vasıyyeti ile amel ederiz. Dediler, yâ mahdûm-
ı mükerreminiz, Seyyid Mustafâ hakkında ne buyurursunuz.
Kara Mustafâ cezb-ı kulûbda, Sultân Veleddir. Vasıyyete
ihtiyâcı yokdur. Ihvân-ı ehl-i basîrete ma’lûm oldu. Yerine kimin
geçeceginden bahs etmek kalb dagınıklıgıdır.
Yâ Rabbî! Bize hakkı hak olarak gösterip, ona uymak; bâtılı
bâtıl olarak gösterip, ondan kaçınmak nasîb eyle. Müslimân
olarak ölmemizi, sâlih kimseler zümresine katılmamızı nasîb
eyle. Zâlimlerin serrini üstümüzden gider. Mü’minlerin düâlarına
ortak eyle. Âmîn.
Ebû Bekr, Ömer, Osmân ve Alî “radıyallahü teâlâ anhüm” Menkıbeleri 2.Bölüm
Onüçüncü Menâkıb: Sahîh isnâd ile Atâdan, o da Abdüllah
bin Abbâsdan “radıyallahü teâlâ anhümâ” bildirilen hadîs-i serîfde,
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” buyurdular
ki: (Kıyâmet günü bir nidâ edici, nidâ eder ki, Ehlullah olan
kalksın! Ebû Bekr, Ömer, Osmân ve Alî “radıyallahü teâlâ anhüm”
kalkarlar. Ebû Bekre denilir ki: Var, Cennet kapısında
dur. Allahü tebâreke ve teâlâ hazretlerinin rahmeti ile, istediklerini
Cennete koy. Istemedigini de Allahü teâlânın kudreti ile
Cennete koyma. Ömere “radıyallahü teâlâ anh” denir: Var, mî-
– 463 –
zân [terâzî] yanında dur! Kimi istersen, Allahü teâlânın bereketi
ile mîzânını agır et. Kimi istersen, Allahü teâlânın bereketi
ile, mîzânını hafîf et. Osmâna “radıyallahü teâlâ anh” denilir.
Al bu asâyı. Var Kevser havzının yanına dur! Kimi istersen havuzdan
su içir. Kimi istersen içirme. Alîye “radıyallahü teâlâ
anh” denilir ki: Bu hulleyi giy! Allahü tebâreke ve teâlâ hazretleri
bu hulleyi senin için hâzırlamısdır.)
Simdi, ey sünnîler, ehl-i sünnet i’tikâdında olan temiz müslimânlar!
Bu dört hâl, Çihâr yâr-i güzîn “radıyallahü teâlâ anhüm
ecma’în” hazretlerinin seref ve fazîletinin ifâdesidir. Ma’lûm olsun
ki, Alî “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinin hulle giymesi,
ikbâl-i tâmdır. Kevser serâbı üzerine emîn olmak, Osmânın
“radıyallahü teâlâ anh” isi oldu. Adâlet terâzisini kendi fermânında
tutmak Ömerin “radıyallahü teâlâ anh” isi oldu. Cennetde
tesarruf etmek Ebû Bekrin “radıyallahü teâlâ anh” isi oldu.
Cümlesinden üstün ve efdaldir.
Ondördüncü Menâkıb: Ubeyy bin Kâ’b “radıyallahü teâlâ
anh”, Eshâb-ı güzîn “rıdvânullahi teâlâ aleyhim ecma’în” hazretlerinin
Kur’ân-ı kerîm okuyanlarının efdallerindendir. O rivâyet
etmisdir. Ben bir gün Vel-Asr sûresini, Resûlullahın “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” huzûr-ı serîflerinde okudum. Bitirince,
dedim ki: Yâ Resûlallah! Vallahi, benim canım, babam
ve anam sana fedâ olsun ki, lutf eyleyip, bu sûre-i azîm-üs-sânın
tefsîrini beyân buyurun. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” hazretleri buyurdular ki: Birinci âyet-i kerîmede meâlen,
(Allahü tebâreke ve teâlâ günün âhırine yemîn ederim) buyurmusdur.
Ikinci âyet-i kerîmede meâlen, (Elbette, Ebû Cehlin
isi ziyânda, zelîl ve bası asagıdadır) buyurmusdur. Üçüncü
âyet-i kerîmede meâlen, (Ancak îmân edenler) buyurması, Ebû
Bekr-i Sıddîk içindir. [ve devâmında meâlen] (Amel-i sâlih isliyenler)
buyurulması, Ömer-ül Fârûk içindir ki, çok amel isleyici
ve sükr edici ve iyi isler yapıcıdır. (Hakkı tavsiye ederler);
Osmân-ı Zinnûreyn içindir ki, sabr tutucu ve hayâ-hilm sâhibidir.
(Sabrı tavsiye ederler), Aliyyül Mürtedâ içindir ki, vefâkârdır
ve kendini hıfz edicidir.
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri, Kelâm-
ı kadîm tefsîrinde, Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü teâlâ
– 464 –
anh” hazretlerini îmâna benzetdi. Ömer-ül Fârûk “radıyallahü
teâlâ anh” hazretlerini amel-i sâlihe benzetdi. Osmân “radıyallahü
teâlâ anh” hazretlerini hak isde vasıyyete denk etdi. Aliyyül
Mürtedâ “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerini, sabr isinde
vasıyyete benzetdi. Ebû Bekr “radıyallahü anh” îmân yerinde
oldu. Ömer “radıyallahü anh” amel yerinde oldu. Ömer Ebû
Bekrin fer’idir. Ebû Bekr îmân yerindedir. Îmân kalbin fi’lidir.
Ömer amel yerindedir. Amel bedenin fi’lidir. Kalb bedene tâbi’
degil, beden kalbe tâbi’dir. Allahü teâlâ ve tekaddes hazretlerinin
Kur’ân-ı kerîminde okursun ve görürsün. Âyet-i kerîmede;
(Îmân edenler, sâlih amel isleyenler, hakkı tavsiye edenler,
sabrı tavsiye edenler) buyurulması, burada da, önce Allahü teâlâ
hazretlerini bilesin. Sonra Muhammed Mustafâ “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerini bilesin ve dîn-i islâmı tutasın.
Dîn-i islâm üzerine sülûk edesin [ilerleyesin]. O Ebû Bekr
“radıyallahü teâlâ anh” hazretlerini hak üzere halîfe ve imâm
bilesin. Ondan sonra Ömer “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerini,
ondan sonra Osmân “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerini,
ondan sonra Alî “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerini hak üzere
halîfe ve imâm bilesin. Ümîd olur ki, onların muhabbetleri hurmetine
müslimân dirilirsin ve kıyâmet günü müslimânlar safında
olup, müslimânlar zümresinde hasr olursun. Bütün siddetlerden
ve belâlardan emîn olasın, insâallahü teâlâ.
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdu:
(Her kim bir kerre nemâzda veyâ nemâz hâricinde Velasr
sûresini okursa, o kimse, Allahü teâlâ ve tekaddes hazretlerinden
iki sey bulur. Biri dünyevî, biri uhrevî. Dünyevî olan
odur ki, Allahü tebâreke ve teâlâ hazretleri, ömrünün sonuna
kadar sabr mührünü vurur. Tâ ki, o kimsenin ölüm cihetinden
hiçbir korku ve sıkıntı önüne gelmez. Uhrevî olan odur ki, Allahü
tebâreke ve teâlâ hazretleri o kimseyi kıyâmetde hak ehli
ile ve kendi hâs kulları ile hasr eder. Tâ o kimsenin de gönlüne
yalnızlık ve kimsesizlik cihetinden bir korku ve yabancılık fikri
gelmez. Her bir okumaga bu iki ni’metin karsılıgı hâzırdır. Bu
Vel-asr sûresi hem hakkı zikr eder, hem sabrı zikr eder. Bu sûreyi
okuyanın, dünyâda ömrünün sonu sabr üzere olur. Âhıretde
hasrı, hak ehli ile olur. Âyetleri dörtdür. Kelimeleri ondörtdür.
Harfleri altmıssekizdir. Her âyetin sonunda çok tehıyyât
– 465 – Menâkıb-ı Çihâr Yâr-i Güzîn - F:30
ve salavât ve her kelimenin sonunda çok berekât ve hayrât ve
harflerinin mukâbilinde çok derece ve hasenât vardır.)
Onbesinci Menâkıb: Bu haber, Çihâr yâr-i güzîn “radıyallahü
teâlâ anhüm” hazretleri hakkında meshûr haberlerden biridir
ve onların fazîlet ve serefleri beyânında vârid olmusdur. Onların
muhabbetleri bizim bedenimizde ve canımızda hayâtımız
gibi olmusdur. Cânımızda îmânımız gibi olmusdur. Elhamdülillah!
Onların muhabbet günesleri bundan da fazla olursa, lâyıkdırlar.
Eger yüz bu kadar veyâ bin bu kadar veyâ dahâ da fazla
olursa yine lâyıkdırlar. Hiçbir kimse, bu âna kadar onların dostlugundan
dolayı ziyân etmemisdir. Bundan sonra da etmez.
Hiçbir ferd bu zemâna kadar onlara düsmanlık yapmanın fâidesini
görmemisdir, zararını görmüsdür. Bundan böyle kıyâmete
kadar onlara adâvet sebebi ile bir fâide bulmak ihtimâli yokdur.
Mutlaka zarar vardır. O kimseler hem Muhammed Mustafânın
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” makbûlü ve mardîsi olur ve
hem Muhammed Mustafâ “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretlerinin mahbûb ve memdûhu olur. Dahâ ne istersin. Bundan
ziyâde ne gerek. Oradan ki, niyyet himmetdir ve ta’rîf-i
muhabbetdir. Muhammed Mustafâ “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” hazretlerinin ve Çihâr yâr-i güzînin temiz olmalarında
ve büyüklüklerinde sek ve sübhe yokdur. Kur’ân-ı kerîmde geçen
âyet-i kerîmeleri zikr etdik. Menâkıb-ı serîflerinde ve o haberler
ve eserlerin çoklugundan ki, tafsîl etdik ki, serefli sânlarında
gelmisdir. Acaba o insâfsız ve mürüvvetsiz ve zâlim ve
münâfık kimseler, bu kadar Kur’ân-ı azîm âyetlerini ve bu kadar
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin
hadîs-i serîflerini okur ve dinlerler de, niçin gönlünde tutmaz ve
inkiyâd ile kabûl etmezler. Göklerin ve yerin bile Çihâr yâr-i
güzînin serefinden haberleri vardır. Cennet ve Cehennem onların
nefesinden haberdârdır. Süflî âlem [dünyâ], üzerinde o büyükleri
tasıdıgı için iftihâr duyar [ögünür]. Levh ve kalemin her
ikisi, Çihâr yâr-i güzîni senâ eder. Ars ve Kürsînin her ikisi Çihâr
yâr-i güzîne düâ eder. Allahü teâlâ ve Resûli, Çihâr yâr-i
güzîni medh ederler.
[Meâl-i serîfi; (... Sabr edenler ...) olan Âl-i Imrân sûresi
17.ci âyet-i kerîmesi, Çihâr yâr-i güzîn ile alâkalıdır.] Saglam ri-
– 466 –
vâyet ile Abdüllah bin Abbâsın “radıyallahü teâlâ anhümâ” bildirdigi
hadîs-i serîfde, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretleri, bir cemâ’ate karsı buyurdu ki, kıyâmet günü
olunca, herkesin niyyet ve himmeti, gam ve sıkıntıdan kendisini
kurtarmak olur. Önce gelenler ve sonra gelenler, murâdlı ve
murâdsız [istekli, isteksiz] bir meydânda toplanırlar. Kendi defterlerini
okumak üzerine ve kendi yönlerinin katılıgı üzerine ve
kendi iyi bahtını kabûl etmek üzerine veyâ Allahü teâlâ muhâfaza
etsin, kendi kötü bahtını kabûl etmek üzerine gönül verirler.
Eger bu tarafda söz söyler isek, söz uzar ise de, eger söylemeyip,
geçersek, gam ve gussada kalırız. Bunun için burayı uygun
bir seklde beyân edelim. Lâkin gönül katılıgı ve göz körlügü
fâide vermez. Âdem “alâ nebiyyinâ ve aleyhissalâtü vesselâm”
hazretlerinin zemân-ı serîflerinden kıyâmet kopuncaya
kadar, her kim ki, vücûda gelmisdir, hepsi toplu olarak veyâ
müteferrik olarak temâmı toplanırlar. Bir kavm ayak üzerine
durmus, bir kavm dizleri üzerine durmus sekldedir. (Her ümmeti
dizleri üzerine oturarak toplanmıs görürsün!) buyurulmusdur.
[Câsiye sûresi 28.ci âyet-i kerîme meâli.] Kalbleri gögüsde
hurûsa gelmis, beyinleri dimâglarda cûsa gelmis olur.
Dizleri üzerine gelmis kimsenin gönlü sıkıntıda olur. Kendilerinden
bîzâr olurlar. Ümîd etdikleri seylere kavusamadıklarını,
lezzetlerden uzak olduklarını görürler. Gönüllerini [kalblerini]
kendi yapdıklarının ve dediklerinin cezâsı ile basbasa bırakırlar.
Büyük ve küçük günâhlıları, bir tarafda tutarlar. Kuvvetli
ve za’îf hasmları diger tarafda tutarlar. Mürâîlik, yankesicilik,
nemmâmlık, ikiyüzlülük perdelerini yırtarlar. [Ya’nî bu vasflar
açıga çıkar.] Dimâglarda, gönüllerde olan her ne varsa açıga çıkar.
Yâ se’âdet nûruna kavusur. Veyâ Allahü teâlâ korusun, sekâvet
ve zulmetine kavusur. [Sûrâ sûresi 7.ci âyet-i kerîmesinde
meâlen], (Bir fırkası Cennetde, bir fırkası Cehennemde olurlar)
buyuruldu. Mü’min ve kâfirin basdan gidecekleri yer belli olur.
Bu bâbda bu kadar yazıldı.
Biz bîçâreler ve derdine dermân arayanlar. Ne edelim, ne
yapmaga kâdiriz. Biz nasîbsiz kimseler, kime ne söyliyelim, kime
ne aglayıp, sızlayalım. Keski, annemizden dogmıyaydık. Veyâ
çocuk iken ölse idik. [Meryem sûresi 23.cü âyet-i kerîmesinde;
Îsâ aleyhisselâmın dogumu zemânında; hazret-i Meryemin;
– 467 –
(Ne olaydı bu hâlden evvel ölmüs olsaydım; unutulup gitseydim)
dedigi bildirilmekdedir.] Yâ Rabbî! Sana karsı aglayıp-sızlayalım.
Muhammed Mustafâ “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretlerini sana sefâ’atçi getirelim. Sonra Çihâr yâr-i güzîn
“radıyallahü teâlâ anhüm” hazretlerini de sana sefâ’atçi getirelim.
Evet, evet. Vallahi delîl budur. Gözümüzün suyu, böyle
günde, böyle vaktde gâyet hosdur, büyük sermâyedir.
Rubâi’:
Senin askın zarar olsa da, her ne kadar, yine hosdur,
Askında can korkusu olsa yine de hosdur.
Diyelim ki, bu dünyâda sana kavusamadım,
Âhıretde bir ümîd, bulunsa yine de hosdur.
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” kıyâmet gününün
siddetini, dehsetini beyân etdikden sonra buyurdular ki, bu
siddetli ânda iki minber getirirler. Her ikisi de kemâli nûr ile
münevver, her ikisi hâlis nûrdandır. Birisini Arsın sag tarafına,
birisini sol tarafına koyarlar. Iki sahs, ikisi de mukarreb melek,
ikisi de heybetli ve hasmetli gelirler. O iki minber üzerine otururlar.
Ondan sonra, o sag tarafda minberde oturan güzel ses ile
der ki, (Beni bilmiyenler bilsin ki, Cennetin hâzini Rıdvânım.
Cennetin makâmları, hazîneleri, dereceleri, benim elimdedir.
Sevâb isleyenlerin islerini gören benim. Simdi emîn olun ve bilin,
iste Cennetin anahtârları bendedir. Bugün Allahü Sübhânehü
ve teâlâ hazretleri buyurdu, yâ Rıdvân! Kilitleri, Muhammed
Mustafâya “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” teslîm et.
Ben de iletdim. Resûlullah hazretleri bana buyurdu ki, bu kilitleri
Ebû Bekre ve Ömere teslîm et. Ikisine benden selâm da
söyle. Ve hem Allahü teâlâ ve tekaddes hazretlerinden selâm
söyle. Ve onlara söyle ki, Cennet kapılarını açınız. Kendi dostlarınızı,
gönlünüzün murâdı üzerine azâbsız Cennete götürünüz.
Simdi ben geldim. Kilitleri Ebû Bekre ve Ömere teslîm etdim.
Siz sâhid olunuz.)
Ondan sonra o ikinci melek, Arsın sol yanındaki minberden
yüksek sesle nidâ eder. Heybetlidir ve hasmetlidir. (Yâ mahser
halkı. Her kim beni bilirse hosdur. Her kim beni bilmez ise, bilsin
ki, ben Cehennem melegi Mâlikim. Azâb ehlini ben bilirim.
– 468 –
Cehennem derecelerini, tabakalarını, acı yerlerini bilirim. Cinnîleri
ve Âdem ogullarını, eger istesem; arasat meydânından bir
elimle tutar alırım. Ben ki bir sayhâ ile [bagırma ile] ve bir helâk
edici bagırma ile insanların ve cinnîlerin basına intikâm getiririm.
Eger istesem, Cehennemin dörtyüz derekesini bir boncuk
gibi, elimin ayası üzerinde döndürürüm. Eger istesem,
agaçlar yapragı adedince, sahrâlar kumu adedince olan zincir
ve halkaları, yılan ve akrebleri bir da’vet ile Cehennemin hâviyesinden
dısarı çıkarırım. Simdi, size haber vermege ve söylemege
geldim. Iyi bakınız ve dinleyiniz. Bunlar, Cehennemin kilitleridir.
Allahü teâlâ bana emr etdi ki, Cehennemin bütün kilitlerini
Muhammed Mustafâya vereyim. Ona söyliyeyim ki, her
kimi ister isen, Cehennemden geri tut. Ben de geldim kilitleri
teslîm etdim. Allahü tebâreke ve teâlânın emrlerini haber verdim.
Muhammed aleyhisselâm buyurdu ki, simdi sen de, Allahü
teâlâ sânühü hazretlerinin emri ile ve benim buyrugum ile
Cehennemin bu kilitlerini, Ebû Bekr ve Ömere teslîm et. Ve
onlara söyle. Her ikiniz düsmanlarınızı Cehenneme götürünüz.
Simdi, ben ki Mâlikim. Iste getirdigim kilitleri, Ebû Bekr ve
Ömere teslîm etdim. Siz sâhid olunuz.)
Ondan sonra, konulan o iki minber üzerine Rıdvân ile Mâlik
çıkıp, otururlar. Sonra iki minber dahâ, cemâl ve kemâl-i nûr
ile münevver oldukları hâlde getirirler. O iki minberin yanına
koyarlar. Birinin sagında ve birinin solunda. Mukarreb ve mutahhar
iki sahs [melek] gelip, herbiri bir minber üzerine çıkıp,
otururlar. Ondan sonra o sag tarafdaki minberde oturan mukarreb
melek nidâ eder ve der ki, Yâ mahser halkı. Ben Mikâîlim.
Izzet hazînelerine müvekkilim. Minnet zâhireleri üzerine
düsmüsüm. Suların, rüzgârların ve rızkların hazînedârı benim.
Mesgûliyyetlerin, islerin, fethlerin ve nusretlerin koruyucusu
benim. Allahü teâlâ sânühû, kevser havzının kaynagını, suyunun
dolup-bosalmasını, dagıtım ve tutumunu bundan önce benim
emrime vermisdi. Bugün bana buyurdu ki, biz o nesneyi,
sana vermis idik. Bizim emrimiz ile benim hâs Resûlüm Muhammed
Mustafâya “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” teslîm
et. Bugün Kevser havzında cârî olan hersey, Resûlün “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” murâdı ve rızâsı ile cârî olacakdır.
Ben vardım bu hükmü ve bu isi, hazret-i Mustafâya teslîm et-
– 469 –
dim. Muhammed Mustafâ hazretleri, bu isi, Osmân-ı Zinnûreyn
hazretlerine verdi. Kendi dostlarını ve Ebû Bekr, Ömer ve
Alînin “radıyallahü teâlâ anhüm” dostlarını havzın serâbından
içirerek kandırsın. O Çihâr yârın düsmanlarını, havz-ı kevserden
mahrûm edip, geri döndürür. Sonra Arsın sol tarafında
olan minberdeki melek nidâ eder: Yâ mahser halkı. Iste cümle
meleklerin büyügü olan rûh benim. Vilâyetin fahri ve memleketin
zeyni, cümle meleklerin berâberi benim ki, benim sânımda
gelmisdir. Allahü teâlâ hazretleri [Nebe sûresi 38.ci âyet-i
kerîmesinde meâlen], (... Kıyâmet günü Rûh ve melekler saf
olup, dururlar...) buyurdu. Simdi bakın ve görün ki, sıratdan
geçmek berâtı benim elimdedir. Görün ki, Allahü teâlâ sânühü,
bundan evvel beni, sırat yolcularının gözeticisi etmisdi. Hiç
kimse, benim icâzetim olmayınca, sıratdan geçemez. Bugün Allahü
Sübhânehü ve teâlâ bana buyurdu ki, var bu cevâzı Muhammed
Mustafâya ver. Ben de vardım, bu cevâzı Muhammed
Mustafâ “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerine teslîm
etdim. Muhammed aleyhisselâm bana buyurdu ki, sen bu cevâzı
Aliyyül Mürtedâya teslîm et. Bugün Aliyyül Mürtedâ kendi
dostlarını ve Ebû Bekr, Ömer ve Osmânın dostlarını selâmetle
sıratdan geçirsin. Düsmanlarını, tepe asagı Cehenneme yollasın.
Onaltıncı Menâkıb: Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” oturunca, sag tarafına Ebû Bekr-i Sıddîk, sol tarafına
Ömer-ül Fârûk, karsı tarafına Osmân-ı Zinnûreyn, arka tarafına
Aliyyül Mürtedâ “radıyallahü teâlâ anhüm” otururdu. Ebû
Bekr-i Sıddîk “radıyallahü teâlâ anh”, Muhammed Mustafâ
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin sag tarafında
oturmasının sebebi, ondan dolayıdır ki, bu ümmetde Ebû Bekrden
dahâ merhametli kimse olmamısdır. Cennet rahmet serâyıdır.
Cennet sag tarafdadır. [Vâkı’a sûresi 27.ci âyet-i kerîmede
meâlen; (Defteri sag tarafdan verilenler, ne mutlu o eshâb-ı yemîne
[sagcılara].) buyuruldu. 28.ci âyet-i kerîmede meâlen; (Eshâb-
ı yemîne Cennetde ne ikrâmlar olacakdır. Onlar, dikeni olmıyan,
meyvesi çok olan sedir agaçlarının altında olurlar) buyuruldu.]
Ebû Bekr “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinin sag tarafda
oturması bundan dolayıdır.
– 470 –
Ömer-ül Fârûk “radıyallahü teâlâ anh”, Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin sol tarafında oturması
ondan dolayıdır ki, iblis-i la’în her kavmin arasına sol tarafdan
gelir. Ya’nî Iblîsin yolu sol tarafdan idi. Ömer “radıyallahü
teâlâ anh” seytânın yolu üzerine oturmus olurdu. Âlem yaratılalıdan
beri seytân kimseden, hazret-i Ömerden korkdugu gibi
korkmazdı. Hangi evde hazret-i Ömer olur ise, seytân oraya giremezdi.
Bir evde seytân oldugu zemân, hazret-i Ömer o eve
girdigi gibi, Iblîs fîrâr ederdi. Dâimâ Ömer “radıyallahü teâlâ
anh”, toplantılarda ve meclislerde; Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” hazretlerinin sol tarafında otururdu. Tâ ki, iblîs
o yoldan kavmin arasına gelmesin diye.
Osmân-ı Zinnûreyn “radıyallahü teâlâ anh”, Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin önünde oturmasının
pek büyük fâideleri var idi. Zîrâ Resûlullahın “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” meclisi, dervîslerin ve gayrilerin ve
yetîmlerin ümîdgâhları idi. Bir arzûsu, derdi olanların, çâre bulacakları
yer idi. Her vaktde, her sâatde, gün olurdu ki, on kerre,
fakîrler ve dilek ve ricâ sâhibleri, ihtiyâcları için bu meclise
gelirlerdi. Kendilerine gerekli olan önemli seyleri o hazretden
taleb ederlerdi. Osmân “radıyallahü teâlâ anh” onların en zengini
ve en cömerdi idi. Dinâr dizileri ve dirhem keseleri önünde
konulmus idi. Elbiseleri ve dürlü dürlü hediyyeleri hizmetcileri
tutup, dururdu. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretleri kalb ile cümlenin en zengini idi. Lâkin beden
ile dervîs idi. Istek sâhibleri gelirler, murâdlarını ve maksadlarını
ve arzûlarını taleb ederlerdi. Hazret-i Osmân kalkar, o
meclisin hakkını ve O hazretin hakkını kendi malından edâ
ederdi.
Aliyyül Mürtedâ, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretlerinin, mubârek arka tarafında oturmasının sebebi
su idi. Böyle bir meclisde, onun gibi büyük ve iftihâr edilen
böyle bir rehber ve Peygamber düsmansız olmazdı ve kıskananları,
inâdcıları olacakdı. Bu düsman ve hâsid ve muânidler
[inâdcılar], hîle ve zarar etmege gelecekleri zemân, çok def’a
arka tarafdan gelirler. Alî “radıyallahü teâlâ anh” onun için
muhâfız ve gözcü (bekçi) idi. Gerçi hakîkî muhâfız ve koruyu-
– 471 –
cu Allahü teâlâ hazretleridir. Lâkin zâhiren, sebebe yapısarak
arkada otururdu. Eger bir düsman gelip, çirkin bir hareket etse
idi, Allahın aslanı o kimsenin basını Zülfikâr adındaki kılıcı
ile keserdi.
Onyedinci Menâkıb: Sakîk-i Belhî “rahimehullahü teâlâ”
dedi ki, islâm bir agaca benzer ki, ona dört sey lâzımdır. Kök,
gövde, dal ve meyve. Ebû Bekr “radıyallahü anh” islâm agacının
köküdür. Ömer “radıyallahü anh” gövdesidir. Osmân “radıyallahü
anh” dalıdır. Alî “radıyallahü anh” meyvesidir. Muhammed
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin ism-i
serîfi dört harfdir. Mim; Resûlullahın “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” Allahü tebâreke ve teâlâ hazretlerine uygunlugudur.
Ha, Resûlullahın müslimânların islerinde hasbiyetidir. Ya’nî
her ne isler ise, Allahü teâlâ hazretlerinin rızâ-ı serîfi idi. Kimseden
bir nesne tama’ etmez, birsey beklemezdi. Mim; akrâba
ve ehline muhabbet ve muâseretdir. Dal; islâm dînine kâfirleri
da’vetdir. Muvâfakat, Ebû Bekrin nasîbi oldu. Hasbet, Ömerin
nasîbi oldu. Muâseret, Osmânın nasîbi oldu. Da’vet Alînin nasîbi
oldu “radıyallahü teâlâ anhüm.”
Isâret: Ebû Bekr “radıyallahü teâlâ anh” seferde ve hazarda,
cânını ve malını fedâ ederek mime muvâfakatı hıfz etdi. Allahü
teâlâdan bu hil’atı buldu ki, (Magarada bulunan iki kisinin,
ikincisi) diye anılmak serefine mazhar oldu. Ve hazîre-i
kudüsde mucâvereti Rabbil’âlemîni buldu. Ömer “radıyallahü
teâlâ anh” âlemi ihtisâb kamçısı ile düzene sokdu. Binlerce
mescidlerin bagrında nûr saçan minberler ta’yîn etdi. Hiç kimseden
korkmadı. Kendi oglu üzerine dîni had cezâsını uyguladı.
Bütün hâllerinde baglılıgını sâdece Allahü tebâreke ve teâlâ
hazretlerine hasretdi. [Muhammed sûresi 11.ci âyet-i kerîmesinde
meâlen]; (Elbette Allah îmân edenlerin velîsidir) buyuruldu.
Allahü teâlâ, hakkında böyle buyurdu. Osmân “radıyallahü
teâlâ anh” muâseret mimini seçdi. Allahü tebâreke ve
teâlâ hazretlerinden baska, bütün yaratıklardan alâkasını kesip,
Rabbil’âlemînin hizmeti ile mesgûl oldu. Her gece iki
rek’atde bütün Kur’ân-ı kerîmi hatm etdi. Dünyâ muhabbetini
kalbinden dısarı atdı. Ni’met ve malını Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerine ve Eshâb-ı güzîne harc et-
– 472 –
di. Meâl-i serîfi, (Dînî vazîfelerine devâm eden, geceleri secdede
ve kıyâmde geçiren...) olan, Zümer sûresinin 9.cu âyet-i kerîmedeki
hitâba nâil oldu. Alî “radıyallahü teâlâ anh” halkı
da’veti seçdi. Keskin kılıcı ile kâfirleri kahr etdi. Sabr ve sebâtından
dolayı Cennete gitdi. [Insan sûresi 12.ci âyetinde meâlen],
(Sabrları sebebi ile, Onlara Cennet ve ipek elbise giymekle
karsılık verir) buyuruldu ki, buradaki ihsânlara kavusdu. Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” buyurdu ki: (Her
kim Ebû Bekri severse, beni bulur. Her kim Ömeri severse, beni
görür. Her kim Osmânı severse, o bana lâyıkdır. Her kim
Alîyi severse hemnisînim olur.) [hemnisîn: Celis: Meclisinde
bulunan].
Onsekizinci Menâkıb: Sakîk-i Belhî “rahimehullahü teâlâ”
buyurdu: Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinin
ismine câhiliyye devrinde (Atîk) derlerdi. Islâmiyyet zemânında
Ebû Bekr dediler. Gökde Sıddîk dediler. Yeryüzünde
Abdüllah dediler. Cennetde Zülfadl [fazîlet sâhibi] olacakdır.
Arsdakiler Züsse’a [ya’nî vüs’at, kudret sâhibi] dediler. Tevrâtda
Mu’tî okudular. Incîlde müttekî okudular. Zebûrda Ma’meyân
okudular. Kur’ân-ı kerîmde sâhib okudular. Kıyâmetde Sâfi’
okudular. Cehennemde rahîm okudular. Melekler Cevâd
okudular. Allahü teâlânın dîdârına kavusma ânında Mükerrem
okudular (dediler).
Ömer bin Hattâb “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerine câhiliyye
zemânında Ömer derlerdi. Islâmiyyet devrinde Ebû Hafs
dediler. Düsmanları Bâsıta [memleketleri feth ederek yayılıcı]
dediler. Cennetde Sirâc denilecekdir. Yeryüzünde Kâhir dediler.
Gökyüzünde Fârûk dediler. Tevrâtda nâsır okudular. Incîlde
Mensûr okudular. Zebûrda Nâtık-ı bil hak [ya’nî hak ile konusan]
okudular. Kur’ân-ı kerîmde (Esiddâü alel küffâr) [ya’nî
kâfirlere karsı siddetli davranan] okudular. Kıyâmetde Fâtih
okudular. Cehennemde Hâmid okudular. Melekler âdil dediler.
Allahü teâlânın dîdârını görme vaktinde (Mu’azzam) diyeceklerdir.
Osmâna “radıyallahü anh”, câhiliyye devrinde Ebû Ömer
dediler. Islâmiyyet devrinde Osmân dediler. Evinde Zinnûreyn
dediler. Arsda Müstehyî [hayâ sâhibi] dediler. Tevrâtda
– 473 –
Müsfik okudular. Incîlde Resîd okudular. Zebûrda Sa’îd okudular.
Kur’ân-ı kerîmde sehîd okudular. Kıyâmetde Sahî [cömerd]
dediler. Cennetde Münfik [nafaka veren] dediler. Cehennemde
Mutık [gücü yeten] dediler. Melekler Kânit [dindâr,
itâ’atli] dediler. Allahü teâlâyı rü’yet vaktinde muhterem diyeceklerdir.
Alî “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinin ismine câhiliyye
zemânında Haydar dediler. Islâmiyyet devrinde Ebül Hasen
dediler. Gökde Alî dediler. Yeryüzünde Emîr-ül mü’minîn dediler.
Tevrâtda Millî [din ile alâkalı] okudular. Incîlde Esedillah
okudular. Zebûrda civânmerd okudular. Kur’ân-ı kerîmde
Ehl-i beyt okudular. Cehennemde Kerrâr dediler. Melekler
Hâzim-ül ahzâb dediler. Rü’yet zemânında Müeyyed diyeceklerdir.
Ondokuzuncu Menâkıb: Abdüllah bin Abbâs “radıyallahü
teâlâ anhümâ” hazretleri ve Ebû Hüreyre “radıyallahü teâlâ
anh” hazretleri dediler ki, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi
ve sellem” hazretlerinin huzûr-ı serîflerine vardık. Ebû Zer-i
Gıfârî “radıyallahü teâlâ anh” hazretleri huzûrlarında oturmus
idi. Buyurdular ki, (Yâ Ebâ Zer! Muhâcir ve Ensâra câmi’e gelin
diye nidâ et!) O da nidâ eyledi [seslendi]. Mescidi doldurdular.
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri
minbere çıkdı. Belîg bir hutbe okudu. Sonra buyurdu ki, (Ey
Muhâcirler ve Ensâr! Ben size bir hediyye vereyim mi? Cebrâîl
aleyhisselâm, bana yedi kat göklerin üstünden hediyye getirdi.)
Biz verin, yâ Resûlallah! dedik. Rıdâ-i serîflerinin altından
bir ayva çıkardı. Ebû Bekr-i Sıddîka verdi. Sonra Ömere verdi.
Ondan sonra Osmâna verdi. Sonra da Alîye verdi “radıyallahü
teâlâ anhüm ecma’în”. O ayva fasîh lisân ile tesbîh, tahmîd
ve tehlîl etmege basladı. Râvî [nakl eden] der ki, Muhâcir
ve Ensâr isitip, konusma ve güzel sesinden hayret etdiler. O
ayva, benim sesimden ve konusmamdan, siz hayret mi ediyorsunuz,
dedi. Muhammed aleyhisselâmı hak Peygamber göndermis
olan Allahü teâlâya yemîn ederim ki, Allahü teâlâ ve
tekaddes hazretleri, hazret-i Âdem aleyhisselâmı yaratmadan
seksen bin sene önce, yedinci gökde, seksen bin sehr yaratmısdır.
Her sehrde seksen bin kasr, her kasrda seksen bin ev, her
evde seksen bin bostân, her bostânda seksen bin agaç, her
– 474 –
agaçda seksen bin dal, her dalda seksen bin yaprak, her yapragın
altında seksen bin ayva yaratmısdır. Her ayva tesbîh, tahmîd,
tehlîl, takdîs ve tekbîr ederler. Sevâbını Ebû Bekr, Ömer,
Osmân ve Alînin “radıyallahü anhüm” dostlarına ve muhiblerine
verirler.
Yirminci Menâkıb: Ebû Bekr-i Siblî “rahimehullahü teâlâ”
hazretlerinden, Resûlullahın “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
buyurdugu (Ben ilmin sehriyim, Alî kapısıdır) hadîs-i serîfini
sordular. Siblî cevâb verdi ki, Siz Alîyi; Ebû Bekr, Ömer ve Osmândan
“radıyallahü teâlâ anhüm” evvel zikr ediyorsunuz.
Dört nesne Resûlullaha “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
mahsûs oldu. Bu dört nesneyi Allahü tebâreke ve teâlâ hazretleri,
Resûlüne mahsûs kıldı. Sıdkı Resûlüne mahsûs kıldı [Resûlullahın
sıdkı temâm oldu]. Ma’rifete mahsûs kıldı. Ma’rifeti
kemâle erisdi. Ilme has kıldı. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi
ve sellem” hazretleri buyurdu: (Ben sıdkın sehriyim. Ebû
Bekr o sehrin kapısıdır!) Bunun dogrulugu Kur’ân-ı kerîm ile
bildirilmisdir. [Zümer sûresi 33.cü âyetinde meâlen], (Onlar ki,
sıdk ile geldiler ve onu tasdîk etdiler) buyuruldu. Burada kasd
edilen Ebû Bekrdir “radıyallahü teâlâ anh”. Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” buyurdu ki: (Ben îmânın sehriyim.
O sehrin kapısı Ömerdir.) Bunun tahkîki kitâbullahdadır. [Enfâl
sûresi 64.cü âyetinde meâlen], (Ey Resûlüm! Sana Allah ve
mü’minlerden sana tâbi’ olanlar yetisir) buyuruldu. Burada
kasd edilen Ömer “radıyallahü teâlâ anh” hazretleridir. Yine
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” buyurdu ki: (Ben
ma’rifetin sehriyim. Osmân o sehrin kapısıdır.) Bunun tahkîki
kitâbullahdadır. [Zümer sûresi 9.cu âyetinde meâlen], (Geceleri
devâmlı secdede ve ayakda ibâdet eden ile küfr ve isyânda
olan bir olur mu?) buyuruldu. Burada kasd edilen Osmân “radıyallahü
teâlâ anh” hazretleridir. Sonra Siblî “rahimehullah”
sükût etdi. O süâl eden kimse dedi ki; niçin Alînin fadlına istidlâl
etmeyip, sükût etdin. Siblî “rahimehullahü teâlâ” buyurdu:
Biz sunun üzerine sübhe etmeyiz ki, Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” buyurdu: (Ben ilmin sehriyim! O sehrin kapısı
Alîdir.) Bunun tahkîki kitâbullahdadır. [Insan sûresi 7.ci
âyet-i kerîmesinde meâlen], (Nezrlerinde vefâ gösterenler, siddeti
yaygın olan kıyâmet gününden korkarlar) buyuruldu. Bu-
– 475 –
rada kasd edilen Alîdir “radıyallahü anh”.
Yirmibirinci Menâkıb: Sahîh rivâyet ile nakl olunmusdur.
Hazret-i Cebrâîl aleyhisselâm, Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” hazretlerine, dört elma getirdi. Resûlullah,
birisini Ebû Bekre “radıyallahü anh” verdi. Birisini Ömere
“radıyallahü anh” verdi. Birisini Osmâna “radıyallahü anh”
verdi. Birisini Alîye “radıyallahü anh” verdi. Ebû Bekrin “radıyallahü
teâlâ anh” elması üzerinde, (Hâzâ hediyyetün minel
Melik-issefîk alâ Ebî Bekr-i Sıddîk) [Bu, meliküssefîkden Sıddîka
hediyyedir] yazılmısdı. Ömerin “radıyallahü teâlâ anh” elması
üzerinde, (Hâzâ hediyyetün minel melikil vehhâb alâ
Ömer-il Hattâb), [Bu, melikül vehhâbdan, Ömer-ül Hattâba
hediyyedir] yazılmısdı. Osmânın “radıyallahü teâlâ anh” elması
üzerinde, (Hâzâ hediyyetün minel melik-ül hannân el mennân
alâ Osmân bin Affân) [Bu, melikül Hannân ve mennândan
Osmân bin Affâna hediyyedir] yazılmısdı. Alînin “radıyallahü
teâlâ anh” elması üzerinde, (Hâzâ hediyyetün minel melikil
Vâhibil Gâlib alâ Alî ibni Ebî Tâlib) [Bu, Melikül Vâhibül Gâlibden,
Alî bin Ebî Tâlibe hediyyedir] yazılmısdı. Yine Ebû
Bekrin “radıyallahü anh” elması üzerine, (Ebû Bekre bugz
eden zındıkdır) yazılmıs idi. Ömerin “radıyallahü anh” elması
üzerine, (Ömere bugz edenin yeri Sekar [Cehennem]dir) yazılmıs
idi. Osmânın “radıyallahü anh” elması üzerine, (Osmâna
bugz edenin hasmı Rahmândır) yazılmıs idi. Alînin “radıyallahü
anh” elması üzerine, (Alîye bugz edenin hasmı Nebîdir) yazılmıs
idi.
Yirmiikinci Menâkıb: Hadîs-i serîfde Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” buyurdular ki: (Nûh aleyhisselâm, kavminden,
haddinden ziyâde eziyyet ve müskilât çekip, müslimân
olmalarından da kat’î ümîdini kesip, düâ edip, [Nûh sûresi 26.cı
âyet-i kerîmesinde meâlen buyuruldugu gibi], (Yâ Rabbî! Yeryüzünde
dolasan hiçbir kâfiri bırakma.) dedi. Allahü tebâreke
ve teâlâ hazretleri düâsını kabûl etdi. Cebrâîl aleyhisselâm gelip,
tûfanın nasıl olacagını ve nasıl gemi yapacagını söyledi. Nûh
aleyhisselâma neccârlıgı [marangozlugu] ta’lîm etdi ve dedi ki:
Allahü Sübhânehü ve teâlâ hazretleri buyurdu ki, bir gemi yapacaksın.
Nûh aleyhisselâm dedi; nasıl yapmam lâzım. Cebrâîl
– 476 –
aleyhisselâm dedi: Yüzyirmidört bin Peygamber adına birer
tahta yont. Nûh aleyhisselâm buyurdu: Yâ Cebrâîl! Ben bütün
Peygamberlerin adlarını bilmem. Cebrâîl aleyhisselâm dedi:
Allahü teâlâ hazretleri, senin tahta yontmanı emr buyurur.
Cümle esyânın hâlıkı olarak, ben onların adlarını halk edip,
tahtalar üzerinde zuhûra getiririm buyurur. Ilk tahtayı ki kesip,
yontdu. Âdem “alâ nebiyyinâ aleyhissalâtü vesselâm” hazretlerinin
ismi o tahta üzerinde meydâna geldi. Bir tahta dahâ yontdu.
Sis [Sît] aleyhisselâmın ismi meydâna geldi. Üçüncü tahtada
Idrîs aleyhisselâmın ismi, dördüncü tahtada Nûh aleyhisselâmın
ismi meydâna geldi. Böylece her bir tahta üzerinde bir Peygamberin
ism-i serîfi meydâna geldi. Son tahtayı tras etdikde
Muhammed Mustafâ “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin
ism-i serîfi zuhûra geldi. Sonra yüzyirmidört bin mıh [çivi]
yapdı. Her çivi üzerinde bu tertîb ile, bir Peygamberin ism-i
serîfinin yazılmıs oldugunu gördü. Cebrâîl aleyhisselâm geldi ve
dedi ki: Allahü teâlâ buyurur: Tahtaları terkîb edip, mıhları [çivileri]
muhkem et. Temâmını yerlesdirdi. Temâm olmadı. Dört
tahtalık yer eksikdi. Cebrâîl aleyhisselâm gelip, dedi. Yâ Nûh!
Muhammed Mustafâ “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hâtem-
ün-nebiyyindir. Onun dört yâri vardır. Birincisi Ebû Bekr,
ikincisi Ömer, üçüncüsü Osmân, dördüncüsü Alîdir “radıyallahü
teâlâ anhüm”. Allahü Sübhânehü ve teâlâ hazretleri buyurur
ki: Bu dört tahtaya da Çihâr yâr ismine yont ki, senin gemin
temâm olsun. Nûh aleyhisselâm dört tahta dahâ yontup, terkîb
etdikde, o gemi temâm oldu. Cebrâîl aleyhisselâm (Simdi senin
sefînen temâm oldu) buyurdu.)
Isâret: Yâ Nûh! Mustafâ adı ve Ebû Bekr, Ömer, Osmân ve
Alî adı yazılmıs olmayınca, su tûfanından sana kurtulus olmaz,
diye bildirildi. Ey mü’min! Muhammed Mustafâ “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” hazretlerinin muhabbeti ve Çihâr yâr-i güzînin
muhabbeti senin kalbinde olmayınca, Cehennem atesinden
kurtulamazsın. Ebedî Cennete erismezsin. Bîçûn ve bîçûgûne
olanın dîdârını görmezsin. Dâr-ı islâmda dogru oturmazsın.
Yirmiüçüncü Menâkıb: Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi
ve sellem”, (Dîni pâk ve muvahhid her mü’min hâlis kalb ile
– 477 –
(Bismillâhirrahmânirrahîm) söylese, Allahü tebâreke ve teâlâ
hazretleri, ondan dolayı Cennetde kırmızı yâkutdan bir sehr binâ
eder. Her sehrde, zebercedden bin kasr, her kasrda bin serây,
her serâyda bin hâne, her hânede bin taht, her tahtda sündüsden
ve harîrden [ipekden] bir dösek. Her dösegin üzerinde
bir hûrî, ayagından beline kadar anber, belinden gerdânına kadar,
beyâz kâfûrdan, gerdânından basına kadar nûrdandır. Alnına
Ebû Bekr-i Sıddîk, sag yanagına Ömer-ül Hattâb, sol yanagına
Osmân bin Affân, çenesinde Aliyyül Mürtedâ, dudaklarına
(Bismillâhirrahmânirrahîm yazılmısdır.). Mutî’ ve muhlis
olanların hepsi, ömürlerinde dilleri ile bir kerre besmele söylese,
onun kurtulmasına ve halâsına sebeb olur. Nerede kaldı ki,
gece ve gündüzde farz ve nâfile nemâzlarda mü’minler besmele
okurlar. Gâfil olmayıp, âgâh olanlar, her islerinin basında
besmele okurlar.
Yirmidördüncü Menâkıb: Abdüllah ibni Abbâs “radıyallahü
teâlâ anhümâ” hazretlerinin rivâyet etdigi bir hadîs-i serîfde,
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdular
ki: (Cebrâîl aleyhisselâmdan isitdim, dedi ki: Rabbil’âlemîn,
Muhammedin “aleyhisselâm” nûrunu yaratdıkdan sonra
[akabinde], bir kandil halk etdi. O kandili Ars-ı azîmin altına
asdılar. Muhammed Mustafâ “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretlerinin nûru o kandilin etrâfında iki bin sene ibâdet etdi.
Ondan sonra dört katre su o kandilden damladı. Medîne-i münevvereye
düsdü. Emr geldi ki, yâ Cebrâîl o topragı kaldır. Bir
semâme yap. Ben de yapdım. Buyruk geldi ki, o semâmeyi Rıdvânın
önüne ilet. Onu kâfûr ve anber ile, misk ve za’ferân ile
yogursun. Rıdvânın yanına iletdim. O semâmeyi yogurdu. Ondan
sonra buyruk geldi ki, yâ Cebrâîl! Bu kâfûr ve anber, misk
ve za’ferân ile yogrulan çamuru, rahmet deryâsına daldır. Götürdüm,
rahmet deryâsına daldırdım. Bin sene orada kaldı.
Buyruk [emr] geldi ki, yâ Cebrâîl! Simdi, rahmet deryâsından
onu çıkar. Heybet deryâsına ilet [götür]. Heybet deryâsına götürdüm.
Bin sene de orada kaldı. Emr geldi ki, çıkar, hayâ deryâsına
daldır. Ben de hayâ deryâsına daldırdım. Bin sene de
orada kaldı. Emr [buyruk] geldi: Temâm oldu mu dedi. Temâm
oldu, dedim. Her seyi en iyi seklde Sen bilirsin, dedim. Emr geldi
ki, ondan çıkar, ilm deryâsına götür. Ben de çıkarıp, ilm der-
– 478 –
yâsına götürdüm. Bin sene de orada kaldı. Emr geldi ki, temâmdır.
Cebrâîl aleyhisselâm der ki, küstahlık edib, dedim ki,
yâ Rabbî! Bu nûrdan ne halk etmek istersin. Buyruk geldi ki, yâ
Cebrâîl! Bu nûrdan bir kulu halk etmek isterim ki, Arsdan topraga
kadar âlemde ondan azîz bir kul olmaz. Arsın kenârına
bakdım. Lâ ilâhe illallah, Muhammedün resûlullah, yazılmıs
gördüm. Senin adını bildim ve dedim, yâ Rabbî! Kâfûr ve anber,
misk ve za’ferândan ne halk etmek istersin. Buyurdu ki,
onun kemigini kâfûrdan, halk ederim. Etini anberden, sinirini
za’ferândan. Ey Cebrâîl, za’ferân renginde yüzünü, miskden tüyünü
ve anberden kokusunu halk ederim. Rahmet deryâsından
Ebû Bekri halk ederim. Heybet deryâsından Ömeri, hayâ deryâsından
Osmânı, ilm deryâsından Alîyi halk ederim “radıyallahü
teâlâ anhüm”.)
Yirmibesinci Menâkıb: Sahîh rivâyet ile gelmisdir. Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” buyurdu ki: Allahü teâlâ
bir bostân halk etmisdir. O bostânda kendi kudret ve nusretiyle
dört ırmak yaratmısdır. Biri, ikrâr ırmagı. Biri, tevhîd ırmagı.
Biri, ahkâm-ı islâmiyye ırmagı. Biri, kelâm ırmagı. Her bir ırmagı
bir bucakda [kösede] yaratdı. Ebû Bekr muhabbetini bir
bucaga [köseye] koydu. Ömer muhabbetini ikinci bucaga koydu.
Osmân muhabbetini üçüncü bucaga koydu. Alî muhabbetini
dördüncü bucaga [köseye] koydu. Her kösede on agaç halk
etdi [yaratdı].
Ebû Bekr “radıyallahü anh” muhabbetinin kösesinde halk
etdigi on agacın birincisi, sehâdet agacı, ikincisi, havf agacı,
üçüncüsü, recâ agacı, dördüncüsü, sevk agacı, besincisi, cehd,
altıncısı, hayr, yedincisi, sükr, sekizincisi tevâdu’, dokuzuncusu
nusret, onuncusu, ihlâs agacı idi.
Ömer “radıyallahü anh” muhabbetinin oldugu kösede halk
etdigi [yaratdıgı] on agacın, birincisi emânet agacı, ikincisi salâbet
agacı, üçüncüsü sefkat, dördüncüsü inâbet, besincisi muhabbet,
altıncısı ihlâs, yedincisi kanâat, sekizincisi rızâ, dokuzuncusu
temyîz, onuncusu tevfîk agacı idi.
Osmân “radıyallahü anh” muhabbetinin kösesinde halk etdigi
on agacın birinci agacı vefâ agacı, ikincisi hasyet agacı,
– 479 –
üçüncüsü hurmet, dördüncüsü müvâneset, besincisi tevekkül,
altıncısı hamiyyet, yedincisi ilm, sekizincisi hilm, dokuzuncusu
sehâ, onuncusu hayâ agacıdır.
Alî “radıyallahü teâlâ anh” muhabbetinin kösesinde halk etdigi
on agacın, birinci agacı sefâ’at agacı, ikincisi sehâvet, üçüncüsü
istikâmet, dördüncüsü nemâz, besincisi sabr, altıncısı istitâ’at,
yedincisi zühd, sekizincisi rahmet, dokuzuncusu yakîn,
onuncusu sadâkat agacıdır.
Bu bostânı hâzır edince, iki tâife bostâna geldiler. Bir tâife
riâyet edip, bostâna nazar etmediler. Önlerine bakdılar. Adâvet
agacını gördüler. Sag taraflarına bakdılar, la’net agacını gördüler.
Sol taraflarına bakdılar, sekâvet agacını gördüler. Arkalarına
bakdılar, gadab agacını gördüler. Dediler, gelin bu bostâna
girelim. Ayaklarını; adâvet ve la’net ve sekâvet ve gadab vâdisine
koymagı kasd etdikleri gibi, buyruk erdi ki [emr geldi ki],
ey bagban [bahçevân], bunları geri döndür. Ses melekûte yayılınca,
bunlar kimlerdir fermânı gelince, bunlar râfizîlerdir denildi.
Bundan evvel bir tâife bostâna girmek istediler. Edeble ve
hurmetle ayaklarını koydukları gibi, Çihâr yârin muhabbeti
kalblerinde sâbit oldugu hâlde, nidâ geldi ki, ey bagban [bahçevân],
kapıyı aç, dostlar içeri girsinler. Bunlar bizim dostlarımız
cümlesindendir. Bostâna girdiler. Bir nesne tatmadılar, meyvelerinden
yimediler. Ellerini farzlara vurdular. Ayaklarını sünnet
makâmına koydular. [Sünnet üzere hareket ederler.] Muhabbet
bostânı tarafına giderler. O bostân ortasında tecrîd tahtını
koydular. Rızâ yasdıgına dayandılar. Ihtiyâr dösegini dösediler.
Bu tahtın ortasında hamd simâtını dösediler. O simât [sofra]
üzerine hazret ta’âmı koydular. O sofranın kenârlarında
sükr sekerini dizdiler. Bu sofranın önünde, se’âdet ve sehâdet
iskemlesini koydular. Ve kerâmet lâmbasını onun üzerine koydular.
Ve ihlâs yagını o lâmbadan içine koydular. Yakîn fitilini
ona dikdiler [geçirirler]. Muhabbet atesi ile ısıklandırdılar. Bu
ta’âmı yidiler. Mahmûr oldular. Ellerini havf çalgısına götürdüler.
Sabr ibrisîmini ona bagladılar. Ask mızrâbı ile, sabr ibrisîmine
vurup, na’me çıkardılar ki; biz Resûlullahın “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” Çihâr yârını, ya’nî, Ebû Bekr, Ömer, Osmân,
Alî “radıyallahü teâlâ anhüm” hazretlerini cândan seve-
– 480 –
riz. Sonra, onlara rahmet nazarı ile nazar olundu. Se’âdet makâmına
onları oturturlar.
Yirmialtıncı Menâkıb: Ebû Zer-i Gıfârî “radıyallahü teâlâ
anh” rivâyet eder. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretleri ile bir baga gitdik. Hazret-i Resûl-i ekrem, bana buyurdu
ki, (Yâ Ebâ Zer! Bilmis ol ki, Hallâk-ı âlem celle celâlühü,
bu bagda, Âdem “alâ nebiyyinâ ve aleyhissalâtü vesselâm”
hazretlerinden bin kerre bin sene evvel bir emânet koymusdur.).
Ebû Zer “radıyallahü anh” der ki, o baga girdik. Dört dal
gördük. Herbir dalda yapraklar var. Bir dalın yapraklarında,
(Lâ ilâhe illallah Muhammedün Resûlullah, ben Ebû Bekr-i
Sıddîkım) yazılı oldugunu gördüm. Bunu görünce, istedim ki,
geri döneyim. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretlerine haber vereyim. Ikinci dal bana dedi ki, sabr et, ki
göresin. Ikinci dal üzerindeki kırmızı yapraklar üzerinde, (Lâ
ilâhe illallah Muhammedün Resûlullah, ben Ömer-ül Fârûkum)
yazılmıs gördüm. Istedim ki, geri döneyim. Üçüncü dal
bana dedi ki, sabr et, göresin. Üçüncü dal üzerinde, beyâz yapraklar
üzerinde, (Lâ ilâhe illallah Muhammedün Resûlullah.
Ben sehîd Osmânım) yazılmıs gördüm. Istedim ki, geri döneyim.
Dördüncü dal bana dedi, sabr et de göresin, [neler göreceksin].
Dördüncü dal üzerinde, yesil yapraklar üzerinde, (Lâ
ilâhe illallah Muhammedün Resûlullah. Ben Aliyyül Mürtedâyım)
yazılmıs gördüm. Ayrıca herbir yaprak üzerinde; Allahü
tebâreke ve teâlânın la’neti, bunları seb’ edenlere, bunlara bugz
edenler üzerine olsun, yazılı idi.
Yirmiyedinci Menâkıb: Abdüllah ibni Abbâs “radıyallahü
teâlâ anhümâ” hazretleri rivâyet etmisdir. Bir gün Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin huzûr-ı serîflerine
vardım. Gördüm ki, mubârek dudagını dudagı üzerine
koymus. Resûlullahı o seklde hiç görmemis idim. Mubârek eli
ile bana isâret eyleyip, yanına çagırdı. Varıp, yanına, ne oldu yâ
Resûlallah, dedim. Buyurdu ki, (Yâ Abbâs oglu! Bu sâatde bir
melek yanıma geldi. Bir turunçu bana sundu [verdi]. Elime almazdan
evvel, turunç dört pâre oldu. Bir pâresi [parçası] ikiye
bölünüp, gördüm, içinden bir hûrî çıkdı ki, yetmis bölük kisve-
– 481 – Menâkıb-ı Çihâr Yâr-i Güzîn - F:31
si var. Yetmis hulle giymis ki, o hullelerden [elbiselerden], kemiklerinin
ilikleri görünür. Eger agzının suyu deryâlara [denizlere]
salınsa [damlasa], denizler tatlı olurdu. Dedim, sen kimsin
ve kimin içinsin. Ben müslimânların imâmı, muhâcirlerin
evveli, Ebû Bekr-i Sıddîk içinim. Ikinci parça da iki bölük olup,
onun içinden bir hûrî çıkdı ki, eger gözünü açsa idi, gözünün
nûrundan, dünyâ münevver olurdu. Allahü tebâreke ve teâlâ
hazretleri, onu kâfûrdan ve miskden ve anberden halk etmis.
Dedim, sen kimin içinsin. Dedi, ben Ömer ibnül Hattâb içinim.
Üçüncü parça da iki bölük olup, içinden bir hûrî çıkdı. Bası
üzerine bir tâc koymus. O tâcın dört tarafı var. Inci ve yâkut dizilmis.
Ben dedim, sen kimin içinsin. Dedi, ben Osmân bin Affân
içinim. Dördüncü parça da bölünüp, içinden bir hûrî çıkdı.
Hulleler giymis. Saçlarını [zülüflerini] salıvermis. Ben dedim,
sen kimin içinsin. Ben Fâtıma içinim, dedi. Onların [üç halîfenin]
karsılıgı hûrîler oldu. Alînin karsılıgı hûrî olmadı. Zîrâ
hazret-i Alîye Fâtıma-tüz-zehrâ verilmis idi ki, bin kerre bin
hûrîden dahâ iyidir [kıymetlidir] “radıyallahü teâlâ anhüm ecma’în”.)
Yirmisekizinci Menâkıb: Bir vakt Cebrâîl aleyhisselâm, Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin huzûruna
geldi. Dedi ki: yâ Resûlallah! Allahü Sübhânehü ve teâlâ
hazretleri, Âdem “aleyhisselâm” hazretlerini halk edip, rûhunu
bedenine verdi. O vakt buyurdu ki, yâ Cebrâîl! Cennete var, bir
elma getir. O elmayı kuvvetlice sık. Tâ ki, elmadan su çıksın.
Elmayı getirdim. Kuvvet ile sıkdım. Ondan bir katre su çıkdı. O
bir katreyi Âdem “aleyhisselâm” hazretlerinin bogazına damlatdım.
Allahü tebâreke ve teâlâ hazretlerinin emri ile o bes
katre [damla] oldu. Bir katreden seni halk etdi ki, Muhammed
aleyhisselâmsın. Ikinci katreden Ebû Bekri halk etdi. Üçüncüden
Ömeri, dördüncüden Osmânı, besinciden Alîyi halk etdi
[yaratdı]. Bundan ötürü ki, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi
ve sellem” hazretleri buyurdu: (Ben ve eshâbım bir sudan yaratıldık.)
Yirmidokuzuncu Menâkıb: Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdular ki: Bir gün Cebrâîl
aleyhisselâm benim yanıma geldi. Ben dedim, ey Cebrâîl. Sen
– 482 –
ne zemândan beri, Ebû Bekri bilirsin [tanırsın]. Dedi ki, yâ Resûlallah!
Allahü teâlâ seni ve Âdemi halk etmezden onsekizbin
sene evvel, beni halk etdi [yaratdı]. Basımı secdeye koydum.
Emr geldi ki, yâ Cebrâîl ben kimim! Basımı yukarı kaldırıp, dedim
ki, (Sen yaratıcı olan Allahsın!) Bir kerre dahâ basımı secdeye
koydum. Yine emr olundu ki, ben kimim. Basımı kaldırıp,
dedim ki, (Sen her seyi yaratan Allahsın!) Sonra âlemi yaratdı.
Emr etdi ki, Cebrâîl ileri gel. Ileri gitdim. Nidâ geldi ki,
dogru söyledin. Basımı secdeye koydum. Küstâhlık etdim, dedim:
Ey Allahım! Benden evvel kimse halk etdin mi? Önüne
bak diye hitâb geldi. Bakdım, bir nûr gördüm. Sagıma ve soluma
bakdım. Nûr gördüm. Ardıma bakdım, nûr gördüm. Dedim,
ey Allahım! Bu nûrlar nedir. Nidâ geldi ki, ey Cebrâîl, önce
bu nûru yaratdım. Bu nûra Muhammed Mustafâ diye ad
verdim. Yâ Rabbel’âlemîn. Bu dört nûr ki, dört tarafındadır.
Bu nûrlar nedir. Nidâ geldi ki, yâ Cebrâîl! O önündeki nûr,
Ebû Bekr-i Sıddîkdır. O sagındaki nûr, Ömer bin Hattâbdır. O
solundaki nûr, Osmân bin Affândır. O arkadaki nûr, Aliyyül
Mürtedâdır. [Ya’nî onun nûrudur.] Ben dedim, yâ Rabbel’âlemîn!
Onların Senin dergâhında ne kadar kıymetleri vardır. Nidâ
geldi ki, yâ Cebrâîl! Benim izzetim celâlim hakkı için, her
kim, benim birligime inanıp, Muhammed Mustafânın risâletine
sehâdet ederek, kıyâmet gününe gelir, bu çâr-i yârin [ya’nî hülefâ-
i râsidînin] muhabbeti onun kalbinde olursa, onu Cennete
dâhil kılarım.
Otuzuncu Menâkıb: Rivâyet edilmisdir ki, dört âyet nâzil oldu.
Bu dört âyet-i kerîmenin herbiri ile, Çihâr yâr-i güzîn “radıyallahü
teâlâ anhüm”, kendini kurtulmaga sebeb edindi. Bundan
sonra Allahü tebâreke ve teâlâ Çihâr yâr-i güzînin senâsı
hakkında dört âyet-i kerîme dahâ nâzil kıldı. Meâl-i serîfi (Iste
onlar, Allahü teâlâya karz-ı hasen ile borç verirler...) olan, Bekara
sûresi 245.ci âyet-i kerîmesi nâzil oldu. Ebû Bekr “radıyallahü
teâlâ anh” buyurdu ki, bu âyet-i kerîme nâzil oldukdan
sonra, ben dünyâ malından kendime bir nesne alıkoymam dedi.
Her ne malı var ise, hepsini verdi. Meâl-i serîfi (Iste o verenler,
takvâ sâhibi oldukları için verirler) olan, Leyl sûresi 5.ci âyet-i
kerîmesi nâzil oldu. Meâl-i serîfi (... Cum’a günü nemâz için
ezân okundugu zemân, Allahı anmaga kosun. Alıs-verisi bırakı-
– 483 –
nız...) olan, Cum’a sûresi 9.cu âyet-i kerîmesi nâzil oldu. Ömer
“radıyallahü teâlâ anh” buyurdu ki, (Allahü tebâreke ve teâlâ
hazretleri buyurdu ki, bir sâat bey’ etmeyiniz. Bundan sonra
bey’ etmem.)
[Nûr sûresi 37.ci âyet-i kerîmesinde meâlen], (O kimselerin
alıs-verisleri Allahın zikrine engel olmaz...) buyuruldu. Sonra,
meâl-i serîfi (Geceleri biraz uyudukdan sonra nemâza kalk. Bu
senin için nâfiledir...) olan, Isrâ sûresi 79.cu âyet-i kerîmesi nâzil
oldu. Osmân “radıyallahü teâlâ anh” dedi ki, Allahü teâlâ
hazretleri buyurur: (Bir sâat uyumayın). Ben bundan böyle geceleri
uyumam. Bu âyet-i kerîme nâzil oldu. [Zümer sûresi 9.cu
âyet-i kerîmesinde meâlen], (Bütün gece devâmlı secde ederek,
ayakda durup ibâdet edip, Rabbinin rahmetini ümîd eden...)
buyuruldu.
Meâl-i serîfi (Allahü teâlâ mü’minlerin nefslerini, Allah yolunda
fedâ etmelerini istedi) olan, Tevbe sûresi 111.ci âyet-i kerîmesi
nâzil oldu. Alî “radıyallahü teâlâ anh” dedi ki, Allahü
teâlâ hazretleri buyurur: (Cihâd eyle.) Ben bundan sonra cihâdı
terk etmem. Meâl-i serîfi (Allahü teâlâ din yolunda saf olup,
cihâd edenleri elbette sever) olan, Saf sûresi 4.cü âyet-i kerîmesi
nâzil oldu.
Otuzbirinci Menâkıb: Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” buyurdu ki, Allahü Sübhânehü ve teâlâ hazretleri beni
güzîde kıldı. Benim için Eshâbımı güzîde kıldı. Onların
ba’zısını kayınbabam etdi. Ba’zısını benim dâmâdım yapdı.
Hepsi benim Eshâbımdandır. Bana nusret edicidirler. Onlardan
sonra bir kavm gelecekdir. Onları seb’ ederler. O kavm ile
su içilmez. Onlara kız verilmez. Onların nemâzı kılınmaz. Onları
aranızdan çıkarınız. Ebû Bekr, Ömer, Osmân ve Alîye “radıyallahü
anhüm” bugz ederler. Toprak onların baslarına olsun.
Günesi ve Ayı ve Ülkeri ve Tan yıldızını sevmezler. Ebû
Bekr günes gibidir. Ömer Ay gibidir. Osmân Ülker gibidir. Alî
Tan yıldızı gibidir. Meyve günes ile piser. Ay ile renk tutar. Ülker
ile lezzetlenir. Tan yıldızı ile belâdan emîn olur. Islâm, Ebû
Bekrin îmânı ile mekân tutdu. Ömerin îmânı ile süslendi. Osmânın
îmânı ile hos oldu. Alînin îmânı ile düsman belâsından
emîn oldu.
– 484 –
Isâret: Ebû Bekr “radıyallahü teâlâ anh” incir gibi idi. Zâhiri-
bâtını bir idi. Ömer “radıyallahü teâlâ anh” zeytin gibi idi.
Sırrı, alâniyyesinden iyi idi. Osmân “radıyallahü teâlâ anh” sinîn
[Tûr-i sînâ] gibi idi. Zâhiri meyve ile süslü, bâtını su çesmeleri
ile donanmıs idi. Alî “radıyallahü teâlâ anh” Mekke-i mükerreme
sehri gibi idi. Her kim Mekkede oldu, azâbdan emîn
oldu.
Ebû Bekr “radıyallahü teâlâ anh” sâhib-ül gâr [magara arkadası]
idi. Ömer “radıyallahü teâlâ anh” seyh-ül iftihâr idi. Osmân
“radıyallahü teâlâ anh” Fâtih-ül emsâr [sehrler feth eden]
idi. Alî “radıyallahü teâlâ anh” kâtil-i füccâr [kâfirleri öldüren]
idi. Ebû Bekr “radıyallahü anh” Resûlullaha “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” ilm idi. Ömer “radıyallahü anh” o hazrete
hasmet idi. Osmân “radıyallahü anh” dirhem idi. Alî “radıyallahü
anh” kalem idi. Ebû Bekr “radıyallahü anh” ârif idi. Ömer
“radıyallahü anh” âdil idi. Osmân “radıyallahü anh” âkıl idi.
Alî “radıyallahü anh” âlim idi. Ebû Bekr-i Sıddîk, sıdk ve safâ
ile idi. Ömer-ül Fârûk, kuvvet ve salâbet ile idi. Osmân-ı Zinnûreyn
cevâd ve sehâ ile idi. Aliyyül Mürtedâ, heybet ve secâ’at
ile idi.
Ebû Bekr “radıyallahü anh” tâc-ı islâm idi. Ömer “radıyallahü
anh” izz-i islâm idi. Osmân “radıyallahü anh” nûr-i islâm
idi. Alî “radıyallahü anh” fahr-ül islâm idi. Ebû Bekr “radıyallahü
anh” takî idi. Ömer “radıyallahü anh” nakî idi. Osmân “radıyallahü
anh” zekî idi. Alî “radıyallahü anh” vefî [vefâlı] idi.
Ebû Bekr “radıyallahü anh” Seyyid-üs-sâbikîn idi. Ömer “radıyallahü
anh” Seyyid-ül-sâdikîn idi. Osmân “radıyallahü anh”
Seyyid-ül-münfikîn idi. Alî “radıyallahü anh” Seyyid-ül-mü’minîn
idi. Ebû Bekr “radıyallahü anh” Dâî-i Hak ve Seyyid-ül Berere
[Hakka da’vet edici, iyilerin seyyidi] idi. Ömer-ül Fârûk
“radıyallahü anh” Kâhir-ül-Fecere [fâsıkları kahr edici] idi. Osmân
“radıyallahü anh” Seyyid-ül-Hiyere [seçkinlerin efendisi]
idi. Alî “radıyallahü anh” Kâtil-ül-kefere [kâfirleri öldürücü]
idi.
Her kim Ebû Bekri “radıyallahü anh” severse, Allahü teâlâ
onu sever. Her kim Ömeri “radıyallahü anh” severse, isleri iyi
olur. Her kim Osmânı “radıyallahü anh” severse, sevâbı bîsu-
– 485 –
mâr [hesâbsız] olur. Her kim Alîyi “radıyallahü anh” severse,
karsılıgı Cennet ve dîdâr olur. Her kim bunları sevmezse, karsılıgı
Cehennem ve nâr olur. Devleti nigünsâr [bas asagı] olur.
Allahü teâlâ ondan bîzâr olur.
Otuzikinci Menâkıb: Rivâyet ederler ki, bir gün Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin Sahâbe-i güzîni
“rıdvânullahi teâlâ aleyhim ecma’în” toplanmıslar idi. Kendi
hâllerinden söz söyliyorlar idi. Birisi aralarından kalkıp, dedi ki,
yâ Ebâ Bekr! Allahü tebâreke ve teâlâ hazretlerinin izzet ve
azameti için söyle, bu mertebeye ne ile erisdin. Buyurdu ki: Yemîn
verdiginiz için söylemek lâzımdır. Dünyâya karsı, dîni ihtiyâr
etdim [seçdim]. Âhıretden, Allahü teâlânın rızâsını seçdim.
Hiçbir gün önüme bir hâl gelmedi ki, o husûsda, Allahü tebâreke
ve teâlâ hazretlerinin hakkını, kendi hakkım üzerine üstün
tutmıyayım. [Ya’nî Allahü teâlânın hakkını üstün tutdum.]
Ömer “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerine süâl etdiler. Sen bu
mertebeye ne ile erisdin. Buyurdu ki: Onunla erisdim ki, muhakkak
iki cihânda, Allahü teâlânın, istedigini azîz etdigini ve
istedigini zelîl etdigini aklımdan çıkarmadım. Osmân “radıyallahü
teâlâ anh” hazretlerine süâl etdiler. Sen ne ile bu dereceye
erisdin. Buyurdu ki, Kitâbullahı sag tarafıma koydum. Resûlullahın
sünnetini sol tarafıma koydum. Muhakkak bildim ki, Allahü
teâlâ hazretleri benim sırrıma muttalîdir. Alî “radıyallahü
teâlâ anh” hazretlerinden süâl etdiler: Sen ne ile bu dereceye
erisdin. Cevâb buyurdu ki; cihâd ile erisdim. Otuz sene mücâhede
kılıncı ile ve hasyet zırhıyle ve vera’ kalkanı ile, tâ’at ve
ibâdet oku ile, gönül kapısında oturdum. Bir nesneyi ki, gönlüme
koymadım ve hâtırıma getirmedim. Allahü teâlânın rızâsı
dısında bir nesneyi gönlüme sokmadım.
Otuzüçüncü Menâkıb: Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” buyurdu: (Ebû Bekr benim görür gözümdür ve isitir
kulagımdır.) Resûlullahın “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretlerinin gözüne ve kulagına ta’n eden kimsenin gözleri kör
olsun. Yine buyurdu: (Ömer benim arkam [sırtım] ve sıgınagımdır.)
O hazretin arkasını ta’n eden kimsenin arkası kırılsın.
Buyurdu: (Osmân benim elimdir.) O Sultân-ı Enbiyânın elini
ta’n eden kimsenin eli kesilsin. Buyurdu: (Alî benim gömlegim-
– 486 –
dir.) Server-i âlemîn gömlegini ta’n eden kimsenin gömlegi parça
parça olsun. Haberde vârid olmusdur ki, kıyâmet gününde
ümmet-i Muhammedin güzîdeleri [seçilmisleri] ars önüne varırlar.
Âsîlerin ahvâllerini görürler ki, arz ederler. Ebû Bekr-i Sıddîk
“radıyallahü teâlâ anh” der ki, yâ Rabbî, dogru sözlüleri bana
bagısla. Ömer-ül Fârûk “radıyallahü teâlâ anh” der ki, yâ
Rabbî! Âdilleri bana bagısla. Osmân “radıyallahü teâlâ anh”
der ki, yâ Rabbî! Hayâ edenleri bana bagısla. Alî “radıyallahü
teâlâ anh” der ki, yâ Rabbî! Civânmerdleri bana bagısla. Muhammed
Mustafâ “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri
buyurur; yâ Rabbî, fakîrleri bana bagısla.
Otuzdördüncü Menâkıb: Bir gün Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” oturmus idi. Cebrâîl aleyhisselâm geldi.
Cehennem kıssasını söyledi. Ümmet-i Muhammedin günâhkârlarının
Cehenneme gideceklerini söyledi. Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” üzülüp, mahzûn oldular. Çihâr
yâr-i güzîn “rıdvânullahi teâlâ aleyhim ecma’în” hazretleri birbirine
bakısdılar. Dediler, ne dersiniz? Ebû Bekr “radıyallahü
anh” buyurdu: Ben onların günâhlarının yarısını götürürüm.
Ömer “radıyallahü anh” buyurdu: Ben de yarısını götürürüm.
Osmân “radıyallahü anh” buyurdu: Ben Allahü teâlâ ve tekaddes
hazretlerine düâ ederim. Tâ beni onlara fedâ etsin. Beni o
kadar büyük [iri] yapsın ki, Cehennemde onların bütün yerlerini
doldurayım. Onlara girecek yer kalmasın. Alî “radıyallahü
anh” buyurdu: Allahü tebâreke ve teâlâ hazretleri bana o kadar
kuvvet versin ki, sırâtın kösesini düz tutayım. Tâ ki, onlar
selâmetle sırâtı geçsinler. Allahü teâlâ ve tekaddes hazretleri,
Meryem sûresi 85.ci âyet-i kerîmesinde meâlen, (O gün müttekîleri
rahmân huzûrunda elçiler olarak hasr ederiz) buyurmusdur.
Âyet-i kerîmedeki (Vefd) kelimesi Sahâbelerdir. Kıyâmet
günü olunca, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin
hizmetinde ve ümmet-i Muhammedin sefâ’atinde kıyâm
gösterirler.
Otuzbesinci Menâkıb: Rivâyet olunmus ki, Ebû Nevâs bir
sâir idi. Ömrünü günâh ile geçirmis, hüsrân ile sonuna götürmüs,
amel defterini de simsiyâh etmisdi. Öldükden sonra, bunca
günâhkârlıgı ile, rüyâda gördüler. Süâl etdiler ki, Allahü
– 487 –
Sübhânehü ve teâlâ sana ne mu’âmele etdi. Cevâb verdi ki, Çihâr
yâr-i güzîn “rıdvânullahi teâlâ aleyhim ecma’în” hazretlerinin
ve diger sahâbîlerin medhleri hakkında yazmıs oldugum
dört beyt sebebi ile beni bagıslayıp, afv etdi. O beytleri evimin
falan yerine koymusdum. Rü’yâyı gören varıp, bu beytleri ta’rîf
edilen yerde yazılmıs buldu:
Sâhib-i gâr Atîki [Ebû Bekri], sevdigim gibi derim,
Ebû Hafsı [Ömeri] ve Onu sevenleri severim.
Râzı olmadım Seyhin, ben evinde katline,
Çok severim, Seyhi [Osmânı] de Alîyi de.
Bence bütün sahâbe önderdirler ilmde,
Aksini söyliyenler, yara açarlar bu dinde.
Yâ Rab! Sen bilirsin hepsini sevdigimi,
Onların hurmetine, âzâd et nârdan beni.
Otuzaltıncı Menâkıb: Süleymân bin Zekvân adında, zâhid,
derecesi çok yüksek, tatlı bir kimse oldugu rivâyet edilen bir
kimse var idi. O der ki: Benim bir komsum var idi. Müfsid ve
asagı bir kimse idi. Gündüz pazarda olurdu. Gece gelir serâb
içerdi. Bana çok cefâ verirdi. Âciz oldum. Ogluma dedim, gel;
bu mahalleden bir baska mahalleye gidelim. Bunu görmiyelim.
Kalkdık, bir baska mahalleye gitdik. Orada oturduk. Sonra, o
adam öldü. O öldükden sonra, vatan-ı aslîmize geldik. Gecelerden
bir gece, bir kimse kapıyı çaldı. Çıkıp, kapımı açdım. Bir
merd gördüm ki, ayagı yerde, ama, o kadar yukarı bakdım, yüzünü
göremedim. Bana dedi ki, dısarı gel. Ben dedim, korkarım.
Korkma, dısarı gel, benim ardımca yürü. Ben de dısarı çıkdım
ve izince gitdim. Kabristâna vardık. Bir mezâr üzerinde
durduk. Bana dedi ki, bu mezârı aç. Ben de o mezârın topragını
açıp, lahdin kerpicine erisdim. Dedi ki, kerpici kaldır. Kerpici
kaldırdıgım gibi, bir bagçe gördüm ki, nihâyeti yok. Ve orta
yerinde bakdım bir taht kurulmus. Üzerinde elvân dösekler dösenmis.
O müfsid dedigim merd onun üzerine oturmus. Bana
dedi ki, bu merdi tanır mısın. Ben dedim, bu benim komsumdur.
Ben mahalleyi bunun yaramazlıgı yüzünden terk etmisdim.
Bana acâib gelmisdi [Hayretler içinde kaldım]. O Allahü tebâreke
ve teâlâ hazretleri hakkı için ki, sana bu kerâmeti vermis-
– 488 –
dir. Söyle ki, o merd bu kadar fısk ve fücûr ile bu mertebe-i aliyyeye
ne sebeble erismisdir. O dedi, hakîkaten, bu adam senin
dedigin gibi idi. Lâkin, bir iyi âdeti var idi. Ben dedim, Allahü
tebâreke ve teâlâ hazretleri için, o âdeti beyân eyle. Dedi, âdeti
bu idi ki, farz nemâzı kılıp, selâm verip, nemâzdan çıkdıkdan
sonra, (Yâ Rabbî! Ebû Bekre, Ömere, Osmâna ve Alîye “radıyallahü
anhüm” rahmet et) diye düâ okurdu. Bu kıssadan
ma’lûm oldu ki, her kim Çihâr yâre muhabbet besler ise; Allahü
teâlâ ve tekaddes hazretleri o kimseye ne kadar mücrim ve
günâhkâr dahî olsa da rahmet eyler.
Otuzyedinci Menâkıb: Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” hazretleri islâmı âsikâre eyledigi vaktde, âlemin zulmeti
cemâli nûrânîsi ile münevver oldu. Her tarafa elçiler ile mektûblar
gönderdi. Bütün insanları, karadan ve denizden, dag ve
ovadan Allahü tebâreke ve teâlâ hazretlerine da’vet etdi. Dıhye
“radıyallahü teâlâ anh” hazretlerini nâme [mektûb] ile rûm
sâhı Kaysere gönderdi. Dıhye “radıyallahü anh” rûm diyârına
vardıkda, Kaysere haber verdiler. Mekke-i mükerremede Peygamberlik
da’vâsı eden Muhammed Mustafâdan “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” elçi gelmisdir, kapıda durur. Rûm Kayseri,
çagırın içeri gelsin, dedi. Dıhye “radıyallahü anh” der ki,
ben içeri girdim. Mektûbu Kaysere sundum. Kayser mektûbu
benden alıp, ayaga kalkdı. Bası üzerine koydu. Gözlerine sürdü
ve öpdü. Sonra mektûbu açdı. Önüne koydu. Davûl ve kös çalınmasını
söyledi. Cümle reâyası [devlet adamları] toplandılar.
Kayser, hatîblerin minbere çıkdıkları gibi yüksek bir yere çıkdı.
Zîrâ minber yok idi. Sonra yüksek ses ile dedi ki, ey kavmim, bilin
ve âgâh olun ki, o merd ki, Mekke-i mükerremede risâlet
da’vâsı eder. Bu mektûbu bize göndermisdir. Cümlemizi hak dînine
da’vet etmisdir. Siz ne dersiniz ve ne cevâb verirsiniz. O
kavm birden feryâd edip, bagırdılar. Dediler ki, sen nasâra dînine
kötülük yapmak istersin ve baska bir dîne girmek istersin.
Kayser dedi ki, elem çekmeyiniz. Murâdım sizi tecrîbe etmek
idi. Göreyim dinlerine nusret ederler mi. Geri dönün. Selâmetle
evinize varınız. Kayser de kalkıp, serâyına vardı.
Dıhye “radıyallahü anh” der ki, bir gün Kayser beni çagırdı.
Kayserin yanına vardım. Yalnız idik. Elimi tutup, serâyına ilet-
– 489 –
di. O serâydan içeride bir baska serâya götürdü. Sonra bir odanın
kapısını açdı. Gâyet süslü ve çok insan sûretleri o odada
naks edilmisdi. Bana dedi ki, yâ Dıhye, bu üçyüzonüç Nebînin
sûretleridir ki, Îsâ aleyhisselâm bu dıvârda naks edilmisdir.
Dıhye der ki, ben o sûretlere nazar ederken [bakarken], nâgâh,
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin hilye-
i serîfine gözüm takıldı. O sûretler [resmler] arasında, ondördüncü
ayın yıldızlar arasında parladıgı gibi parlıyor idi. Ben
dedim ki, bu bizim Peygamberimiz Muhammed Mustafâ “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin sûret-i serîfidir.
Kayser dedi, dogru söylersin; ben de kitâblarımızda böyle buldum.
Dıhye der ki, bakdım o Serverin sag yanında bir sûret gördüm;
oturmus. Kayser bana dedi; bu kimdir. Ben dedim, Ebû
Bekr-i Sıddîkin sûretidir. Sol yanında oturmus birini gördüm.
Yüksek ve heybetli, uzun boylu idi. Kayser dedi, bu kimdir.
Ben dedim, Ömer bin Hattâbın sûretidir. Kayser dedi, ben de
kitâbda böyle bulmus idim. Birini dahî gördüm, önünde hayâ
ile oturmus. Kayser dedi, bu kimdir. Ben dedim, Osmân bin Affânın
sûretidir. Kayser dedi, ben de kitâbda böyle bulmus idim.
Birini dahî gördüm, ardında; dalkılınç olmus durur. Kayser dedi,
bu kimdir. Ben dedim, Alî bin Ebî Tâlibin sûretidir. Kayser
dedi, dogru söylersin. Bizim kitâbımızda da böyledir. Dıhye der
ki, Mekke-i mükerremeye döndüm. Resûlullahın “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” huzûr-ı serîfine vardım. Kayserin kıssasını
haber verdim. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
buyurdular ki: (Kayser dogru söylemis. Kayser dogru söylemis.
Yâ Dıhye! Onlar beni ve benim Eshâbımı bilirler. Ammâ, ezelî
sekâvet bedbahtlık ki, onlara erismisdir; zarûrî olarak mahrûm
olup, Cehennemlik olurlar.)
Otuzsekizinci Menâkıb: Ey müslimânlar, muvahhidler ve
sünnîler. Bu makâmda çok sirin bir kelâm edelim; insâallahü
teâlâ. Ma’lûm ola ki, her ikbâl ve devlet, salâh ve se’âdet, çok
ve az, Allahü teâlâ âlemde halk etmisdir. O devlet, ikbâl ve salâh
ve se’âdetin aslını ve beyânını dört seyde koymusdur. O
cümlenin hudûdunu ve sayısını Allahü tebâreke ve teâlâ hazretlerinden
gayri kimse bilmez. Lâkin o mikdâr bu hâlde bu fakîr
ve bîçârenin fehminde ve ilmindedir. Isitin ve hâtırınızda tutun.
– 490 –
1– Allahü Sübhânehü ve teâlâ, çok memleketlerde zemânın
salâhını [düzenini] dört sey ile te’mîn etmisdir. Yaz, kıs, behâr,
güz.
2– Dünyânın salâhını dört seyde koymusdur. Nebîler “aleyhimüsselâm”
ve âlimler, hâkimler ve bezîrgânlar [tüccârlar].
3– Cennetin salâhını dört seyde koymusdur. Altın ve gümüs,
cevher ve nûr.
4– Cehennemin sıkıntısı dört seydedir. Bend [Zincirden bag
bukagı], gul [demir tasma], çâh [ates kuyusu] ve zulmet [karanlık].
5– Gök yüzünün büyüklügünün [yüksekliginin] salâhını dört
seyde koymusdur. [Ya’nî düzeni dört sey iledir.] Yıldız, ay, günes
ve melekler.
6– Yer bostânının [yeryüzünün] salâhını [düzenini] dört seye
baglamısdır. Toprak ve su, ates ve rüzgâr [yel].
7– Kur’ân-ı azîm-üs-sân dört seyden hâsıl olmusdur. Harf ve
kelime, âyet ve sûre.
8– Îmânın kesfinin salâhını dört seye baglamısdır. Sabr ve
yakîn, cihâd ve adl.
9– Îmân ve sabrının salâhını dört seye baglamısdır. Havf
[korku] ve sevk, zühd ve murâkabe.
10– Îmân yakîninin salâhını dört seye baglamısdır. Hikmet
ve basîret, gayret ve sünnet.
11– Îmân cihâdının salâhını dört seye baglamısdır. Emr-i
ma’rûf ve nehy-i münker. Hamiyyet ve salâbet.
12– Îmân adlinin salâhını dört seye baglamısdır. Fehm ve
ahkâm-ı islâmiyye, ilm ve hilm.
13– Merdin [erkegin] kurtulusunu dört seye baglamısdır.
[Ya’nî kisinin se’âdetini dört seye baglamısdır.] Iyi adı olmak,
iyi bahtlılık, tevadu’ ve kanâ’at.
14– Kadının salâhını dört seye baglamısdır. [Ya’nî kadının
iyiligi dört sey iledir.] Gayret ve iffet, setr ve emânet.
15– Aklın salâhı dört sey iledir. Uygunluk, sükr edici olmak.
Sakınıcı olmak ve iyi isli olmak.
16– Tabî’atin salâhını dört seyde koymusdur. [Tabî’atin dü-
– 491 –
zeni dört sey iledir.] Harâret [sıcaklık], burûdet [sogukluk], rutûbet
[nem] ve yübûset [kuraklık].
17– Dînin salâhı dört sey iledir. Nemâz ve zekât, oruc ve hac.
18– Nemâzın salâhı dört sey ile meydâna gelir. Kıyâm, rükü’,
secde, kade-i ahîre.
19– Zekâtın salâhı dört sey iledir. Verici ve alıcı, nisâb ve hamûl
[mal].
20– Orucun salâhını dört seyde koymusdur. Oruca niyyet ve
imsâk ve ka’biliyyet, vakt.
21– Haccın salâhını dört seyde koymusdur. Ihrâm ve vukûf,
tavâf ve say’.
22– Gazâ etmenin salâhını dört seyde koymusdur. Kuvvet
ve gayret, sehâmet ve secâ’at.
23– Farzın salâhını dört seyde koymusdur. Sart ve rükn,
eb’az ve hey’et.
24– Insanın düzeni dört sey iledir. Yiyecek, içecek, giyecek
ve ev.
25– Dünyânın salâhını dört seyde koymusdur. Hil’at, hürmet,
muhabbet ve meveddet.
26– Yüzyirmidört bin Nebînin “aleyhimüsselâm” salâhı dört
Peygamberdedir. Âdem, Ibrâhîm, Mûsâ ve Muhammed Mustafâ
“alâ nebiyyinâ aleyhissalâtü vesselâm”.
27– Gökden inen kitâblar dört dânedir. Tevrât ve Incîl, Zebûr
ve Kur’ân-ı azîm-üs-sân.
28– Sehâdet kelimesini dört kelimeye koymusdur. Lâ ilâhe
illallah, Muhammedün Resûlullah.
29– Sûre-i ihlâsın salâhı dört âyetde yerlesdirilmisdir. Kul hü
... Allahü ... Lem ... Ve lem... .
30– Onsekizbin âlemin salâhını dört seyde koymusdur. Ars
ve Kursî, Lehv ve Kalem.
31– Doksandokuz esmâ-i hüsnânın salâhını dört ismde koymusdur.
Evvel ve âhır, zâhir ve bâtın.
32– Yedi kat gökün ve yedi kat yerin ehlinin hâl ve baglan-
– 492 –
tısının salâhını dört kimsede koymusdur. Cebrâîl ve Mikâîl, Isrâfil
ve Azrâîl “aleyhimüsselâm”.
33– Ulvî ve süflî âlem ehlinin salâhını dört seyde koymusdur.
Hareket ve sükûn. Ictimâ ve iftirak [toplanmak ve ayrılmak].
34– Âlimlerin salâhı dört sey iledir. Hak söylemek ve nasîhat
etmek. Ilmi büyük tutmak ve bildigi ile amel etmek.
35– Müteallim [talebe]lerin salâhı dört sey iledir. Hakkı isitmek,
nasîhat kabûl etmek. Ilm üzerine konusmak. Âlimi büyük
tutmak.
36– Pâdisâhların salâhı da dört sey iledir. Vilâyet, asker, vezîr
ve hazîne.
37– Reâyânın salâhı dört sey iledir. Sultânın adâleti. Infâk,
ülfet. Dostlar arasında ve düsmanlardan emîn olmak.
38– Zâhirin salâhı dört sey iledir. Göz ve kulak, el ve ayak.
39– Bâtının düzeni de dört sey iledir. Ilm ve akl, havf ve recâ
[korku ve ümîd].
40– Abdest dört sey ile temâm olur. Yüzü yıkamak ve kolları
yıkamak. Basını mesh etmek ve ayaklarını yıkamak.
41– Ayların salâhını dört seyde koymusdur. Receb, Zilka’de,
Zilhicce ve Muharrem.
42– Onsekiz bin âlemin din ve ibâdetinin salâhını, Çihâr
yâr-i güzînin muhabbetinde koymusdur. Bunlar, emîr-ül
mü’minîn Ebû Bekr-i Sıddîk, emîr-ül mü’minîn Ömer-ül Fârûk,
emîr-ül mü’minîn Osmân-ı Zinnûreyn, emîr-ül mü’minîn
Aliyyül Mürtedâdır “radıyallahü teâlâ anhüm ecma’în”. Bunların
hepsini, tafsîl etdik. Her dörtden biri yerine getirilmez ise
veyâ birisi olmaz ise, o sey zâyi’ olur ve harâb olur. Eger, Allahü
teâlâ muhâfaza etsin, bir bedbaht ve bir devletsiz ve rezîl ve
bir asagılık, bir utanmaz ve yüzü kara, zerre kadar bu dört yâre
bugz ve adâvet ve düsmanlıgı begense ve kalbinde ona yer
etse, dünyâda ve âhıretde hüsrânda, ziyânda, mel’ûn ve bahtsız
olur. (Dünyâda ve âhıretde hüsrân, o kimseler içindir.)
Otuzdokuzuncu Menâkıb: (Münebbihât) kitâbından terceme
olunmusdur. [Bu kitâbı Ibni Hacer Askalânî yazmısdır.] O
– 493 –
haberleri ve sözleri beyân ederken, evvelâ Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin hadîs-i serîflerini nakl
eder. Sonra Çihâr yâr-i güzînin o hadîs-i serîfe muvâfık tertîbi
ile her birinden bir eser (söz) nakl eder.
Iki maddeli kıymetli sözler: Rivâyet olunmus ki, Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri bir hadîs-i serîfde
buyurdular ki: (Iki haslet [özellik] vardır ki, o ikisinden efdal
birsey yokdur. Allahü tebâreke ve teâlâ hazretlerine îmân getirmek.
Müslimânlara fâideli olmak.) Ebû Bekr “radıyallahü
teâlâ anh” hazretlerinden rivâyet olunmusdur: (Bir kimsenin
azıksız kabre girmesi, gemisiz denize girmesi gibidir.) Ömer
“radıyallahü teâlâ anh” hazretleri buyurdu ki: (Dünyânın izzeti
mal iledir. Âhıretin izzeti amel iledir.) Osmân “radıyallahü
teâlâ anh” hazretleri buyurdu ki: (Dünyâ gammı kalbe zulmetdir.
Âhıret gammı kalbe nûrdur.) Alî “radıyallahü teâlâ anh”
hazretleri buyurdu ki: (Bir kimse ilm talebinde olsa, Cennet de
onu taleb eder. Bir kimse ma’siyyet talebinde olsa, nâr [Cehennem]
da onu taleb eder.)
Üç maddeli kıymetli sözler: Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdular ki: (Bir kimse geçim
darlıgından sikâyetci oldugu hâlde sabâha çıksa, Rabbinden sikâyet
etmis gibi olur. Bir kimse dünyâ isi için üzülerek [mahzûn
oldugu hâlde] sabâha çıksa, Allahü teâlâyı darıltmıs olarak sabâhlamıs
olur. Bir kimse tevâdu’ etse bir zengine zenginliginden
ötürü, dîninin üçde ikisi gider.) Ebû Bekr “radıyallahü teâlâ
anh” hazretleri buyurdu ki: (Üç seye üç sey ile ulasılmaz.
Zenginlige arzû ile erisilmez. Yigitlige boya ile [süslenmekle]
erisilmez. Sıhhate devâlar [ilâclar] ile erisilmez.) Ömer “radıyallahü
teâlâ anh” hazretleri buyurdu ki: (Insanlar ile güzel geçinmek
aklın yarısıdır. Güzel süâl sormak ilmin yarısıdır. Güzel
tedbîr ma’îsetin yarısıdır.) Osmân “radıyallahü teâlâ anh” hazretleri
buyurdu ki: (Bir kimse dünyâyı terk etse, Allahü tebâreke
ve teâlâ hazretleri o kimseyi sever. Bir kimse günâhları terk
etse, melekler o kimseyi sever. Bir kimse, baska insanlardan tama’ı
kesse, insanlar onu sever.) Alî “radıyallahü teâlâ anh”
hazretleri buyurdu ki: (Dünyâ ni’metlerinden ni’met olmak cihetinden,
islâm sana kifâyet eder. Dünyâ mesgûliyyetinden sa-
– 494 –
na ibâdet etmek, mesgûl olmak cihetinden kifâyet eder. Ibret
almak cihetinden ölüm sana kifâyet eder.)
Dört maddeli kıymetli sözler: Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” hazretleri Ebû Zer “radıyallahü teâlâ anh”
hazretlerine buyurdular ki: (Yâ Ebâ Zer! Gemiyi yenile. Muhakkak
ki, deryâ derindir. Azık al, zîrâ yolculuk uzundur. Yükünü
hafîf et. Zîrâ geçilmesi zor geçitler var. Amelini hâlis eyle.
Zîrâ; hâlisi-bozugu ayıran Basîrdir.) Yine Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” buyurdular ki: (Yıldızlar gök ehli
için emândır. Ne zemân ki yıldızlar gök ehlinin üzerine dökülür;
kazâ nâzil olur. Benim eshâbım da ümmetim üzerine
emândır. Ne vakt eshâbım zâil olursa, ümmetim üzerine kazâ
nâzil olur. Eshâbım üzerine de ben emânım. Ben gitdim, eshâbım
üzerine kazâ nâzil olur. Daglar yer ehli için emândır. Ne
zemân ki daglar yer üzerinden gitdi. Yer ehli üzerine kazâ nâzil
oldu.)
Ebû Bekr “radıyallahü teâlâ anh” buyurdu ki: (Dört sey vardır
ki, dört sey ile temâm olur. Nemâz, secde-i sehv ile temâm
olur. Oruc sadaka-ı fıtr ile temâm olur. Hac fidye ile temâm
olur. Îmân cihâd ile temâm olur.) Ömer “radıyallahü teâlâ anh”
hazretleri buyurdu ki: (Deryâlar dörtdür: Allahü teâlâ hazretlerinin
rahmeti, günâhlar için deryâdır. Nefs, sehvetler için deryâdır.
Ölüm, ömrler için deryâdır. Kabr, nedâmetler [pismânlıklar]
için deryâdır.) Osmân “radıyallahü teâlâ anh” hazretleri
buyurdu ki: (Dört sey vardır ki, zâhirleri fazîletdir. Ve bâtınları
farzdır. Kur’ân-ı azîm-üs-sânın tilâveti fazîletdir. Onunla
amel farzdır. Insanlara ihsân etmek fazîletdir. Hasımları birbirinden
râzı etdirmek farzdır. Sâlihler ile berâber bulunmak fazîletdir.
Yapdıklarına uymak farzdır. Hastaları sormak fazîletdir.
Vasıyyetlerini kabûl etmek farzdır.) Alî “radıyallahü teâlâ
anh” hazretleri buyurdu ki: (Bir kimse Cennete müstak olsa
[Cenneti arzû etse], hayrlı islere kosar. Bir kimse atesden [Cehennemden]
korksa, sehvetlerinden kendini men’ eder. Bir
kimse ölümü yakın bilse, dünyâ lezzetlerinden sakınır. Bir kimse
dünyâyı bilse [tanısa], musîbetler ona hor olur [musîbetlerin
te’sîrinde kalmaz].)
Bes maddeli kıymetli sözler: Resûlullah “sallallahü teâlâ
– 495 –
aleyhi ve sellem” hazretleri, bir hadîs-i serîfde buyurdular ki:
(Her kim bes nesneyi hakîr ve hor görse, bes nesneden mahrûm
olur. Bir kimse ulemâyı hakîr görse, dinden mahrûm olur ve dînine
ziyân eder. Bir kimse ümerâyı [âmirleri] hakîr görse, dünyâdan
mahrûm olur. Bir kimse akrabâsına istihfâf etse [hafîf
görse], mürüvvetden mahrûm olur. Bir kimse kendi ehline istihfâf
etse [asagı görse], ma’îsetden mahrûm olur. Bir kimse
komsularına istihfâf etse [asagı görse], menfe’atlerinden mahrûm
olur.) Yine Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretleri, bir hadîs-i serîfde buyurdular ki: (Muhakkak Allahü
tebâreke ve teâlâ hazretleri bir kimseye bes seyi hâzırlamadan
bes seyi vermez. Bir kimseye, ni’metini artdırmasını hâzırlamadıkça
sükr vermez. Kabûl etmegi hâzırlamadıkça düâ vermez.
Afv etmegi hâzırlamadıkça istigfâr vermez. Kabûl edecegini hâzırlamadıkça
tevbe vermez. Karsılıgını hâzırlamadan sadaka
verdirmez.)
Ebû Bekr “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinden mervîdir.
Buyurdular ki: (Bes zulmetin bes ısıgı vardır. Dünyâ zulmetdir.
Isıgı, tâ’atdır. Günâh zulmetdir. Isıgı tevbedir. Kabr zulmetdir.
Isıgı, Lâ ilâhe illallah Muhammedün Resûlullahdır. Âhıret karanlıkdır.
Bunun ısıgı, sâlih ameldir. Sırat karanlıkdır. Isıgı, yakîndir.)
(Münebbihât)dan bizde olan nüshasında, kabr zulmetine
ısık, Lâ ilâhe illallah, yazılıdır. Lâkin Ebû Bekr “radıyallahü
teâlâ anh” hazretlerinin menâkıb-ı serîflerinde zikr olundu ki,
Ebû Bekr “radıyallahü teâlâ anh” Lâ ilâhe illallah Muhammedün
Resûlullah sözlerini birbirinden ayrı dememisdir. Son menâkıbda
mufassal beyân olunmusdur. Bu âdet-i serîfleri bozulmasın
diye, burada da berâber yazıldı. En dogrusunu Allahü
teâlâ bilir.
Ömer “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinden mervîdir.
Merfû olarak, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
buyurdu ki, (Eger böyle olmasa idi, ya’nî Allahü âlem, bu sehâdete
magrûr olup, ibâdete ve tâ’ate tenbellik edip, gevsek
davranmasalardı, bes kimseye sehâdet ederdim ki, muhakkak
onlar Cennet ehlindendir. Birisi, ıyâl [çoluk-çocuk] sâhibi olan
kimse. Birisi, zevci ondan râzı olan hanım. O hanım ki, mehrini
ve çeyizini zevcine hediyye eder. Birisi o kimse ki, vâlideyni
– 496 –
[anne-babası] ondan râzı olur. Birisi o kimse ki, günâhdan tevbe
eder.)
Osmân “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinden mervîdir. Buyurdu
ki: (Bes nesne müttekîler alâmetlerindendir. Dînini ıslâh
eden kimseler ile oturmak. Fercinin ve lisânının üzerine gâlib
olmak. Kendisine dünyâdan erisen çok seyi vebâl görmek. Âhıretden
az bir sey erisirse, onu kendisine ganîmet bilmek. Harâm
olur korkusu ile halâlden mi’desini çok doldurmamak. Baskalarını
kurtulmus, kendisini helâk olmus bilmek.)
Alî “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinden mervîdir. Buyurdu
ki: (Bes haslet olmasaydı, insanların hepsi sâlih olurlar idi.
Câhillige kanâ’at etmek. Dünyâya harîs olmak. Malın fazlasına
cimrilik. Reyde, fikrde ucb, kendini begenmek.)
Altı maddeli kıymetli sözler: Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdular ki: (Altı sey, altı vatanda
[mahalde, hâlde] garîbdir. Mescidler, içinde nemâz kılmıyan
kavm arasında garîbdir. Okumıyanlar arasında Kur’ân-ı kerîm
garîbdir. Kur’ân-ı kerîm, fısk isleyenler yanında garîbdir. Kötü
huylu, zâlim kocanın elindeki sâliha kadın garîbdir. Kendini
dinlemiyen kavmin arasındaki âlim garîbdir. Kötü huylu kadının
elindeki sâlih zevc garîbdir. Allahü teâlâ onlara kıyâmet gününde
elbette rahmet nazarı ile bakmaz.)
Ebû Bekr “radıyallahü teâlâ anh” hazretleri buyurdu ki: (Iblîs,
önünde durur. Nefs, sagında durur. Hevâ solunda durur.
Dünyâ arkanda durur. Etrâfında a’zâlar durur. Cebbâr [mekânlı
olmıyan] seni devâmlı görür. Iblîs, seni dînini terk etmekden
yana da’vet eder. Nefs, seni ma’siyyetden yana da’vet eder. Hevâ,
sehvetlerden yana da’vet eder. Dünyâ, kendini âhırete tercîhden
yana da’vet eder. A’zâlar [uzvlar], günâh islemekden yana
da’vet eder. Cebbâr, seni Cennet ve magfiretden yana da’vet
eder. Her kim ki, iblîse icâbet ederse, dîni gider. Her kim ki,
nefse icâbet etdi, rûhu necât bulmaz. Her kim ki, hevâya icâbet
ederse, akl ondan gider. Her kim ki, dünyâya icâbet ederse, âhıreti
gider. Her kim ki, a’zâlara [uzvlara] icâbet ederse, Cennet
elinden gider. Her kim ki, Allahü teâlâ ve tekaddes hazretlerine
icâbet ederse, bütün fenâ ve zararlı seyler ondan gider. Bütün
hayrlara nâil olur.)
– 497 – Menâkıb-ı Çihâr Yâr-i Güzîn - F:32
Ömer “radıyallahü teâlâ anh” buyurdu ki: (Muhakkak Allahü
teâlâ hazretleri altı nesneyi altı nesnede gizledi. Rızâ-ı serîfini
tâ’atda gizledi. Gadabını ma’siyyetde gizledi. Ism-i a’zamını
Kur’ân-ı kerîmde gizledi. Evliyâsını insanlar arasında gizledi.
Ölümü, ömr içinde gizledi. Kadr gecesini Ramezân-ı serîf içinde
gizledi. Salât-ı vustâyı bes vakt içinde gizledi.)
Osmân “radıyallahü teâlâ anh” buyurdu ki: (Muhakkak ki,
mü’min altı nev’ korkudadır. Birisi, Allahü Sübhânehü ve teâlâ
hazretleri cânibinden [tarafından] korkudadır ki, onun rûhunu
ânîden alır, diye. Ikincisi, hafaza melekleri cihetinden korkudadır
ki, onun üzerine yazdıkları nesne sebebi ile, kıyâmet gününde
rüsvay olur. Üçüncü, seytân cânibinden korkudadır ki, onun
amelini bâtıl eder. Dördüncü, melek-ül-mevt hazretleri cânibinden
korkudadır ki, gafletde iken rûhunu alır. Besinci, dünyâ
cânibinden korkudadır ki, dünyâya magrûr olup, dünyâ onu
âhıretden mesgûl eder. Altıncı, ehl-i ıyâl cânibinden korkudadır
ki, onlar ile mesgûl olup, onlar onu Allahü teâlânın zikrinden
mesgûl ederler.)
Alî “radıyallahü teâlâ anh” hazretleri buyurdular ki: (Altı
hasleti bulunduran kimseler, Cennete çagrılan yolların hiçbirini
terk etmez. Nâra [Cehenneme] götürecek yolların hiçbirine
varmaz. Allahü Sübhânehü ve teâlâ hazretlerini bilip, ona tâ’at
etmek. Seytânı bilip, ona ısyân etmek. Bâtılı bilip, ondan sakınmak.
Hakkı bilip, ona ittibâ’ etmek. Âhıreti bilip, onu taleb etmek.
Dünyâyı bilip, onu terk etmek.)
Yedi maddeli kıymetli sözler: Ebû Hüreyre “radıyallahü
teâlâ anh” rivâyet etmisdir. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi
ve sellem” hazretleri buyurdular ki: (Allahü Sübhânehü ve teâlâ
hazretleri, yedi kimseyi, Ars-ı azîmin gölgesinde o günde gölgelendirir.
O gün Ars-ı azîmin gölgesinden baska gölgelenecek
yer olmaz. Yalnız Ars-ı azîmin gölgesi olur. Bunlar:
1– Âdil devlet baskanı,
2– Allahü teâlâya tâ’atde bulunarak yetisen genç,
3– Allahü Sübhânehü ve teâlâ hazretlerini tenhâlarda zikr
edip ve gözlerinden Allahü teâlânın korkusundan yas akıtan
kimse,
– 498 –
4– Kalbi mescide baglı olan kimse,
5– Sag elinin verdiği sadakayı, sol elinin bilmedigi kimse,
6– Birbirini Allahü teâlâ için seven iki kimse,
7– Bir cemâl sâhibi kadın [güzel kadın] kendisini da’vet etdigi
zemân, ondan kaçıp, Âlemlerin Rabbi olan Allahü teâlâdan
korkarım diyen kimse.)
Ebû Bekr “radıyallahü teâlâ anh” buyurdu ki: (Bahillerin
[cimrilerin] malı, yedi belâdan birinde olur [birine ugrar]. Mîrâs
yiyen bir vârisi, malını isrâf eder, onu Allahü teâlâ hazretlerinin
tâ’atinden baska yerde harcar. Veyâ Allahü teâlâ ve tekaddes
hazretleri o bahilin [cimrinin] üzerine bir eziyyet edici
kimseyi [zâlimi] musallat eder. Onun malını, onun nefsini hor
ve zelîl etdikden sonra alır. O bahili [cimriyi] bir sehvet harekete
getirir ki, o sehvet ile uygunsuz isler yaparak malını ifsâd
eder. Onda bir düsünce peydâ olur. Iftihâr [ögünmek] için bir
binâ yapar. Yâ bir fâidesiz harâbeyi ta’mîr eder. Malını onlara
sarf eder. Yâ dünyâ âfetlerinden bir âfet peydâ olur. Suda
gark olur, hırsız çalar veyâ ona dâimî bir dert erisir. Malını
doktorlara yidirir. Yâ malını bir mekânda saklar. Sonra unutur.)
Ömer “radıyallahü teâlâ anh” hazretleri buyurdu ki: (Çok
gülen kimsenin heybeti az olur. Çok saka yapan istihfâf edilir
[hakîr görülür]. Çok konusan çok yanılır. Çok hatâ edenin hayâsı
az olur. Hayâsı az olanın vera’ı az olur. Vera’ı az olanın kalbi
ölü olur. Kalbi ölü olanı Allahü teâlâ Cehenneme dâhil
eder.)
Osmân “radıyallahü teâlâ anh” buyurdu ki: (Allahü tebâreke
ve teâlâ hazretleri [Kehf sûresi 82.ci âyet-i kerîmesinde meâlen],
(Onun altında ikisine âid hazîne var idi) buyurdu. O kenz
altından bir levha idi. Onda yedi satır var idi. 1– Ben teaccüb
ederim [sasarım] o kimseye ki, muhakkak, bütün isler takdîr iledir.
Hâlbuki o kimse kaçırdıgı seyler için üzülür. 2– Sasarım o
kimseye ki, ölümü bildigi hâlde güler. 3– Sasarım o kimseye ki,
Cehennemi bildigi hâlde günâh isler. 4– Sasarım o kimseye ki,
Cenneti bildigi hâlde istirâhat eder. 5– Sasarım o kimseye ki, Al-
– 499 –
lahü tebâreke ve teâlâ ve tekaddes hazretlerini bildigi hâlde,
baskasını zikr eder. 6– Sasarım o kimseye ki, dünyânın fânî oldugunu
bildigi hâlde içindekilere ragbet eder. 7– Sasarım o kimseye
ki, Kıyâmetde hesâba çekilecegini bildigi hâlde mal biriktirir.)
Alî “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinden süâl olundu ki:
(Gökden agır olan nedir, yerden genis olan nedir, denizden engin
olan nedir, atesden sıcak nedir, tasdan katı nedir, Zemherîrden
soguk nedir, zehrden acı olan nedir?) Alî “radıyallahü teâlâ
anh” cevâb verdi ki: (Gökden agır olan, temiz bir kimseye iftirâ
etmekdir. Yerden genis olan; Hak, dogru olan seydir. Denizden
engin olan, kanâ’at eden kalbdir. Atesden sıcak olan,
zulm eden sultândır. Tasdan katı olan, münâfıkın kalbidir.
Zemherirden soguk olan; levm eden, kınayan kimseye ihtiyâcını
arz etmekdir. Zehrden acı olan, sabr etmekdir.)
Sekiz maddeli kıymetli sözler: Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” hazretleri bir hadîs-i serîflerinde buyurdular
ki: (Sekiz sey, sekiz seyden doymaz. Göz nazardan [bakmakdan].
Yer yagmurdan. Kadın erkekden. Âlim ilmden. Süâl soran
sormakdan. Harîs, mal yıgmakdan. Deryâ [deniz] sudan.
Ates odundan.)
Ebû Bekr “radıyallahü teâlâ anh” hazretleri buyurdu ki:
(Sekiz sey, sekiz seyin zînetidir: Iffet, fakrin süsüdür. Sükr, zenginligin
süsüdür. Sabr, belânın süsüdür. Tevâdu’, hasebin [asâletin]
süsüdür. Hilm, ilmin süsüdür. Çok aglamak korkunun süsüdür.
Basa kakmamak, ihsânın süsüdür. Husû’ nemâzın süsüdür.)
Ömer “radıyallahü teâlâ anh” hazretleri buyurdu ki: (Bir
kimse fuzûlî konusmagı [fazla, lüzûmsuz konusmagı] terk etse,
ona hikmet bagıslanır. Bir kimse fuzûlî bakmagı terk etse, ona
husû’ bagıslanır. Bir kimse fuzûlî yimegi terk etse, ona ibâdetin
lezzetini duymak bagıslanır. Bir kimse gülmegi terk etse,
ona heybet bagıslanır. Bir kimse mîzâhı [sakalasmagı] terk etse,
ona hüsn ve melâhat [güzellik ve tatlılık] verilir. Bir kimse
dünyâ sevgisini terk etse, ona âhıret sevgisi verilir. Bir kimse,
baskalarının aybı ile mesgûl olmagı terk etse, ona nefsinin
– 500 –
ayblarını ıslâh etmek nasîb olur. Bir kimse Allahü tebâreke ve
teâlâ hazretlerinin zât-i pâkinin keyfiyyetinden tecessüsü terk
etse, ona nifâkdan berâat bagıslanır [ya’nî o nifâkdan korunur].)
Osmân “radıyallahü teâlâ anh” hazretleri buyurdu ki: (Âriflerin
alâmeti sekizdir: Kalbi, korku ve ümîd iledir. Dili, hamd
ve senâ iledir. Gözleri, hayâ ve aglama iledir. Irâdesi, dünyâyı
terk etmek ve Allahü teâlânın rızâsını kazanmakdır.)
Alî “radıyallahü teâlâ anh” hazretleri buyurdu ki: (Husû’ olmıyan
nemâzda hayr yokdur. Bos söz konusulmanın terk edilmedigi
orucda hayr yokdur. Dikkat etmeden Kur’ân-ı kerîm
okumakda hayr yokdur. Vera’ olmıyan ilmde hayr yokdur. Sehâ
[cömerdlik] olmıyan malda [zenginlikde] hayr yokdur. Devâmlı
olmıyan ni’metde hayr yokdur. Ihlâs, ta’zîm ve tekrîm olmıyan
düâda hayr yokdur.)
Dokuz maddeli kıymetli sözler: Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” bir hadîs-i serîfde buyurdular ki, (Allahü teâlâ
Mûsâ “aleyhissalâtü vesselâm” hazretlerine Tevrâtda vahy
etdi. Muhakkak hatâların anası üçdür. Kibr, hırs ve hased. Onlardan
altı hatâ dahâ dogdu. Temâmı dokuz oldu. O altı hatâ;
Tokluk. Uyku. Râhatlık. Mal sevgisi. Övünme sevgisi. Reîs olma
sevgisidir.)
Ebû Bekr “radıyallahü teâlâ anh” hazretleri buyurdu ki:
(Âbidler üç sınıfdır. Her bir sınıfın alâmetleri vardır ki, o alâmetler
ile bilinir. Bir sınıfı, Allahü teâlâ hazretlerine korku yolu
ile ibâdet ederler. Bir sınıfı, ümîd yolu ile ibâdet ederler. Bir
sınıfı, muhabbet yolu ile ibâdet ederler. Birinci sınıf için üç alâmet
vardır: Sevdigi nesneyi bagıslar. Rabbinin râzı olmasına,
nefsinin gadabını degismez. Herhâlde Rabbinin emrini yapıp,
nehyinden kaçar. Ikinci sınıf için de üç alâmet vardır: Kendi
nefsini hakîr, asagı görür. Yapdıgı ihsânı kıymetsiz bulur. Akranlarını
[emsâllerini] üstün görür. Üçüncü sınıf için de üç alâmet
vardır: Herhâlde insanlara önder olur. Bütün insanların cömerdi
olur. Allahü teâlâya, halkın temâmının hakkında hüsn-i
zannı olur.)
Ömer “radıyallahü teâlâ anh” hazretleri buyurdu ki: (Iblîsin
– 501 –
zürriyyetinde dokuz nefer vardır ki sunlardır: Zenbûr; sokaklar
sâhibidir. Sokakda bayragını diker. Vetin; musîbetler sâhibidir.
Evân; sultân sâhibidir [onunla berâberdir]. Hefâf; serâbın sâhibidir
[onunla arkadasdır]. Mürre; mizmârlar [çalgılar] sâhibidir.
Lekûs, mecûsînin sâhibidir [onunla arkadasdır]. Müsavvit; yalan
haberler sâhibidir. Dâsim, hâneler, evler sâhibidir. Eger bir
sahs evine geldikde, Allahü teâlânın ism-i serîfini zikr etmezse,
o kisi ile hanımı arasında adâvet ve münâze’a vâki’ olur. Hattâ
aralarında talâk ve hul’ ve darb [dövme] vâki’ olur. Velhân; abdestde,
nemâzda ve diger ibâdetlerde vesvese verir.)
Osmân “radıyallahü teâlâ anh” buyurdu ki: (Bir kimse bes
vakt nemâzını vaktinde, devâmlı kılsa, Allahü teâlâ ona dokuz
ikrâmda bulunur. Allahü teâlâ o kimseyi sever. Bedeni sıhhatli
olur. Melekler onu korurlar. Onun evine bereket nâzil olur. Sâlihlerin
sîmâsi, yüzünde zâhir olur. Allahü tebâreke ve teâlâ
hazretleri, onun kalbini yumusak kılar. Sıratdan simsek gibi geçer.
Allahü teâlâ hazretleri onu Cehennemden korur. (Onlar
üzerine korku ve hüzn dahî olmaz) kelâmı ile medh edilenler ile
berâber olur.)
Alî “radıyallahü teâlâ anh” hazretleri buyurdu ki: (Aglamak
üç seydendir. Birisi, Allahü teâlâ korkusundan, ikincisi, gadabından,
üçüncüsü, kat’iyyet-i hasyetinden. Birinci aglamak, günâhlara
keffâretdir. Ikinci aglamak, ayblarının temizlenmesidir.
Üçüncü aglamak, vilâyet ve mahbûbun rızâsıdır. Günâhlarının
temizlenmesinin semeresi, kurtulusdur. Ayblardan temizlenmenin
semeresi, Na’îmde olmakdır. Vilâyet ve mahbûbun rızâsının
semeresi Allahü teâlâyı rü’yetdir.)
On maddeli kıymetli sözler: Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” bir hadîs-i serîflerinde buyurdular ki: (Misvâk
kullanmaga devâm ediniz! Zîrâ onda on haslet vardır. Agzı temizler.
Allahü teâlâ ondan râzı olur. Seytânı gadaba getirir. Hafaza
melekleri onu severler. Dis etlerini kuvvetlendirir. Balgamı
keser. Agız kokusunu güzellesdirir. Safra harâretini söndürür.
Göze cilâ verir. Agız kokusunu keser.) Misvâkı kullanmak
sünnetdir.
Ebû Bekr “radıyallahü teâlâ anh” hazretleri buyurdu ki:
– 502 –
(Allahü teâlâ hazretleri on haslet ile kullarını âfâtdan koruyup,
mukarreblerin derecesine çıkarır: 1– Kanâ’at eden kalb ile devâmlı
sıdk. 2– Devâmlı sükr ile, kâmil sabr. 3– Hâzır zühd ile
devâmlı fakîrlik. 4– Aç karın ile devâmlı zikr. 5– Fâsılasız korku
ile devâmlı hüzn. 6– Mütevâzî beden ile devâmlı gayret. 7– Dâim
rahm ile devâmlı rıfk. 8– Hayâ ile devâmlı muhabbet. 9– Devâmlı
hilm ile fâideli ilm. 10– Sâbit akl ile dâimî îmân.)
Ömer “radıyallahü teâlâ anh” buyurdu ki: (On sey, on seyden
baskası ile düzgün olmaz, ıslâh edilemez: 1– Ilm, vera’dan
baskası ile ıslâh olmaz. 2– Amel, ilmsiz olmaz. 3– Korkusuz
kurtulus olmaz. 4– Sultân, adâletden baska sey ile ıslâh olmaz.
5– Asâlet [seref], edeb ile ıslâh olur. 6– Sevinç, emniyyet ile
olur. 7– Zenginlik, cömerdlik ile ıslâh olur. 8– Üstünlük tevâdû’
ile olur. 9– Fakîrlik, kanâ’at ile ıslâh olur. 10– Tevfîk olmadan
cihâd olmaz.)
Osmân “radıyallahü teâlâ anh” hazretleri buyurdu ki: (On
sey, muhakkak kayb edilmisdir: 1– Süâl sorulmıyan âlim. 2–
Amel edilmiyen ilm. 3– Kabûl edilmiyen dogru fikr. 4– Kullanılmıyan
silâh. 5– Nemâz kılınmıyan mescid. 6– Okunmıyan
Kur’ân-ı kerîm. 7– Fakîrlere verilmiyen mal. 8– Binilmiyen at.
9– Yalnız dünyâ için olan ilm. 10– Yol azıgı hâzırlanılmadan geçen
uzun ömür.)
Alî “radıyallahü teâlâ anh” hazretleri buyuruyor ki: (Mîrâsın
hayrlısı ilmdir. Rızkın en iyisi edebdir. Azıgın hayrlısı, takvâdır.
Sermâyenin en kazanclısı ibâdetdir. En iyi rehber sâlih
amellerdir. Arkadasın iyisi güzel huydur. Hilm, en iyi yardımcıdır.
Muhtâc olmamanın en iyisi kanâ’atdir. Yardımın hayrlısı
tevfîkdir. Terbiye edicilerin en iyisi ölümdür.) Buraya kadar
(Münebbihât)dan nakl olunmusdur.
Kırkıncı Menâkıb: Bir gün Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi
ve sellem” hazretleri, Âise-i Sıddîka “radıyallahü teâlâ anhâ”
hazretlerinin mubârek evine vardı. Insanlık îcâbı karınları
acıkmısdı. Buyurdular ki, (Yâ Âise! Hiç bir yiyecek var mıdır?)
Mubârek sözlerini temâmlamadan, kapı çalındı. Kapıyı açdılar.
Gördüler ki, Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü teâlâ anh” hazretleridir.
Resûlullah hazretleri “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
– 503 –
buyurdu ki: (Yâ Ebâ Bekr! Bu vakt gelmenize sebeb nedir?)
Ebû Bekr-i Sıddîk cevâb verdi ki, (Yâ Resûlallah! Üç gündür
bir ta’âm yimemisim. Açlık cânıma kâr etdi. Geldim ki, mubârek
dîdâr-ı serîfinizin müsâhedesi ile karnım tok olsun.) Bu konusma
sırasında iken, yine kapı çalındı. Kapıyı açdıkda, bakdılar
ki, Ömer “radıyallahü teâlâ anh” hazretleridir. Sonra Alî
“radıyallahü teâlâ anh” geldi. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi
ve sellem” hazretleri buyurdu: (Gelmenize sebeb nedir.) Buyurdular
ki, yâ Habîb-i Rabbil’âlemîn! Üç gündür yemek yimedik.
Çok acıkdık. Geldik ki, mubârek, emsâlsiz cemâlinizin müsâhedesi
ile, bu dagdagadan halâs olup, karnımız tok olsun.
Hazret-i Alî dedi ki, yâ Resûlallah. Üç gündür seyyidünnisâ Fâtıma-
tüz-zehrâ “radıyallahü teâlâ anhâ” hazretleri ve imâmeyn-
i ciger gûseleriniz Hasen ve Hüseyn “radıyallahü teâlâ
anhümâ” hazretleri de açlıkdan kat’î bunalmıslardır. Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdu: (Üç
gündür ben de ta’âm yimedim. Karnım açdır.) Hazret-i Alî dedi
ki, yâ Nebiyyallah! Dün yoldan geçerken, Mu’âz bin Cebelin
“radıyallahü teâlâ anh” havlusunda olan hurma agacında hurma
gördüm. Bunu söyleyince, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi
ve sellem” hazretleri buyurdu ki, (Kalkın, Mu’âzın evine gidelim!
Bizi hurma ile konuk etsin [müsâfir etsin]!)
Server-i Enbiyâ, Çihâr yâr-i güzîn hazretleri ile, Mu’âz hazretlerinin
kapısına gitdiler. Güçlükle vardılar. Vay basımıza,
vay cânımıza! Sultân-ı kevneyn ve Resûl-i sakaleyn ki, onsekizbin
âlem onun yüzü suyu hürmetine yaratılmısdır. Görünüz
hazret-i Çihâr yâr-i güzîn ile birlikde ne zahmetler çekmislerdir.
Allah saklasın, bir gün aç kalmıs olsak, basımıza kıyâmet kopar.
Dünyâ bize zindân olur. Eger Eshâb hazretlerinden birisi merkad-
ı serîflerinden [kabrlerinden] basını kaldırıp, bu zemânda
olan ümmet-i Muhammede nazar etse [baksa], teâccüb edip
[hayret edip] der ki, acabâ bunlar hangi milletdendir, hangi tâifedendir.
Hangi Peygamberin ümmetidir. Biz de insâf etsek.
Hergün dahâ iyiye mi gidiyoruz! Allahü teâlâ sânühü hazretleri,
bu sultânların hurmetine, kendi lutf, kerem, fadl ve ihsânı ile,
bizim o yüzümüzün karalıgına bakmayıp, afv buyursun. Biz âsî
ve mücrim kullarını dîdârı ile sereflendirsin. Âmîn! Yâ Rabbî,
âmîn diyen kullarını magfiret buyur.
– 504 –
Murâdımıza gelelim. Mu’âz hazretlerinin kapısına vardılar.
Ebû Bekr “radıyallahü teâlâ anh” hazretleri seslendi ki, yâ
Mu’âz! Devlet kusu basına kondu. Allahü teâlânın Resûlü kapına
geldi. Içeride olanlardan kimse duymadı. Mu’âzın bir küçük
kızcagızı var idi. O duydu. Annesini çagırdı. Yâ ana, yâ ana!
Ne yatarsın, hazret-i Ebû Bekr kapımıza geldi; çagırıyor. Annesi
kızı azarladı. Ne yalan söylersin; hiç bu vakt, hazret-i Ebû
Bekr kapımıza gelir mi? Kızı da, ne yapsın; yatdı. Birâz sonra,
Ömer “radıyallahü teâlâ anh” çagırdı. Yine kız uyandı. Annesine
haber verdi. Annesi evvelki gibi azarladı. Birâz sonra da hazret-
i Alî “radıyallahü teâlâ anh” çagırdı. Yine kız uyandı. Annesine
haber verdi ki, yâ anne! Hazret-i Alî kapıya gelmis; çagırıp
durur. Annesi kızı, yine azarladı. Behey kız, deli mi oldun;
ne söylersin. Kız yine sükût edip, yatdı. Sonra, Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem”, (Yâ Mu’âz) diye seslendi. Kız
evvelki gibi uyanıp, dedi ki, yâ anne! Sana demedim mi ki, Ebû
Bekr, Ömer ve Alî kapıya geldiler. Bana inanmadın. Iste Sultân-
ı Enbiyâ “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” kendisi çagırır.
Annesi diledi ki, yine kızı red eylesin. Kız vâlidesine bakmayıp,
babasının yanına vardı. Resûlullah hazretlerinin sevkiyle babasını
çagırdı. Yâ baba, ne yatarsın. Devlet ve se’âdet kusu basına
kondu. Allahü teâlânın Resûlü “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
ve Ebû Bekr, Ömer ve Alî “radıyallahü anhüm” hazretleri
kapıya gelmislerdir. Hemen o sâat, hazret-i Mu’âz kızından
bu haberi isitince, acele ile yerinden kalkıp, kapıya kosdu. Kapıyı
açıp, dedi ki, devlet ve se’âdet Mu’âzın basına kondu. Habîbullah
hazretlerinin mubârek ayaklarının tozlarına yüz sürüp,
içeri buyurun, dedi. Fahr-i âlem hazretleri de, Eshâb-ı güzîn ile
içeri dâhil oldular. Ondan sonra buyurdular ki, (Yâ Mu’âz! Üç
gündür ben ve Eshâbım yemek yimemisiz! Dün Alî yoldan geçerken,
senin havlunda olan hurma agacında hurma görmüs.
Onun için geldik ki, bizi hurma ile müsâfir edesin.) Mu’âz “radıyallahü
teâlâ anh” dedi ki, yâ Nebiyyallah! O hurmaları bugün
düsürdük [agacından topladık]. Kimini biz yidik. Ba’zısını
fakîrlere ve komsularımıza ulasdırdık. Bir hurma kalmamısdır.
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri karsısına
bakdı. Bir büyük zenbil gördü. Hemen hazret-i Alîye buyurdu
ki, (Yâ Alî! Bu zenbili eline al! Bu gördügün hurma agacına
– 505 –
var. Benden selâm eyle! Ve söyle ki, Resûlullah senden hurma
taleb eder.) Alî “radıyallahü teâlâ anh” hazretleri o zenbili alıp,
hurma agacının yanına vardı. Peygamberin selâmını götürdü,
iletdi. Allahü tebâreke ve teâlâ hazretlerinin izni ile hurma agacı
fasîh bir lisân ile selâmı aldı. Ta’zîm eyleyip, egildi. Sonra Allahü
teâlânın izni ile, agacda hurmalar doldu. Hazret-i Alî o
zenbili hurma ile doldurup, Resûlullahın “sallallahü teâlâ aleyhi
ve sellem” huzûr-ı serîflerine getirdi. O hurmadan yidiler.
Bütün Eshâba ulasdırdılar. Hattâ o zenbili hurma agacına asdılar.
Resûlullah hazretlerinin dâr-ı bekâya intikâline kadar hiç
bosalmadı.
Kırkbirinci Menâkıb: Hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ anh”
bir gün hastalandı. Ebû Bekr, Ömer ve Osmân “radıyallahü
teâlâ anhüm” hazretleri iyâdetine [hasta ziyâretine] vardılar.
Hazret-i Alînin yanında bir tas bal var idi. Bu tas ile balı bunların
önüne götürdü. Tas ak, içindeki bal kızıl idi. O tasın içinde
kara bir kıl vardı. Hazret-i Ebû Bekr “radıyallahü teâlâ
anh” buyurdu ki, biz baldan, her birimiz bu üçü için bir misâl
getirmeyince yimeyiz. Kendisi buyurdu ki: (Dîn-i islâm tasdan
münevverdir [nûrludur]. Îmân baldan tatlıdır. Dînin hükmü
kıldan incedir.) Hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ anh” buyurdu
ki: (Cennet tasdan münevverdir. Cennetin ni’metleri baldan
tatlıdır. Sırat köprüsü kıldan incedir.) Osmân “radıyallahü
teâlâ anh” buyurdu ki: (Kur’ân-ı azîm-üs-sân tasdan münevverdir.
Kur’ân-ı kerîm okumak baldan tatlıdır. Kur’ân-ı kerîmin
tefsîri kıldan incedir.) Hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ anh”
buyurdu ki: (Müsâfirin nûru tasdan münevverdir [nûrludur].
Müsâfirin sözü baldan tatlıdır. Müsâfirin gönlüne ri’âyet etmek
kıldan incedir.) Her biri kendi hâllerine münâsib kelâm buyurdular.
Kırkikinci Menâkıb: Birgün Fahr-i kevneyn ve Resûl-i sakaleyn
Muhammed Mustafâ “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”,
Eshâb-ı güzîn “rıdvânullahi teâlâ aleyhim ecma’în” hazretleri
ile oturur idi. Kudretden ortaya bir ak tas geldi. Içi ak bal ile dolu
idi. Üstünde bir ak kıl vardı Hayret etdiler. Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdular ki: (Gelin
her birimiz bu üçüne bir temsîl getirmeyince el sürmiyelim.)
– 506 –
Hazret-i Ebû Bekr “radıyallahü teâlâ anh” buyurdu ki: (Resûlullah
hazretleri bu tasdan nûrludur. Resûlullah ile konusmak
bu baldan tatlıdır. Resûlullahın sünnetini yerine getirmek bu
kıldan incedir.) Hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ anh” buyurdu
ki: (Îmân bu tasdan nûrludur. Îmân getirmek bu baldan tatlıdır.
Îmân ile gitmek bu kıldan incedir.) Ondan sonra, Osmân
“radıyallahü teâlâ anh” buyurdu ki: (Kur’ân-ı kerîm bu tasdan
nûrludur. Kur’ân-ı kerîm okumak bu baldan tatlıdır. Kur’ân-ı
kerîmin buyurdugunu tutmak bu kıldan incedir.) Ondan sonra
Alî “radıyallahü teâlâ anh” buyurdu: (Müsâfirin yüzü bu tasdan
nûrludur. Müsâfir ile yemek yimek bu baldan tatlıdır. Müsâfirin
hâtırını yerine getirmek bu kıldan incedir.) Ondan sonra
hazret-i Âise “radıyallahü teâlâ anhâ” buyurdu ki: (Halâl [zevcin]
yüzü bu tasdan nûrludur. Halâli ile söylesmek bu baldan
tatlıdır. Halâlin hizmetini yerine getirmek bu kıldan incedir.)
Ondan sonra Fâtıma-tüz-zehrâ “radıyallahü teâlâ anhâ” buyurdu
ki: (Kız çocugun yüzü bu tasdan nûrludur. Annesini-babasını
sever olması bu baldan tatlıdır. Kız çocugunun aybsız evlenmesi
bu kıldan incedir.) Ondan sonra Fahr-i âlem “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” buyurdu ki: (Ümmetimin yüzü bu tasdan
nûrludur. Ümmetim için sefâ’at bu baldan tatlıdır. Sefâ’atin
kabûl olması bu kıldan incedir.)
Kırküçüncü Menâkıb: Ebû Zer-i Gıfârî “radıyallahü teâlâ
anh” rivâyet eder. Bir gün Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” hazretleri se’âdethânesinden dısarı çıkdı. Yürümege
basladılar. Ben de ardınca gitdim. Bir mevzi’e vardı. Ben huzûruna
vardım. Karsısında selâm verip, oturdum. Buyurdu: (Neden
geldin, yâ Ebâ Zer!) Dedim, (Allahü teâlâ bilir.) O sırada
Ebû Bekr “radıyallahü teâlâ anh” geldi. Resûlullah hazretlerinin
sag tarafına oturdu. Sonra Ömer “radıyallahü teâlâ anh”
geldi. Ebû Bekrin sag tarafına oturdu. Sonra Osmân “radıyallahü
teâlâ anh” geldi. Ömerin sag tarafında oturdu. Sonra Alî
“radıyallahü teâlâ anh” geldi. Osmânın sag tarafında oturdu.
Sonra Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri
yerden yedi tâne tas aldı. Mubârek avucunun içinde tutdu. O
taslar tesbîh etmege basladılar. Söyle ki, onların sesini bal arısı
gibi isitir idim. Ondan sonra o tascagızları yere koydu. Sesleri
kesildi. Sonra onları kaldırdı, Ebû Bekrin eline verdi. Yine ev-
– 507 –
velki gibi tesbîhe basladılar. O da yere koydu. Sesleri kesildi.
Sonra yine Habîbullah hazretleri onları kaldırdı, Ömerin eline
verdi. Yine evvelki gibi tesbîh eylediler. O da yere koydu. Sesleri
kesildi. Yine onları yerden alıp, Osmânın eline verdi. Yine
tesbîh eylediler. O da yere koydu. Sesleri kesildi. Onları Alînin
eline verdi. Yine tesbîhe basladılar. O da yere koydu. Sükût eylediler.
(Sevâhid-ün nübüvve)den alınmısdır.
Kırkdördüncü Menâkıb: Çihâr yâr-i güzînin “rıdvânullahi
teâlâ aleyhim ecma’în” medhini, bu menâkıb-ı serîfin toplayıcısı
ve yazarı olan âsî ve müsrif, Allahü teâlânın kullarının en hakîri
ve fakîri, Seyyid Eyyûb bin Sıddîk ibni Seyyid Alî bin Muhammed
el müstehir bi hazret bâbâ el mülekkab bi âcizî Urmavî
der ki, ceddi âlimiz olan hazret-i Bâbâ “kaddesallahü sirrehül’azîz
ve nevverallahü merkadehü ve ce’alel cennete mesvahü”
ba’zı vecd ve sekr hâlinde, huzûr veren, hikmet dolu bir kitâb
te’lîf etmislerdir. (Bâbâ) demekle söhret bulmusdur. O kitâba
mahsûs bir hikâye yazmısdır. Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” hazretlerinin na’t-i serîfleri, medh-i serîfleri
beyânında ve Çihâr yâr-i bâ safâ “radıyallahü teâlâ anhüm”
hazretlerinin medh-i serîfleri beyânında. O hikâyeden de bir
mikdâr teberrüken yazalım. Nûr-ün alâ nûr olsun. Hikâye si’r
seklinde nakl edildi ve yazıldı.
Bir sözüm vardır, derim ey merdümân [insanlar],
Cânını mum eyleyip, önünce yan.
Dinler isen, bir hikâye söyleyim,
Mustafânın Çihâr yârın medh eyleyim.
Tabi’i merdâne isen gel beri,
Ger usanırsan da gâyet git geri.
Neyse ki, meclis bu dem biraz gider,
Ask ile dinledigin sana yeter.
Ask ile dinler isen ey din eri,
Nitekim bu tanıtır, her bir eri.
Var ise gözün yası sıga, gide,
Aç kulagı ki, bu söze yer ede.
– 508 –
Degme bir sözler gibi sanma bunu,
Kalb içinde mesrûr eyler ol cânı.
Basa yüzü sana dâim göstere,
Dünyâ âhır üstüne kanat gere.
Anun ile tanıyasın sen onu,
Maksûda ermek dilersen koy beni.
Ben diyenler maksûduna ermedi,
Bil yakîn kim hakka mahrûm olmadı.
Andan özge gayri görme aradan,
Dinlemiyen olur savıs git oradan.
Tabi’i iblîsligin ma’lûm ola,
Fi’li kubhun [kötü isin] karsına perde ola.
Dinleyen için derim ben bu sözü,
Yâ Ilâhî! meclise aç ol yüzü.
Ola ki, meclisimiz pür nûr ola,
Fikr-i vesvese kalbimizden dûr [uzak] ola.
Mü’min isen bir salevât ver ona,
Cümle melek isitip, kalsın dona.
Dinlesin ki, bunca dürûd kimedir,
[dürûd: medh, selâm, düâ]
Bu dürûdun biri ânda binedir.
Bu dürûd ki adı dilde söylenir,
Cümle esyâ ol dürûdu kullanır.
Ol dürûdu dîme dag ve tas söyler,
Ol dürûdun âhıri, asla yeter.
Kim onun yoluna verse bir dürûd,
Cânım önünce olsun onun sem’i od.
Odur sermâye, onun zülfün tut,
Görmemis âsık, orada böyle sevd.
Er isen sem’ ol, bu yolda yanasın,
Ne ise her harf isitesin kanasın.
Cân fedâ ol, bubde ol cânana sen, [bûb: yaygı]
Basına erisesin cânâne sen.
– 509 –
Ten olasın, câyı onu bilesin,
Cân ve dilden ona ikrâr veresin.
Çün yürürsen, dîninle yürü sen,
Çün bilesin aldın imdi biri sen.
Kim onun yoluna verse bir dinâr,
Koymaz onu tamu’da ki yandıra nâr.
Nâr onun içindir onu tanımaya,
Çâr-ı yârına onun inanmıya.
Her ki bu mâni’den almadı haber,
Kılmadı o nefsini zîr-ü zeber.
Baglamadı beline nûrdan kemer,
Kalbi kara, gözünü gaflet yumar.
Gaflet olmasa gözünde ey civân,
Sen seni her dem göresin hos iyân.
Cümle esyâ maksûdu sen oldugun,
Hem görürsün âna hayrân kaldıgın.
Kim ki tanıdı onu kurtuldu ol,
Ölü gördü nefsini Hak buldu ol.
Ey isiten sıdk söyle sâdık ol,
Ândan oldu, ehl-i Hakka dogru yol.
Bil onun dîni ulasmısdır sana,
Hâl onun zikri ulasmısdır sana.
Zî besâret bir tecellîdir gelir,
Hamdü lillah ki gönül dolmus gelir.
•
Çâr-i yârin mührü dâim sendedir,
Mustafânın mi’râcı seyrindedir.
Bil yakîn ki, lâyık oldun dergâha,
Hakkın feyzi her dem içindedir.
Cümle melek tesbîhi oldun bu kez,
Tesbîhine çarh olanlar bendedir.
– 510 –
•
Çâr-ı yârı münkir olan yazık ogul,
Sen bu medhi, bu âsîden yaz ogul.
Nerde olsan sen bunu okuyasın,
Rûha kuvvet, nefsini kakıyasın.
Azûben azgın yola gitmiyesin,
Mustafânın dînini unutmıyasın.
Küfrü îmânı bir yere katmıyasın,
Dünyâlıga özünü satmıyasın.
Dünyâyı gör, niceleri hor eyledi,
Tutdu zihnini, görmedi kör eyledi.
Rahmet-i Hakdan onu, kaçar eyledi,
Âhır onun yerini nar eyledi.
Ver salevât, gör tecelli-i safâ,
Mustafâya, hem Çâr-ı yâre bâ-safâ.
Bil ki onlar dînin çırâgıdır,
Ver salevât kalbinin duragıdır.
Ölü gönül Hak ile her dem dirile,
Rahmet-i Hak, gele kalbe dizile.
Hubb-ı dünyâ kalb içinden sürüle,
Hazret-i Hakdan sana hidâyet verile.
•
Çünki kalbin ânların meydânıdır,
Meydân eri durmaz özün tanıtır.
Paylarında bu âsıkın cânıdır,
Önlerinde yatmak onun sânıdır.
Pervâz eyler, her dem ona gitmege,
Bu tecellî bu âsıkın cânıdır.
Çünki cânım onların kurbanıdır,
Çünki onlar kalbimin sultânıdır.
– 511 –
Cümle esyâ kuldur, onlar hânıdır,
Durma yürü, Hakkı onlar tanıtır.
•
Beyt içinde bil yakîn Allah olur,
Kalb-i mü’min, cümle beytullah olur.
Ma’nâ ehli iki cihânda sâh olur,
Ermiyen bu ma’nâya gümrâh olur.
•
Gayri yerde oldugun kurban degil,
Bu kadehden içmeyen mestân degil.
Söz onun Kur’ân ki dilde okunur,
Onsuz okur isen Kur’ân degil.
Herze nefsin tutsagıdır, hân degil,
Bu bahre dalmıyan sultân degil.
Nice âsık olmamıssan ol yüze,
Ara yerde küfr imis, îmân degil.
•
Her nâmerdin yerin dâr-ı meydân degil,
Bu yola kosulmıyan merd âdem degil.
Bir kuru gövde gezer ol cân degil,
Rahmet-i Hak kalbine iyân degil.
Bu salâta gelmiyenin savmı yok,
Bundan özge pâdisâhın emri yok.
Hakkın emridir, isit ey mü’minân,
Mustafâ dîninden özge kavli yok.
•
Islemiyen kisi gâyet yorulur,
Hac ve zekât boynuna Hak buyurur.
– 512 –
Vesveselerini kalb içinden süre ol,
Cennete onun için dîn-i islâm süre ol.
Bu sebebden nice ise, dürlü yol,
Hâk-ı pâyini gözüne süre ol.
Girdi onun eline dosdogru yol,
Bil yakîn ki, yetdi bugün yere ol.
•
Yâd önünce tutmayasın kâhe sen, [kâhe: saman, çöp]
Çıkma yoldan, düsmeyesin çâhe sen. [çâh: kuyu]
Sev onları, yanmayasın nâra sen,
Pismân olup, kılmayasın ahe sen.
•
Binme bunda her gün nefsin atına,
Özünü yetir onun Hazretine.
Her deminde kalbine nûr akıta,
Gel ey âsî, yan askının oduna.
Âsıkı mest eyleyen o kokudur,
Seyyid-i sâdât onların sâhıdır.
Bu sülûke girmeyen sâlik degil,
Ol kokudan almıyan âsık degil.
•
Her nefesde nice perde geçilir,
Kande baksan yüzüne bâb açılır.
Durma yürü, râh onların râhıdır,
Taht-ı sultân senin kalbinin mâhıdır.
•
Mustafânın serî’ dosdogru yolun,
Onlar ile okunur, dâim hâlin.
– 513 – Menâkıb-ı Çihâr Yâr-i Güzîn - F:33
Kamu bilsin hoca hos ola huyun,
Bu sülûkden açılır, perr-ü bâlin.
Ol kisinin hükmü erdi bâtına,
Kim ki erdi onların hazerâtına.
Ver salevât onların kuvvetine,
Din açıldı onların heybetine.
Durma din zât gele, kalbe dola,
Ver salevât dînine hem kuvvet ola.
Kande olsa kogala, çevkân topunu,
Yol eri isen, sa’îd eyle cânını.
Sen serîfsin, cümle nebîden güzîn,
Seyyid-i sâdât, hâtem-i dünyâ ve din.
Hak teâlâ rahmetidir, kovanları,
Tâ gele, hasrde bile sevenleri.
Meydân içre ask atını çâpesiz,
Kim ki hasrde onlar ile kopensiz.
Kalk ayaga sen dahî, sirâne gel,
Sen dahî merd isen kos meydâna gel.
Sen çırâgı ümmetânsın, ey sefi’il müznibîn,
Olma melûl hasr için ey mü’minîn.
Ümmet isen, durma sev gel onları,
Mü’min isen ayrı görme onları.
Bil yakîn kim hulle olur donları,
Her kisi ki, bunda sevse onları.
Vasla yetmis evveli ve âhıri,
Ebter olmaz herkiz onun sonları.
•
Senden oldur ki, onları sevesin,
Ölmek için yollarında ivesin.
– 514 –
Cân ve dilden tesbîhini diyesin,
Hulle-i tecellî rıdâsın giyesin.
Çünki tecellîn âsıka don imis,
Bî-haberler isbu sırdan nâdan imis.
Allah ile bî’at eden ol imis,
Dogru gider kim ki, yolun tanımıs.
Dogru git ki yetesin menzilgehe,
Sapma yoldan irmisken iyilige.
Ver salevât Mustafâya sıdk ile,
Dayanak ola her dilekde dînine.
Nice onlar dînin diregidir,
Cemi’ muhtâcların diledigidir.
Ondan oldu Ars ve Kürsî, Levh-ü Kalem,
Nice kim cümle Nebînin önüdür.
Ver salevât onlara din açıla,
Üstünüze dürr-i rahmet saçıla.
Meclis içre sâd-ı serbet içile,
Kalbimizden fikr-i vesvâs saçıla.
Din odur ki, onlar gele açıla,
Kanat oldur, onlar gele uçula.
•
Pes gerek ki onlar ile uçasın,
Her deminde maksûduna yitesin.
Sıdk ile hem ma’bûduna yitesin,
Benligini kalb içinden atasın.
Gül içinde buy veresin güle sen,
Dönesin bu hâllerine gülesin.
Bulmaya hiç kimse senden bir haber,
Gül olup, bülbül önünde bitesin.
– 515 –
Gök içinde benzeyesin güne sen,
Öyle san ki, ma’sûkunla bilesen.
Pes gerek kim yoluna seyr olasın,
Cân-u dilden âna esîr olasın.
Arta kemâl Mûsâya tûr olasın,
Nice müskillere tedbîr olasın.
•
Ver salevât meclise açdı cemâl,
Mustafâdan açılır zevk-u kemâl.
Kim kemâli Mustafâdan aldı ise,
Kalbi ayılmaz ânın gözü humar.
Hiç humardan almak olmadı haber,
Bu haberden özge olmaz mu’teber.
Bu haber eyler seni zir-ü zeber,
Bu haberden baglanır bele kemer.
Mustafâya her zemân getir îmân,
Çâr-ı yâra olmasın sek ve gümân.
Cânın her dem önlerince peyk ola,
Hazret-i Hakdan sana rahmet ine.
•
Mustafâ kavliyle tut dâim isi,
Mustafâ kavli mum eyler, her tası.
Delîl oldun, bil yakîn her râhe sen,
Kande gidersin imdi ey kisi sen.
Himmet ile kisi oldun ey kisi,
Tâbi’ oldun, dahî çekme tesvisi.
Tâbi’ olan Hakdan alır, alısı,
Âyinedir gösteren her bir isi.
– 516 –
Âyineye baku ben özün göre,
Her arada Mustafâ sözün göre.
Her ne hâcet dileye Allahdan ol,
Her kapıyı yüzüne açık göre.
•
Basına dâim hisârda olasın,
Kalbine bir yeni mühr vurasın.
Açıla rahmet kapısı yüzüne,
Cümle esyâyı tecellî bürüye.
Isi gerek, her kisinin isi bu,
Seyri uça fahr ana kim hos huylu.
Çâr-ı yâr hubbını al kalbine,
Mustafâ âyine ola, aynına.
•
Emîn eyle tasranı endîseden,
Ehem bil sen bunları her pîseden.
Hâk-ı bay-ı Mustafâdan yâ ganî,
Sen bizi ayırmagıl bu rîseden. [rîse: kök, asl]
Dâimâ perde açılır, yüzüne,
Meclis ehli rahmet ala özüne.
Ver salevât durma meveddetine,
Mustafâ ve Çihâr yâr hazretine.
Âcizin derdine merhem olur,
Nice ki, Allaha, ulu yâr olur.
Onların nazarına yokdur hicâb,
Her dem onlara, olubdur, feth-i bâb.
Enbiyâdan, Evliyâdan, yâ Ilâhî,
Sen bizi ayırma, hiç, ey Pâdisâh.
Okuyanı, dinleyeni, yazanı,
Rahmetinle, hesâba çek, yâ Ganî.
Ebû Bekr, Ömer, Osmân ve Alî “radıyallahü teâlâ anhüm” Menkıbeleri 1.Bölüm
Birinci Menâkıb: Muhyissünne Imâm-ı Begavî “rahimehullah”
(Meâlimüt-tenzîl) kitâbında, Feth sûresinde, meâl-i serîfi,
(Muhammed aleyhisselâm Allahü teâlânın Resûlüdür. Onunla
berâber olanlar, kâfirlere karsı sert, birbirlerine karsı merhametlidirler.....)
olan âyet-i kerîmenin tefsîrinde buyuruyor. Mubârek
bin Füdâleden, o da Hasenden rivâyet eder, (Allahü teâlâ
kâfî olan sâhiddir ki, Muhammed Allahın Resûlüdür) buyuruldukdan
sonra; (Onun ile olan kimse) kelâmı ile Ebû Bekr-i
Sıddîk “radıyallahü teâlâ anh” kasd edilmekdedir. (Kâfirlere
karsı siddetlidirler) ile Ömer bin Hattâb “radıyallahü teâlâ anh”
kasd edilmekdedir. (Birbirlerine karsı merhametlidirler) ile Osmân
bin Affân “radıyallahü teâlâ anh” kasd edilmekdedir. (Onları
rükû’da ve secdede görürsün) ile Alî bin Ebî Tâlib “radıyallahü
teâlâ anh” kasd edilmekdedir. (Allahü teâlâdan, dünyâda
ve âhıretde her iyiligi, üstünlügü ve rızâsını isterler!) kelâmı ile
Cennet ile müjdelenen (Âsere-i Mübessere)nin geri kalanı kasd
edilmekdedir. (Onların hâlleri, serefleri, Tevrâtda ve Incîlde
bildirilmisdir. Incîlde bildirildigi gibi, onlar ekine benzer) kelâmı
ile Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” kasd edilmekdedir.
(Ince bir filiz çıkarır) kelâmı ile, Ebû Bekr-i Sıddîk
“radıyallahü anh”, (Onu kuvvetlendirir) kelâmı ile, Ömer bin
Hattâb “radıyallahü anh”, (Onu kalınlasdırır) kelâmı ile, ya’nî
yumusak iken islâm dîni için sert olur kelâmı ile, Osmân bin Affân
“radıyallahü anh”, (Onu ayakda durdurur) kelâmı ile, islâmı
kılınç ile müstekîm etdigi için Alî bin Ebû Tâlib “radıyallahü
anh”, (Herkes hayrete düser) kelâmı ile, diger mü’minler
kasd edilmekdedir. (Kâfirler kızarlar) kelâmı ile, sık, kalın, kuvvetli
ve güzel ekin gibi ve kuvvetli olan mü’minlerin kâfirleri kîne
bogacagı bildirilmekdedir. Ömer “radıyallahü teâlâ anh”
îmân ile müserref olunca; “Bugünden sonra artık gizli ibâdet etmeyiz”
buyurmus idi.
– 409 –
Ikinci Menâkıb: (Hulefâ-i râsidînin) yüce sânları için nâzil
olan âyet-i kerîmeler beyânındadır. Ma’lûm olsun ki, yerlerin
ve göklerin yaratanı Allahü Sübhânehü ve teâlâ hazretleri,
Âdem aleyhisselâmdan beri, Enbiyâ-i ızâm “alâ nebiyyinâ ve
aleyhimüssalâtü vesselâm” hazretlerine indirdigi yüzdört kitâbın
bas tarafında; Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretlerinin ve Çihâr yâr-i güzîn olan; günâhdan çok sakınan
Sıddîk ve çok anlayıslı Fârûk ve çok cömert Zinnûreyn ve çok
vefâlı Alî “radıyallahü teâlâ anhüm” hazretlerinin fazîletlerini
beyân etmisdir. Bu tertîbin kesf ve beyânını ve serh ve îzâhını,
Allahü teâlâ ve tekaddes hazretlerinin tevfîk ve yardımı ile
açıklıyalım.
Allahü rabbül’âlemîn celle celâlühü ve azze sânühü ve amme
nevâlühü hazretleri on suhuf Âdem alâ nebiyyinâ ve aleyhissalâtü
vesselâm hazretlerine gönderdi. Ilk suhufun baslangıcı
Muhammed Mustafâ “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” ve
Çihâr yâr-i güzînin fadlı beyânında idi. Ondan sonra elli suhuf
da Sit “alâ nebiyyinâ ve aleyhissalâtü vesselâm” hazretlerine
gönderdi. Açık olarak ilk sahîfelerinde, Muhammed “aleyhissalâtü
vesselâm” hazretlerinin ve Çihâr yâr-i güzînin seref ve fadlının
beyânı vardı. Ondan sonra otuz suhuf da Idris “alâ nebiyyinâ
ve aleyhissalâtü vesselâm” hazretlerine gönderdi. Bunun
da baslangıcı yine Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretlerinin ve Çihâr yâr-i güzînin ve Eshâb-ı kirâmın fadlı beyânındadır.
Ondan sonra on suhuf da Ibrâhîm Halîl “alâ nebiyyinâ
ve aleyhissalâtü vesselâm” hazretlerine gönderdi. Bunun
da baslangıcında aynı seklde, onların fazîletleri açıklandı. Mûsâ
“alâ nebiyyinâ ve aleyhissalâtü vesselâm” hazretlerine Tevrâtı
gönderdi. O büyük kitâb içinde, birçok yerde Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerini ve yârânlarını anlatdı.
Ebû Hüreyre “radıyallahü teâlâ anh” rivâyet eder. Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri, meâl-i serîfi
(Biz nidâ etdigimizde, Tûr cânibinde sen olmadın) olan, Kasâs
sûresinin 46.cı âyet-i kerîmesinin tefsîrinde buyurur ki, Cebrâîl
aleyhisselâm benim yanıma geldi. Allahü tebâreke ve teâlâ
hazretlerinden selâm getirdi. Dedi ki, Hak celle ve sânühü bu-
– 410 –
yurur ki: Ben Hudâyım. Cümle esyâya kâdirim. Mûsâ bin Imrâna
Tûr-i Sînâda vâsıtasız otuzbin kelime söyledim. Mûsâya
isitdirdigim otuzbin kelimenin yetmis kelimesi Mûsâ hakkında
ve ümmeti hakkında idi. Yirmidokuzbin dokuzyüzotuz
kelimesi, yâ Muhammed, senin hakkında ve yârânın hakkında,
Ebû Bekr-i Sıddîk ve Ömer-ül Fârûk ve Osmân-ı Zinnûreyn
ve Alî Mürtedâ ve gayri eshâbın ve ümmetinin hakkında idi.
Allahü tebâreke ve teâlâ hazretlerinin kelâmı kadîmdir. Ve
azîmdir. Ve mecîddir. Ve kerîmdir, ezelî ve ebedîdir. Ve evveli
ve âhıri yokdur. Baslaması ve bitmesi yokdur. Lâkin, Allahü
teâlâ ve tekaddes hazretlerinin kelâmında bildirilen rakam,
Mûsâ aleyhisselâmın duymasına [isitmesine] nisbetledir. Zebûru
Dâvüd “alâ nebiyyinâ ve aleyhissalâtü vesselâm” hazretlerine
gönderdi. Orada da, Muhammed Mustafânın “sallallahü
aleyhi ve sellem” ve Çihâr yâr-i güzînin “radıyallahü teâlâ anhüm”
üstünlüklerini bildirdi. Incîli Îsâ “alâ nebiyyinâ ve aleyhissalâtü
vesselâm” hazretlerine gönderdi. Hazret-i Muhammed
Mustafâ “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” ve Çihâr yâr-i
güzînin üstünlüklerini orada da bildirdi. Fürkân-ı azîm-üs-sânı
gönderdi. Kur’ân-ı azîm-üs-sânda gelen [Alak sûresinin] bes
âyetini, Allahü Sübhânehü ve teâlâ hazretleri Muhammed
aleyhissalâtü vesselâm hazretlerinin sânı hakkında göndermisdir.
1– Meâl-i serîfi (Herseyi yaratan Rabbinin ismi ile oku!) olan
[Alak sûresindeki] âyet-i kerîme, Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” hazretlerinin baht-ı hümâyûn ve sân-ı serîfleri
hakkındadır. Meâl-i serîfi, (Insanı alakdan yaratdı) [uyusmus
kandan yaratdı] olan âyet-i kerîme Ebû Bekr-i Sıddîkın “radıyallahü
teâlâ anh” sân-ı serîfleri hakkındadır. Meâl-i serîfi (Oku,
Rabbin ekremdir) olan âyet-i kerîme; Ömer-ül Fârûkun “radıyallahü
teâlâ anh” sân-ı serîfleri hakkındadır. Meâl-i serîfi (O
kimse ki kalem ile ta’lîm etdi) olan âyet-i kerîme, Osmân bin
Affânın “radıyallahü teâlâ anh” sân-ı serîfleri hakkındadır. Meâl-
i serîfi (Insana bilmedigini bildirdi) olan âyet-i kerîme, hazret-
i Alî bin Ebî Tâlibin “kerremallahü vecheh” sân-ı serîfleri
hakkındadır.
Âlimlerin ekserîsi, bunun üzerindedir ki, Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri üzerine nâzil olan bu sû-
– 411 –
renin o bes âyet-i kerîmesinden, Onun fadlı ve serefi anlasılmalıdır.
Abdüllah bin Amr bin âs “radıyallahü teâlâ anhümâ” buyurdu
ki, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerine
dedim; (Sizden isitdigim hadîs-i serîfleri yazayım mı?). Buyurdular
ki, (Yaz ki, Allahü tebâreke ve teâlâ hazretleri böyle
buyurur: (Kalem ile ta’lîm etdi. Insana bilmedigini ögretdi.))
Katâde “radıyallahü teâlâ anh” buyurdu ki: Kalem, Allahü teâlâ
ve tekaddes hazretlerinden büyük bir ni’metdir ki, eger kalem
olmayaydı, din yeryüzünde bâkî kalmazdı. Kimse kendi
maslahatını hıfz edemezdi [saklıyamazdı].
2– Allahü tebâreke ve teâlâ hazretleri, Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerini ve Çihâr yâr-i güzîn “radıyallahü
anhüm” hazretlerini, Sûre-i Fâtihada yâd etmisdir ve
buyurmusdur. Bismillâhirrahmânirrahîm. Elhamdülillahi rabbil’âlemîn.
Bu âyet-i kerîme Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi
ve sellem” hazretlerinin sân-ı serîfleri ve tâlı’-ı [çiçek tozu] mubârekleri
hakkındadır. Delîl odur ki, Allahü teâlâ ve tekaddes
hazretleri, meâl-i serîfi (Seni ancak âlemlere rahmet olarak
gönderdik) olan âyet-i kerîmede buyurmusdur. (Errahmânirrahîm.)
Bu âyet-i kerîme Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü teâlâ
anh” hazretlerinin sân-ı serîfleri hakkındadır. Hücceti, delîli,
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”, (Ümmetimin en
çok merhametlisi Ebû Bekrdir) buyurmusdur. Fâtihâ sûresinin
üçüncü âyet-i kerîmesi, Ömer-ül Fârûkun “radıyallahü teâlâ
anh” sân ve serefi hakkındadır. Delîli o hadîs-i serîfdir ki, hazret-
i Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” buyurdu:
(Allahın dîninde en kuvvetliniz, Ömer-ibnül Hattâbdır.) Fâtihâ
sûresinin dördüncü âyet-i kerîmesi, Osmân bin Affânın “radıyallahü
teâlâ anh” sân-ı serîfleri hakkındadır. Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri buyurmusdur: (Hayâda
en sâdık olanınız, Osmân bin Affândır.) Fâtihâ sûresinin besinci
âyet-i kerîmesi, Alî bin Ebî Tâlib “kerremallahü vecheh ve
radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinin sân-ı serîfleri hakkındadır.
Fahr-i âlem “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri; (Ümmetimin
en çok ikrâm edeni ve âlimi, Alî bin Ebî Tâlibdir) buyurmusdur.
Sûre-i Fâtihânın geri kalan âyet-i kerîmesi, Allahü
– 412 –
teâlâ ve tekaddes hazretlerinin gadab etdigi ve dalâletde kalan
kimseler, yehûdîler, hıristiyânlar, râfizî ve hâricîler hakkındadır.
Bunlar, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin
ve Çihâr yâr-i güzîn “rıdvânullahi teâlâ aleyhim ecma’în”
hazretlerinin düsmanlarıdır.
3– Allahü teâlâ ve tekaddes hazretleri Sûre-i Fâtihâdan sonra,
Kur’ân-ı azîm-üs-sânda yemîn ederek buyurur ki:
(Elif.lâm.mim). (Elif); Allahü tebâreke ve teâlâ hazretlerinin
ilahlıgı ve vahdâniyyeti hakkı için, (Lâm); Cebrâîl aleyhisselâmın
elçiligi ve imâmeti hürmeti için, (Mim), Muhammed aleyhisselâmın
nübüvveti ve risâleti hürmeti için denilmekdedir.
(Elif), Allah lafzının elifidir. (Lâm), Lâ ilâhe illallah lafzının
(lam)ı, (mim), Muhammed aleyhisselâmın ismindeki (mim)dir.
Beyt:
Seher vakti dostun cemâli görününce,
Benim cânım senin askından taht kurdu.
Sahâbe-i güzîn “rıdvânullahi teâlâ aleyhim ecma’în” hazretlerinden
on kisinin rivâyetiyle hadîs-i serîfde bildirilmisdir. Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdular
ki; (Ümm-i Hânî “radıyallahü teâlâ anhâ” se’âdethânesinden,
beni mi’râca iletdikleri o gece, (Kabe kavseyn) makâmına
giderken, Arsın önünde, arkasında, sagında ve solunda üçyüzbiner
perdesinden her birinde, (Lâ ilâhe illallah Muhammedün
Resûlullah. Ebû Bekr-i Sıddîk, Ömer-ül Fârûk, Osmân-ı Zinnûreyn,
Aliyyül Mürtedâ) “radıyallahü teâlâ anhüm” yazılı idi.)
Bu sûre-i azîmenin baslangıcında, Allahü tebâreke ve teâlâ buyurdu
ki, (elif, lâm, mim) ve bu kasem neden ötürüdür? (Bu ulu
kitâbdır ki, size bunun ile va’de vermisdik ve bu Kur’ândır ki,
yirmiüç senede teenni ile size göndermisim ve bu kitâbdır ki,
yüzyirmiüçbindokuzyüzdoksandokuz Nebî [Mevcûd Nebîlerin
bir noksanı] “alâ nebiyyinâ ve aleyhimüssalâtü vesselâm” Allahü
tebâreke ve teâlâ ve tekaddes hazretlerinden bu kitâbı istemisler
ve Kur’ân-ı kadîm arzûsu ile dirilmislerdir. Bunun arzûsu
ile intikâl buyurmuslar [göç etmisler]dir. Bunu ne görmüsler
ve ne isitmislerdir. Bu büyük bir ni’metdir.)
Ey müslimânlar, yüzondört sûre olan bu Kur’ân-ı kerîmin
– 413 –
kıymetini bilemez, hak ve hurmetini gözetemezsiniz. [Bunun
için çalısmalıdır.] Ondan sonra Allahü teâlâ ve tekaddes hazretleri
(Onda sübhe yokdur) buyurur. Ey benim kullarım! (Elif);
benim hakkım için, zât ve sıfatım hakkı için. (Lâm), Cebrâîl-i
emînim hurmeti için. (Mim), Resûlüm ve seçilmisim Muhammed
hurmeti için ki, bu kitâb Kur’ândır. Kur’ân-ı azîme dogrulukda
sübhe yokdur. Bu Kur’ân benim kelâmımdır. Benim kelâmımın
dogrulugunda sek ve sübhe yokdur. Kadîmdir, ciddîdir
[oyun degildir], sonradan meydâna gelme ve mahlûk degildir.
Her ne kadar çok okunursa, dostların dili üzerinde, o kadar hafîf
gelir. Kimse onu okumakdan usanmaz, bıkmaz. Onu ne kadar
isitirler ise, dostların kalbinde ferâhlılık olur. Onu isitmekle
kimseye bıkkınlık gelmez. (Müttekîler için hidâyetdir), beyândır
ve delîldir. Mü’min ve zühd sâhiblerine ve müttekîlere
bu kitâb dogru yoldur. Bu Kur’ân âsıkların gönlüne sifâdır. Fakîrlerin
rûhuna gıdâdır.
Beyt:
Bize tâ’ate ve zühde yapısmayı anlatma,
Bize kerâmet makâmlarından bahs etme.
Çünki, biz ve o dört seçilmis zât can gibiyiz,
Ebû Bekr, Ömer, Osmân ve Alî.
Ey müslimân! Bu Kur’ân-ı azîm-üs-sân devleti ve bu îmân
ni’meti, bütün müslimânlar ve cümle mü’minler hakkında umûmîdir.
Lâkin, Çihâr yâr-i güzîn ve hulefâ-i râsidîn, mürsid-i
emîr-ül mü’minîn Ebû Bekr-i Sıddîk ve emîr-ül mü’minîn
Ömer-ül Fârûk ve emîr-ül mü’minîn Osmân-ı zinnûreyn ve
emîr-ül mü’minîn Aliyyül Mürtedâ “rıdvânullahi aleyhim ecma’în”
hazretlerinin haklarında husûsîdir. Bunun delîlini
Kur’ân-ı azîm-üs-sândan getireyim. (Gayba îmân eden kimseler)
meâlindeki âyet-i kerîme, bütün mü’minler için umûmî,
Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü teâlâ anh” hakkında husûsîdir.
(Nemâzlarını kılarlar) meâlindeki âyet-i kerîme, bütün
mü’minler için umûmî, hazret-i Ömer-ül Fârûk “radıyallahü
teâlâ anh” hakkında husûsîdir. (Onlara verdigimiz rızklardan
dagıtırlar) meâlindeki âyet-i kerîme, bütün mü’minler hakkında
umûmîdir. Hazret-i Osmân bin Affân “radıyallahü teâlâ
– 414 –
anh” hakkında husûsîdir. (Sana indirilen kitâba ve senden önce
indirilenlere inananlar..) meâlindeki [Bekara sûresinin 4.cü]
âyet-i kerîme, bütün mü’minler için umûmîdir. Hazret-i Alî ibni
Ebî Tâlib “kerremallahü vecheh ve radıyallahü teâlâ anh”
hakkında husûsîdir.
4– Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinin
sehâveti [cömertligi], Allahü tebâreke ve teâlâ hazretlerinin
muhabbetinde oldugu için, kabûl edip, âgâh olmak için; meâl-i
serîfi; (... Fekat, iyilik su kimselerin iyiligidir ki, Allahü teâlâya,
Âhıret gününe, Meleklere, Kitâba, Peygamberlere inanır, sevdigi
malını yakınlarına, yetîmlere, fakîrlere yolculara verir ve rikâbda
sarf eder) olan Bekara sûresinin 177.ci âyet-i kerîmesinde
buyurulmusdur. Bu âyet-i kerîmede bildirilen güzel vasflar,
Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinde mevcûd
idi.
Abdüllah bin Mes’ûd “radıyallahü teâlâ anh” buyurdu ki:
Eger ister isen sen de o dereceye nâil olmak, çok sevdigin o malını,
sıhhatin kemâlde iken, buhl etmeyip [cimrilik yapmayıp],
hâlisâne olarak; Allahü teâlâ için sadaka ver. Fakîr olmakdan
korkma. Sükr edip, fekat ögünme. Hazret-i Sıddîk-ı ekber “radıyallahü
teâlâ anh” hazretleri bütün malını, mülkünü dîn-i islâm
ugruna sarf edip, bir palas ile kalmıs idi. Bu husûs birçok
menkıbelerinde beyân olundu. Niçin mal koyarsın. Cânın hulkûma
[rûhun gargaraya] geldigi ânda falana bu kadar verin; demenin
kıymeti yokdur. Yukarıdaki âyet-i kerîme hazret-i Ebû
Bekr-i Sıddîk “radıyallahü teâlâ anh” hakkındadır.
(Nemâzı kılar) meâl-i serîfindeki âyet-i kerîme bütün nemâz
kılan mü’minler için umûmîdir. Hazret-i Ömer “radıyallahü
teâlâ anh” hakkında husûsîdir. (Zekâtını verir) meâl-i serîfindeki
âyet-i kerîme, zekât veren bütün mü’minler için umûmîdir.
Hazret-i Osmân “radıyallahü teâlâ anh” hakkında husûsîdir.
(Verdikleri sözde dururlar) meâl-i serîfindeki âyet-i kerîme; ahdinde
vefâ gösteren bütün mü’minler için umûmîdir. Hazret-i
Alî “kerremallahü vecheh” hakkında husûsîdir.
5– Allahü teâlâ hazretleri, [Âl-i Imrân sûresi 17.ci âyet-i kerîmesinde
meâlen] (Sabr edenler) buyurdu. Ya’nî Resûlullah
– 415 –
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” ki, tâ’at etmek üzerine ve
müsriklerin cefâsı ve yaramazlıklarına sabr etdi. (Sâdık olurlar)
buyurulması, ya’nî o kimseler ki, sırda [gizlide] ve âlâniyyede
[açıkda] dogru olurlar, Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü
teâlâ anh” içindir. Meâl-i serîfi (Devâmlı itâ’at edenler) olan
âyet-i kerîmede bahs edilenler, devâm üzere Allahü teâlâ hazretlerine
mutî’ olan kimselerdir. Ömer bin Hattâb “radıyallahü
teâlâ anh” içindir. Meâl-i serîfi (Infâk edenler) olan âyet-i kerîmede
anlatılan kimseler, Allahü teâlâ yolunda infâk ederler,
ya’nî malını dagıtırlar, buyurulması, malını Allah yolunda dagıtan
Osmân bin Affân “radıyallahü teâlâ anh” içindir. Meâl-i
serîfi (Seher vaktlerinde istigfâr edenler) olan âyet-i kerîmede
bahs edilen kimseler, seher vaktinde istigfâr ederler. Aliyyül
Mürtedâ “kerremallahü vecheh ve radıyallahü teâlâ anh” içindir.
6– Allahü Sübhânehü ve teâlâ hazretleri [Âl-i Imrân sûresi
134.cü âyet-i kerîmesinde meâlen] (O kimseler ki infâk ederler,
sürûr ve sıkıntılı hâllerinde) buyurdu. Her zemân, mubârek eli
sehâvetden [cömertlikden] ve fakîrlere yardımdan geri kalmayan,
Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü anh” içindir. (Gadablarını
içine atanlar) meâlindeki âyet-i kerîmede kasd edilen o kimseler,
aslâ kendi nefsi için gadablanmıyan, kızacagı zemân kendini
tutanlardır. Ömer ibnül Hattâb “radıyallahü teâlâ anh” ki,
kendisi için gadaba gelmezdi. Geldigi takdîrde gadabını tutardı.
Bu âyet-i kerîme hazret-i Ömer içindir. (Insanları afv ederler)
meâlindeki âyet-i kerîmede buyurulan o kimselerdir ki, intikâma
kâdir oldukları hâlde insanları afv ederler. Ya’nî hazret-i
Osmân bin Affân “radıyallahü teâlâ anh” ki, dâimâ suçluları
hatâ ve sehv etseler de afv eder, onlara ikrâmda bulunurdu. Bu
âyet-i kerîme hazret-i Osmân içindir. (Allahü teâlâ ve tekaddes
hazretleri, ihsân edicileri sever) meâlindeki âyet-i kerîme, Aliyyül
Mürtedâ “radıyallahü teâlâ anh” içindir.
7– Hazret-i Resûl-i Hudâ Muhammed Mustafâ “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” ve Çihâr yâr-i güzîn “rıdvânullahi teâlâ
aleyhim ecma’în”, su âyet-i kerîmeleri düâlarında okurlardı.
Hazret-i Resûl-i ekrem “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”, meâl-
i serîfi, (Yâ Rabbî! Mahlûkâtı bos yere, bâtıl yaratmadın. Se-
– 416 –
ni tenzîh ederim. Bizi Cehennem azâbından koru) olan, Âl-i
Imrân sûresi 191.ci âyet-i kerîmesini okurdu.
Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü teâlâ anh”, meâl-i serîfi,
(Yâ Rabbî! Cehenneme atdıgın kimseyi çok zelîl edersin. Kâfirlerin
[zulm edenlerin] yardımcıları yokdur) olan, Âl-i Imrân
sûresi 192.ci âyet-i kerîmesini okurdu. Hazret-i Ömer-ül Fârûk
“radıyallahü teâlâ anh”, meâl-i serîfi, (Yâ Rabbî! Insanları
îmâna çagıran bir münâdî isitdik, îmân etdik) olan, Âl-i Imrân
sûresi 193.cü âyet-i kerîmesini okurdu. Hazret-i Osmân
“radıyallahü teâlâ anh”, meâl-i serîfi, (Yâ Rabbî! Günâhlarımızı
magfiret et. Rûhlarımızı, sâlihlerin rûhları ile berâber et)
olan, Âl-i Imrân sûresi 193.cü âyet-i kerîmesinin devâmını
okurdu. Hazret-i Aliyyül Mürtedâ “kerremallahü teâlâ vecheh”,
meâl-i serîfi, (Yâ Rabbî! Resûllerin lisânı üzere bize
va’d etdigin sevâbı ver. Kıyâmet günü bizi rüsvay eyleme. Elbette
sen va’dinden dönmezsin) olan, Âl-i Imrân sûresi 194.cü
âyet-i kerîmesini okurdu.
8– Allahü teâlâ ve tekaddes hazretleri, Çihâr yâr-i güzîn
“rıdvânullahi teâlâ aleyhim ecma’în” hazretleri hakkında; Âl-i
Imrân sûresi 200.cü âyet-i kerîmesinde meâlen, (Ey îmân edenler!
Sabr ediniz!) buyurdu. Ya’nî, îmân getirmis o kimselersiniz
ki, hazret-i Ebû Bekrin “radıyallahü teâlâ anh” dostlugunda
sabr ediniz, demekdir. (Sabr edici olunuz!) Ya’nî hazret-i Ömerin
“radıyallahü teâlâ anh” dostlugunda, kâfirler ile gazâda
sabrlı olunuz, demekdir. (Rabt edici olunuz!) Ya’nî hazret-i Osmânın
“radıyallahü teâlâ anh” dostlugunda sebât ediniz, demekdir.
(Allahü teâlâdan korkup, sakınınız. Ümîd edilir ki, felâh
bulursunuz!) Ya’nî, hazret-i Aliyyül Mürtedânın “radıyallahü
teâlâ anh” dostlugunda, Allahü teâlâdan korkunuz ki, felâh
bulasınız, demekdir.
9– Allahü Sübhânehü ve teâlâ hazretleri, Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri ve Çihâr yâr-i güzînin
vasfları hakkında mutî’ olan mü’minlere müjde verip, buyuruyor
ki: (Her kim ki mutî’ olur, Allahü tebâreke ve teâlâ hazretlerine
ve Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerine.
O mutî’ olanlar ol kimselerdir ki, Allahü teâlâ hazretleri
onları ni’metlendirmisdir!) [Nisâ sûresi 69.cu âyet-i kerîmesi.]
– 417 – Menâkıb-ı Çihâr Yâr-i Güzîn - F:27
(Nebîlerden), hazret-i Resûl-i ekrem “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem”, (Sıddîklardan), mübâlega ile sâdık olanlardan, Ebû
Bekr-i Sıddîk “radıyallahü teâlâ anh” hazretleri, (Sehîdlerden),
Ömer-ül Fârûk “radıyallahü teâlâ anh” hazretleri, (Sâlihlerden),
Osmân “radıyallahü teâlâ anh” hazretleri, (Onlar ne güzel
refîkdir) buyurulması, Alî bin Ebî Tâlib “radıyallahü teâlâ
anh” kasd edilmekdedir. Meâl-i serîfi (Bu fadl Allahdandır)
olan Nisâ sûresi 70.ci âyet-i kerîmesi ile Ehl-i sünnetin kalbindeki
Habîbullahın ve Çihâr yâr-i güzînin ve eshâbının sevgisi,
Allahü teâlâdan oldugunu bildirmekdedir.
10– Allahü tebâreke ve teâlâ hazretleri [Mâide sûresi 55.ci
âyetinde meâlen], (Sizin velîniz ancak Allahü teâlâ ve Resûlüdür...)
buyuruyor. Ya’nî, mü’minlerin velîsi, Allahü teâlâdan
sonra Muhammed “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleridir.
(Îmân eden kimselerdir); buyurulmakla, Ebû Bekr-i Sıddîk
“radıyallahü teâlâ anh” hazretleri kasd edilmekdedir. (Nemâzlarını
kılarlar); buyurulmakla, Ömer-ül Fârûk “radıyallahü
teâlâ anh” hazretleri kasd edilmekdedir. (Zekâtlarını verirler)
buyurulmakla, Osmân bin Affân “radıyallahü teâlâ anh” hazretleri
kasd edilmekdedir. (Rükû’da sadaka verirler) buyurulmakla,
Alî “radıyallahü anh” kasd edilmekdedir. Müfessirler
buyurmuslardır ki, bir dilenci mescide gelip, birsey istedi. O sırada
hazret-i Alî “radıyallahü teâlâ anh” o mescidde nemâzda
olup, rükû’a varmıs idi. Rükû’ içinde yüzügünü isâretle çıkarıp,
o dilenciye verdi. [Mâide sûresi 56..cı âyetinde meâlen], (Kim
Allahü teâlâyı, Resûlünü ve mü’minleri dost edinirse, bilsin ki,
sübhesiz Allahü teâlâdan yana olanlar üstün gelirler) buyuruldu.
Allahü teâlânın Resûlünü “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
ve mü’minleri velî edinenler, Eshâb-ı güzîn “rıdvânullahi
teâlâ aleyhim ecma’în” hazretlerinin düsmanları üzerine gâlib
gelirler.
11– Allahü teâlâ [Enfâl sûresi 2.ci âyet-i kerîmesinde meâlen],
(Hâlis mü’minler o kimselerdir ki, Allahü teâlânın ismi
zikr olununca, kalblerinde korku hâsıl olur) buyurdu. Bu, Ebû
Bekr-i Sıddîk “radıyallahü teâlâ anh” içindir. (Onlara Allahü
teâlânın âyetleri zikr olundugu zemân îmânları ziyâde olur) buyurulması,
hazret-i Ömer-ül Fârûk “radıyallahü teâlâ anh” için-
– 418 –
dir. (Onlar Rablerine tevekkül ederler) [Enfâl sûresi 2.ci âyetinin
devâmı]; buyurulması, hazret-i Osmân “radıyallahü teâlâ
anh” içindir. [Enfâl sûresi 3.cü âyetinde meâlen], (Nemâzlarını
kılanlar ve verdigimiz rızklardan dagıtanlar..) buyurulması, Alî
ibni Ebî Tâlib “radıyallahü teâlâ anh” içindir. [Enfâl sûresi 4.cü
âyetinde meâlen], (Onlar hakîkî mü’minlerdir) buyurulmusdur.
O büyüklerin ve onları sevenlerin hakîkî mü’min oldukları bildirilmekdedir.
12– [Tevbe sûresi 71.ci âyet-i kerîmesinde meâlen], (Mü’min
erkekler ve mü’min kadınlar, onlar ba’zıları ba’zılarının velîleridir.
Ma’rûf ile emr ederler. Ya’nî nusret ile ve himmet ile ve
hayrât ile. Ve münkerden nehy ederler) buyurulması, hazret-i
Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü anh” içindir. (Nemâzlarını kılarlar)
buyurulması, Ömer-ül Fârûk “radıyallahü teâlâ anh”
içindir. (Zekâtlarını verirler) buyurulması, Osmân “radıyallahü
anh” içindir. (Allaha ve Resûlüne itâ’at ederler) buyurulması,
Alî “radıyallahü teâlâ anh” içindir. Âyet-i kerîmenin devâmında
meâlen, (Onlara Allahü teâlâ yakında rahmet edecekdir)
buyurulmusdur.
13– [Tevbe sûresi 112.ci âyet-i kerîmesinde; Allahü teâlâ
meâlen buyuruyor]: (Allahü teâlâya tevbe edenler) [sirkden ve
nifâkdan] ile Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü teâlâ anh”, (Ibâdet
edenler) ile Ömer-ül Fârûk “radıyallahü teâlâ anh”, (hamd
edenler) ile Osmân “radıyallahü teâlâ anh”, (Oruc tutup, hac
edenler) ile Alî “radıyallahü teâlâ anh”, (rükû’ ediciler) ile hazret-
i Ebû Bekr “radıyallahü teâlâ anh”, (Secde ediciler) ile
Ömer “radıyallahü teâlâ anh”, (Sünnet ile ma’rûfu emr ediciler
ve bid’atden nehy ediciler) ile Osmân “radıyallahü teâlâ anh”,
(Allahın hadlerini muhâfaza ediciler) ile Alî “radıyallahü teâlâ
anh” kasd edilmekdedir. Âyet-i kerîmenin devâmında, (Yâ
Muhammed! Mü’minleri Cennet ile müjdele) buyurularak; bu
dört yâri sevmegi emr buyurmusdur.
14– [Allahü teâlâ Ra’d sûresi 19.cu âyet-i kerîmesinde meâlen
buyuruyor]: (Ancak akl sâhibleri ibret alırlar.) Burada hazret-
i Ebû Bekr “radıyallahü teâlâ anh” kasd ediliyor. [Aynı sûrenin
20.ci âyet-i kerîmesinde meâlen buyuruluyor]: (O kimseler
Allahü teâlânın ahdinde vefâ ederler, ahdlerini bozmazlar.)
– 419 –
Burada Ömer-ül Fârûk “radıyallahü teâlâ anh” kasd edilmekdedir.
[Aynı sûrenin 21.ci âyetinde meâlen buyuruluyor]: (Allahü
teâlânın sıla etmesini emr etdigi kimselere sıla-i rahm
ederler. Rablerinden korkarlar. Hesâbın zorlugundan korkarlar.)
Burada Osmân “radıyallahü teâlâ anh” kasd edilmekdedir.
[Aynı sûrenin 22.ci âyet-i kerîmesinde meâlen buyuruluyor]:
(Onlar Allahü teâlânın rızâsını kazanmak için sabr ederler
[emrleri yapmak ve yasaklardan kaçmak sûreti ile, birbirlerinin
rızâsını taleb etmekden ötürü]. Nemâzlarını kılarlar. Ve
bizim onlara verdigimiz rızkdan gizli ve âsikâre olarak infâk
ederler. Kötülüge iyilik ile karsılıkda bulunurlar. Cennet serâyı
onlar içindir.) Burada Alî “radıyallahü teâlâ anh” kasd edilmekdedir.
[Aynı sûrenin 23-24.cü âyetlerinde meâlen buyuruluyor]:
(Adn Cennetine dâhil olurlar su kimseler ki, onların babaları,
hanımları ve çocukları sâlih amel islemis olurlar. [Bu
mü’minler Adn Cennetine dâhil olurlar.] Melekler onların yanına
gelirler. Her kapıdan girdiklerinde selâm verirler. Dünyâda
yapdıgınız sabr sebebi ile, ne güzel serâya kavusdunuz derler.)
Ya’nî Çihâr yâr-i güzîn “radıyallahü teâlâ anhüm” hazretlerinin
dostlarınındır, demekdir.
Mukâtil, kendi tefsîrinde nakl etmisdir ki, dünyâ günlerinden
bir gün bir gece mikdârı zemânda melekler üç kerre onların
yanlarına gelip selâm verirler ve hediyye getirirler. Derler
ki, hos olsun size ey Çihâr yâr-i güzîn muhibleri [sevenleri]. Bütün
bu ni’metleri ve kerâmetleri onların dostlugu sebebi ile buldunuz.
15– Mü’minûn sûresi birinci âyet-i kerîmesinde meâlen;
(Mü’minler, muhakkak felâh buldular) buyuruldu. Ikinci âyet-i
kerîmesinde, meâlen, (Onlar, nemâzlarında husû üzere olan
kimselerdir) buyuruldu. Burada Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü
anh” kasd edilmekdedir. Üçüncü âyet-i kerîmesinde meâlen,
(Öyle mü’minler ki, lehv ve la’bdan kaçarlar) buyuruldu. Burada
Ömer-ül Fârûk “radıyallahü teâlâ anh” kasd edilmekdedir.
Dördüncü âyet-i kerîmede meâlen, (Zekâtlarını veren mü’minler)
buyurulmakdadır. Burada Osmân “radıyallahü teâlâ anh”
kasd edilmekdedir. Besinci âyet-i kerîmede meâlen, (Öyle
mü’minler ki, kendi ferclerini harâmdan hıfz edici olurlar) bu-
– 420 –
yuruldu. Burada Aliyyül mürtedâ “radıyallahü teâlâ anh” kasd
edilmekdedir.
16– Furkân sûresi 63.cü âyet-i kerîmesinde meâlen, (Allahü
teâlâ hazretlerinin kulları, su kimselerdir ki, yeryüzünde, sükûnet
ve vakâr ve tevâzu’, ilm ve hikmet ile yürürler) buyuruldu.
Burada Ebû Bekr “radıyallahü teâlâ anh” kasd edilmekdedir.
Âyet-i kerîmenin devâmında, (Câhiller onlara kehânet olunan
bir sey ile hitâb etdikleri zemân, günâh olmıyan seylerle veyâ
susarak karsılık verirler) buyurulmakdadır. Burada Ömer-ül
Fârûk “radıyallahü teâlâ anh” kasd edilmekdedir. Furkân sûresi
64.cü âyet-i kerîmesinde meâlen, (Onlar gecelerini, Rableri
için evlerinde, secde edip, ayakda durarak geçirirler) buyurulmakdadır.
Burada Osmân “radıyallahü teâlâ anh” kasd edilmekdedir.
65.ci âyetinde meâlen: (Onlar, Yâ Rabbî! Bizden
Cehennem azâbını çevir, uzaklasdır, derler) buyurulmakdadır.
Burada Alî “radıyallahü teâlâ anh” kasd edilmekdedir.
17– Sûrâ sûresi 36.cı âyet-i kerîmesinde meâlen, (... Allahü
teâlânın katında hayrlı ve bâkî olanlar; îmân edenler ve Rablerine
tevekkül ve i’timâd edenler içindir...) buyurulmakdadır.
Burada Ebû Bekr “radıyallahü teâlâ anh” kasd edilmekdedir.
37.ci âyet-i kerîmede meâlen, (O kimseler için ki, büyük günâhlardan
ve çirkin seylerden kaçınırlar. Gadaba geldiklerinde afv
ederler) buyurulmakdadır. Burada Ömer “radıyallahü teâlâ
anh” kasd edilmekdedir. Otuzsekizinci âyet-i kerîmesinde meâlen;
(Rablerine icâbet edenler, nemâz kılanlar, isleri için aralarında
mesveret edenler ve verdigimiz rızklardan dagıtanlar içindir)
buyurulmakdadır. Burada Osmân “radıyallahü teâlâ anh”
kasd edilmekdedir. Müfessirlerden ba’zısı der ki, bu âyet-i kerîme
Ebû Bekr-i Sıddîkın “radıyallahü teâlâ anh” sân-ı serîfi için
nâzil olmusdur. Çünki eline ne geçerse dagıtırdı. Kötülediler ve
azarladılar. Cevâb vermedi. O vakt nâzil oldu. 39.cu âyet-i kerîmesinde,
(Onlara zulm isâbet etse, onlar adl ile karsılıkda bulunurlar)
buyurulmakdadır. Burada Alî “radıyallahü teâlâ anh”
kasd edilmekdedir.
18– Zâriyât sûresi 17.ci âyet-i kerîmesinde meâlen; (Onlar
geceleri az uyurlar ve çok ibâdet ederlerdi) buyuruldu. Burada
Ebû Bekr “radıyallahü teâlâ anh” kasd edilmekdedir. 18.ci
– 421 –
âyet-i kerîmesinde meâlen, (Seher vaktlerinde istigfâr ederlerdi)
buyuruldu. Burada Ömer “radıyallahü teâlâ anh” kasd edilmekdedir.
19.cu âyet-i kerîmede meâlen, (Onların mallarında
birsey istiyenin ve [bir sey istemeyip de] mahrûm kalanların da
hakkı vardı) buyuruldu. Burada Osmân “radıyallahü teâlâ anh”
kasd edilmekdedir. 20.ci âyet-i kerîmesinde meâlen, (Yakîn sâhibi
kimselere yeryüzünde alâmetler vardır) buyuruldu. Burada
Alî “radıyallahü teâlâ anh” kasd edilmekdedir.
19– Beled sûresi 17.ci âyet-i kerîmesinde meâlen, (Bunları
yapan kimselerin [köleleri âzâd eden ve fakîrleri doyuran]
îmânlı olması lâzımdır) buyurulmakdadır ki, Ebû Bekr “radıyallahü
anh” kasd edilmekdedir. Âyet-i kerîmenin devâmında,
(Sabrı tavsiye ederler) buyurulmakdadır ki, Ömer “radıyallahü
anh” kasd edilmekdedir. Ve (Merhameti tavsiye ederler) buyurulmakdadır
ki, Osmân “radıyallahü anh” kasd edilmekdedir.
18.ci âyet-i kerîmede meâlen, (Onlar meymene eshâbıdır) [sag
taraf veyâ bereket eshâbı] buyurulmakdadır ki, Alî “radıyallahü
anh” kasd edilmekdedir.
20– Tîn sûresinde, Allahü teâlâ meâlen, (Incire yemîn ederim)
buyuruyor. Hazret-i Ebû Bekr-i Sıddîka “radıyallahü teâlâ
anh” kasemdir ki, hazret-i Sıddîk-ı Ekber incire benzer idi
ki, zâhiri ve bâtını güzel ahlâk ile dolu idi. [Incir güzel meyvedir,
hazmı kolaydır.] (Zeytine yemîn ederim) buyuruyor.
Ömer-ül Fâruk “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerine kasemdir
ki, hazret-i Ömer zeytine benzer idi ki, onun içi, dıs görünüsünden
dahâ iyi idi. (Tûr-i sînine yemîn ederim) buyuruyor. Osmân-
ı Zinnûreyn “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerine kasemdir
ki, Osmân “radıyallahü teâlâ anh” Tûr-i sînâyı andırır. Zâhiri
meyveler ile bezenmis, bâtını çesmeler ile donanmıs idi.
(Ve bu Beledil-emîne yemîn ederim) buyuruyor ki, Aliyyül
Mürtedâ “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerine kasemdir ki, Alî
“radıyallahü teâlâ anh” Beledil-emîne ya’nî Mekke-i Mükerremeye
benzerdi. Her kim Mekke sehrinde olursa, azâbdan emîn
olur. Her kim Alî “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerini severse
[ya’nî onun gibi inanır, ibâdet ederse], azâbdan emîn olur.
21– Tîn sûresi 6.cı âyet-i kerîmesinde meâlen, (Ancak îmân
edenler) buyuruluyor. Hazret-i Ebû Bekr “radıyallahü teâlâ
– 422 –
anh” içindir. (Sâlih amel isliyenler) buyuruluyor. Ömer bin
Hattâb “radıyallahü teâlâ anh” içindir. (Onlar için kesilmez ecr
vardır) buyurulması, hazret-i Osmân “radıyallahü teâlâ anh”
içindir. 7.ci âyet-i kerîmede meâlen, (Ey Resûlüm! Seni ne tekzîb
eder ve Ey insan! Senin kıyâmet gününü inkâr etmen, bildirdigimiz
delîllerden sonra ne sebebledir) buyuruldu ki, Alî
“radıyallahü teâlâ anh” içindir.
22– Asr sûresinin üçüncü âyet-i kerîmesinde meâlen, (Ancak
îmân eden kimseler) buyuruluyor. Hazret-i Ebû Bekr “radıyallahü
teâlâ anh” hakkındadır. (Sâlih amel isleyenler) buyuruluyor.
Hazret-i Ömer “radıyallahü teâlâ anh” hakkındadır.
(Birbirlerine hakkı tavsiye ederler) buyuruluyor ki, hazret-i Osmân
“radıyallahü teâlâ anh” hakkındadır. (Birbirlerine sabrı
tavsiye ederler) buyuruluyor ki, hazret-i Alînin “radıyallahü
teâlâ anh” sânındandır.
23– Âyet-i kerîmede isâret olundu ki, Allahü Sübhânehü ve
teâlâ, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerine
va’d buyurdu ki, yâ Muhammed! Cennetde dört nev’ ırmak
vardır. Su ve süt, serâb ve bal. Her birisi ayrı bir lezzetdedir.
Dünyâda da senin eshâbından dört dost tutarım. Ebû Bekr,
Ömer ve Osmân ve Alî “radıyallahü teâlâ anhüm”. Onların
herbirinin ayrı bir özelligi vardır. [Cennetdeki o dört ırmaga
benzerler.] Muhammed sûresi 15.ci âyet-i kerîmesinde meâlen,
(Müttekîlere va’d edilen Cennetde, kokusu ve tadı bozulmamıs
sudan nehrler vardır) buyuruyor. Bu su kokmaz. Ebû Bekr “radıyallahü
teâlâ anh” su gibidir. Her sey su ile hayât bulmusdur.
Islâm dîni de Ebû Bekr “radıyallahü teâlâ anh” ile hayât bulmusdur.
Nitekim Allahü teâlâ hazretleri Enbiyâ sûresinin 30.cu
âyetinde meâlen, (Biz her seyi su ile diri kıldık) buyurmusdur.
Muhammed sûresinin 15.ci âyet-i kerîmesinde devâmla; meâlen,
(Tadı bozulmamıs sütden nehrler vardır) buyuruluyor.
Ömer “radıyallahü teâlâ anh” süt gibidir. Herkes süt ile kuvvet
buldugu gibi, Islâm dîni de Ömer “radıyallahü teâlâ anh” ile
kuvvet bulur. Aynı sûrenin devâmında meâlen, (Içenlere lezzet
veren serâbdan nehrler vardır) buyuruluyor. [Bu serâb, dünyâ
serâbı gibi degildir.] Osmân “radıyallahü teâlâ anh” Cennet serâbı
gibidir. Nice gençlerin gönüllerinin nes’esi ve sürûru serâb
– 423 –
ile oldugu gibi, gâzîlerin kalblerinin de kuvveti ve sürûru Osmân
“radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinin fî sebîlillah infâkı ile
olur. [Allahü teâlânın rızâsı için verdiği seyler ile olur.] Âyet-i
kerîmenin devâmında meâlen, (Saf baldan nehrler vardır) buyuruluyor.
Alî “radıyallahü teâlâ anh” bal gibidir. Nice hasta
kimselerin sifâsı bal iledir. Mü’minlerin gönüllerinin sifâsı, Alî
“radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinin kâfirler ile karsı karsıya
gelmesi ve muhârebe etmesi iledir.
Nükte: Cennetin hayât suyunu içmek istersen, hazret-i Sıddîk-
ı ekberi “radıyallahü teâlâ anh” sev ki, Cennet suyuna benzer.
Cennet südünü içmek istersen, hazret-i Ömeri sev ki, Cennet
südüne benzer. Cennet serâbını içmek istersen, Osmân “radıyallahü
teâlâ anh”ı sev ki, Cennet serâbına benzer. Cennet
balını bulmak istersen, hazret-i Alîyi sev ki, Cennet balının benzeridir
“radıyallahü teâlâ anhüm”.
(Isâret): Nehr, ırmaga derler. Ayn, çesmeye derler. Cennetde
çesmeler de vardır. Selsebîl gibi ve zencebîl gibi. Ve rahîk ve
kâfûr gibi. Insan sûresinin 5.ci âyetinde meâlen, (Ebrâr, âhıretde,
içinde serâb olan (ke’s)den [çanakdan] içeceklerdir. Mizâcı
kâfûrdur) buyuruldu. 6.cı âyetinde meâlen, (Bu kâfûr bir çesmedir.
Allahü teâlânın seçilmis kulları, çanaklarla serâbı kâfûr
suyu ile karısık içerler. O çesmeyi istedikleri tarafa akıtırlar)
buyurulmusdur. Yine Insan sûresi 17.ci âyet-i kerîmesinde
meâlen, (Cennetde onlara zencebîl ile karısık serâbdan çanaklar
ile verilir) buyuruldu. 18.ci âyet-i kerîmesinde meâlen,
(Cennetde selsebîl isminde bir çesme dahâ vardır) buyuruldu.
Mutaffifîn sûresi 25.ci âyet-i kerîmesinde meâlen, (Onlara
hatm okunmus Rehîkden içirilir) buyuruluyor. Çihâr yâr-i güzîn
hazretlerinin ismlerinin bas harfları (Ayn) kelimesinin bas
harfi ile aynıdır. Atîk, Ömer ve Osmân, Alî “radıyallahü teâlâ
anhüm” buna delîldir. [Bu kelimelerin bas harfleri Ayndır.]
Cennetde o dört çesmeyi bu dört yâr tutarlar. Her kim onları
severse, o dört çesme onun için olur. Bu dört muhtesemi sevmeyen
ve bugz eden, iki cihânda mahrûm ve bîçâre kimsedir.
[Onun için, Ehl-i sünnet i’tikâdında olmak, farzları yapıp, harâmlardan
kaçmak, o büyükleri sevmek lâzımdır.]
Bu dört ırmagın ve bu dört çesmenin bedeli, Cehennemde
– 424 –
dört nesnedir. Gıslîn ve Sadîd ve Hamîm ve Mehl. Allahü tebâreke
ve teâlâ hazretleri El-hakka sûresinin 36.cı âyetinde, meâlen,
(Cehennemdekilerin yiyecegi Gıslîndir) buyuruyor. [Gıslîn:
Yaradan çıkan irin.] Ibrâhîm sûresi 16.cı ve 17.ci âyetlerinde
meâlen, (Cehennemdekilere Sadîd suyundan içirilir. Onu
yudum yudum alırlar. Hemen yutamayıp, bogazlarında kalır)
buyuruluyor. [Sadîd: Cehennemdekilerin derilerinden çıkan
irindir.] Duhân sûresi 43 ve 44.cü âyet-i kerîmelerinde meâlen,
(Cehennemde büyük günâhlıların yiyecegi zakkûm agacıdır)
buyuruluyor. [Zakkûm agacı, Cehennemde bir agacdır, meyvesi
acı ve kerîhdir.] Aynı sûrenin 45 ve 46.cı âyet-i kerîmesinde
meâlen, (Erimis bakır gibi karınlarında galeyân eder. Hamîmin
galeyânı da böyledir) buyuruluyor. Allahü teâlâya sıgınırız. Yâ
Rabbî! Bizi dört büyük Sahâbeyi “radıyallahü teâlâ anhüm”
hâlis ve sâdık sevenlerden eyle. (Âmîn)
24– Çihâr yâr-i güzînin sân-ı serîfleri hakkında vârid olan,
Allahü teâlânın Kur’ân-ı azîm-üs-sânda Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerine göndermis oldugu âyet-i kerîmeleri
bu kitâbda topladım. Eger büyük âlimler bunlardan
baskasını bilirler ise, beni ayblamasınlar. Zîrâ Allahü Sübhânehü
ve teâlâ Yûsüf sûresi 76.cı âyet-i kerîmesinde meâlen, (Her
ilm sâhibinin üstünde âlim vardır) buyurmusdur.
Üçüncü Menâkıb: Simdi, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi
ve sellem”in buyurdugu, âlimlerin bildirdigi hadîs-i serîfleri bildirelim:
1– Kâdî imâm-ı Nizâmüddîn Cemâl-ül-islâm müceddid-i kudat
Ebû Muzaffer bin Hibe-tullah-il esed, isnâd ile Ebû Hüreyre
“radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinden nakl ediyor. Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdu ki:
(Ebû Bekr, Ömer, Osmân ve Alîden mütesekkil dört kisinin
sevgisi, ancak mü’min kulun kalbinde toplanır.)
2– Yine üstâdım, Kâdî imâm-ı Nizâmüddînden isnâd ile,
Mu’âz bin Cebel “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinden nakl
ediyor. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” buyurdu
ki: (Ümmetim arasında bid’atler yayılıp, Eshâbım setm olundugu
[kötülendigi] zemân, Âlimler üzerine lâzımdır ki, ilmleri-
– 425 –
ni açıklasınlar [dogruyu bildirsinler]. Eger bildirmezler ise, Allahü
teâlânın ve meleklerin la’neti onların üzerine olsun.)
Âlimlerin açıklayacagı ilm nedir, yâ Resûlallah, dediler. Buyurdu
ki, (Ehl-i sünnet vel cemâ’at mezhebini açıga çıkarmak,
Sahâbe-i güzîn “rıdvânullahi teâlâ aleyhim ecma’în” hazretlerinin
fazîletlerini bildirmek. Tâ ki, bid’at fırkaları fırsat bulmayıp,
Ehl-i sünnet mezhebi gâlib gelsin [kuvvetlensin].)
3– Imâm-ı Refî’uddîn Tâc-ül-islâm Osmân bin Aliyyi Mersedî
sahîh isnâd ile, Abdüllah bin Ömer “radıyallahü teâlâ anhümâ”
hazretlerinden rivâyet eyler. Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” buyurdu ki: (Muhakkak Allahü tebâreke ve
teâlâ hazretleri, sizin üzerinize nemâzı, orucu, haccı ve zekâtı
farz etdi ise, Ebû Bekr, Ömer ve Osmân ve Alî “radıyallahü
teâlâ anhüm” hazretlerinin sevgilerini farz etdi. Her kimse bu
dördünden birine bugz ederse, onun ne nemâzını kabûl eder.
Ve ne orucunu kabûl eder. Ve ne zekâtını ve haccını kabûl
eder. Kıyâmet günü kabrinden Cehenneme gitmek üzere hasr
olunur.)
4– Imâm-ı Zehrî saglam isnâd ile, Enes bin Mâlik “radıyallahü
teâlâ anh” hazretlerinden rivâyet eder. Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” buyurmuslardır ki: (Allahü teâlâ size,
Ebû Bekr, Ömer, Osmân ve Alînin sevgisini, nemâz, oruc, hac
ve zekât gibi farz etdi. Allahü teâlâ onların üstünlüklerini inkâr
edenlerin nemâzlarını, oruc, hac ve zekâtlarını kabûl etmez.)
5– Rükneddîn Ahmed bin Cürcânî, Abdüllah bin Ömer
“radıyallahü teâlâ anhümâ” hazretlerinden rivâyet etmisdir.
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdular
ki, (Zemân ve mekândan mukaddes, kemiyyet ve keyfiyyetden
münezzeh olan Allahü teâlâ, Ebû Bekr, Ömer, Osmân
ve Alînin sevgisini sizin üzerinize farz etmisdir. Nasıl ki, nemâzı
ve zekâtı, orucu ve haccı farz etmisdir. Nasıl ki, tenleriniz
[vücûdlarınız], nemâzın ve zekâtın ve orucun, haccın serefi ile
sereflenir ise, kalbleriniz de, Ebû Bekr ve Ömer, Osmân ve Alî
“radıyallahü teâlâ anhüm” hazretlerinin muhabbetleri ile süslenir,
serefli olur. Âgâh olunuz. Her kim benim ümmetimden,
bedeni ile nemâz kılar ve eliyle zekât verir ve agzı ile oruc tutar
ve ayagı ile hacca gider, Ebû Bekr, Ömer, Osmân ve Alîyi
– 426 –
kalbi ile dost edinir, o kimse, Allahü tebâreke ve teâlâ huzûrunda,
Cebrâîl ve Mikâîl aleyhimesselâm gibidir. Her kim nemâz
kılar, zekât verir, oruc tutar ve hac eder ve lâkin, gönlü ile
Ebû Bekr, Ömer, Osmân ve Alîyi “radıyallahü teâlâ anhüm”
sevmezse, o kimse, Allahü teâlâ celle sânühü dergâhında iblîs
gibidir ve iblîsden kötü ve mel’ûndur.) Allahü teâlâ muhâfaza
etsin.
Eger bir kimse, cehâlet ve tenbellikden dolayı ömrü boyunca
az ibâdet islemis olsa ve sartlarını yerine getirememis olsa,
kalbiyle bu dört serveri sevse, sonunda firdevs-i alâya gelir.
Eger bir kimse Nûh ve Lokmân “aleyhimesselâm” hazretlerinin
ömrü kadar yasayıp, her sâatinde bir çesid hizmet ve tâ’at
islese, kalbinde bu Çihâr yâr-i güzîne, bir zerre bugz olsa, sonunda
Lazy Cehenneminden baska yere gitmez. Sonunda, bin
sene tâ’at ve ibâdet, bir zerre sevilenlere bugz ile fâidesiz hâle
gelip, Cehennemlik olur. Bin sene boyunca hatâ ve ma’siyyet islese,
bir zerre Çihâr yâre sevgi ile Cennetlik olur. Tabî’atiyle,
sünnîlerin [ehl-i sünnet i’tikâdında olanların] günâhından îmân
ve tevhîd ve se’âdet kokusu gelir. Mübtedi’lerin [bid’at fırkasında
olanların] tâ’at ve ibâdetinden küfr ve ilhâd ve sekâvet kokusu
gelir. Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü teâlâ anh” nemâza
benzer. Ömer-ül Fârûk “radıyallahü anh” zekâta benzer. Osmân-
ı Zinnûreyn “radıyallahü anh” oruca benzer. Aliyyül Mürtedâ
“radıyallahü teâlâ anh” hacca benzer. Senin de böyle bilmen
lâzımdır. Netîcesinde iyilik bulursun. Bunlar hakkında sâir
senâ edip, demisdir ki:
Beyt:
Aklen güzel olan sudur ki, ise baslarken,
Sözün temeli, Allahdan baskası hâtıra gelmemesi.
Aczsiz kudret, cehlsiz hikmet Ona mahsûsdur,
Bütün herseyi yaratan kudret sâhibi Odur.
Onun yaratdıkları sayısızdır,
Her mahlûkuna verdiği ni’metler de sayısızdır.
Bu âyetde her çesid ihtilâf ile alâkalı muhâbere vardır,
Biz ehl-i sünnetin hizmetcisi, Çihâr yârın dostlarıyız.
– 427 –
6– Refi’üddîn “rahmetullahi aleyh”, Enes bin Mâlik “radıyallahü
teâlâ anh” hazretlerinden rivâyet eder. Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdu ki: (Muhakkak
ben ümmetimden, onları Lâ ilâhe illallah, Muhammedün
Resûlullah kavline da’vet etdigim gibi, Ebû Bekr, Ömer, Osmân
ve Alînin “radıyallahü teâlâ anhüm” sevgisini de isterim.)
Bu hadîs-i serîf hakkında açıklanacak çok sey vardır. Eger onları
beyân edersek, söz uzar.
7– Enes bin Mâlik “radıyallahü teâlâ anh” hazretleri, dogru
rivâyet ile bildirmisdir. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” buyurdu ki: (Ben ilmin sehriyim. Ebû Bekr zemînidir.
Ömer dıvârlarıdır. Osmân semâsıdır. Alî kapısıdır. Ebû Bekr,
Ömer, Osmân ve Alî hakkında hayr söyleyiniz!) Eger hayr söylerseniz,
önünüze hayr gelir. Onların dostlukları bereketinden
hepiniz hayr bulursunuz. Eger bedbahtlık ve ser söylerseniz,
onların yüksekliklerine zerre mikdârı eksiklik gelmez. Lâkin, o
ni’mete kavusamamıs bîçâre kendi bedbaht olup, o ser [kötülük]
sebebi ile, o din serverlerinin sefâ’atinden mahrûm olur.
Aslâ kurtulus bulmaz.
8– Sahîh rivâyet ile Abdürrahmân ibni Avf “radıyallahü teâlâ
anh” hazretleri bildirdi. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” hazretleri buyurdular ki: (Ben yakında ölürüm. Siz de
ölürsünüz. Kıyâmet günü amellerinizden size süâl olunur. Size
ogul, baba ve dede fâide vermez. Ancak selîm kalb ile Allahü
teâlâ hazretlerinin huzûruna gelen kurtulur. Günâhı olanlara
kıyâmet gününde sefâ’at etmemi ihsân, ikrâm etmislerdir. Benim
sefâ’atim, benim eshâbıma kötü söyliyenlere, dil uzatanlara
harâm olur.)
9– Abdüllah bin Ömer “radıyallahü teâlâ anh” rivâyet etmisdir.
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri
buyurdular ki: (Eshâbıma sögen kimseleri gördügünüz zemân,
her neye kâdir iseniz, tevbe etmeleri için onu yapınız. Müslimân
olsunlar. Eger onlar Ehl-i sünnet ve cemâ’at olmazsa aranızdan
gitsinler [aranızdan çıkarınız]. Sakın onlar gibi sapık fikrlere aldanmayınız,
yanarsınız.)
10– Refi’üddîn “rahmetullahi aleyh” Enes bin Mâlik “radı-
– 428 –
yallahü teâlâ anh” hazretlerinden rivâyet etmisdir. Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” buyurdu ki: (Ebû Bekr benim
vezîrimdir. Benim yerimi tutar. Ömer benim dilimdir. Ondan
söz söyler. [Sözleri bendendir.] Osmân bendendir. Ben Osmândanım.
Alî benim amcamın oglu ve kardesimdir. Yâ Ebâ
Bekr! Öyle zan ediyorum ki, kıyâmet günü, benim ümmetime
sefâ’at edeceksin!) “radıyallahü teâlâ anhüm”.
11– Sahîh rivâyet ile Abdüllah ibni Abbâs “radıyallahü teâlâ
anhümâ” hazretlerinden bildirilen hadîs-i serîfde, Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdu ki: (Ebû
Bekr dînin diregidir. Ömer fitnenin kilididir. Ömer hayâtda oldukça
fitne olmaz. Osmân münâfıkların mihnetidir. Ya’ni ibtilâsıdır.
[Belâya düsürdükleri kimsedir.] Onun kâtilleri tarafında
olanlar münâfık olup, Cehennemin asagılarında olsalar gerekdir.
Alî bendendir ve ben Alîdenim. Onun oldugu yerde ben
olurum. Benim oldugum yerde Alî olur.)
12– Abdüllah bin Ömer “radıyallahü teâlâ anhümâ” hazretlerinden
rivâyet ile bildirilen hadîs-i serîfde, Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdular ki: (Ebû Bekr
benim ümmetimin en iyisi ve en sâdıgıdır. Ömer ümmetimin en
azîzidir. Osmân ümmetimin en hayâlısıdır ve en çok ikrâm edenidir.
Alî ümmetimin en nûrlusudur.) Bir rivâyetde (En âlimidir.)
13– Abdüllah bin Mes’ûd “radıyallahü teâlâ anh” rivâyeti
ile bildirilen hadîs-i serîfde, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi
ve sellem” hazretleri buyurdular ki: (Ebû Bekr, islâmın tâcıdır.
Ömer, islâmın hullesidir [elbisesidir]. Osmân, islâmın cevâhiri
ile süslü imâmesidir. Alî, islâmın güzel kokusudur.) Her kim
basına tâc koymak, hulleyi örtünmek, süslü imâmeyi [sarıgı]
basına baglamak ve güzel koku sürünmek isterse, karanlıgın
[zulmetin] ısıgı ve dogru yol üzere olan bu imâmlara uymalıdırlar.
Zîrâ onlar yagmura benzer ki, nereye düserlerse fâideli
olurlar.
14– Hubeys bin Hâlid “radıyallahü teâlâ anh” rivâyet etmisdir.
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdular
ki: (Ebû Bekr, Ömer, Osmân ve Âise; Allahü teâlâ ve
– 429 –
tekaddes hazretlerinin âlidir. Alî ve Hasen, Hüseyn ve Fâtıma;
benim âlimdir. Allahü teâlâ ve tekaddes hazretleri kıyâmet gününde,
kendi âli ile benim âlimin arasını Cennet bagçelerinden
bir bagçe ile birlesdirir.)
15– Zübeyr bin Avvâm “radıyallahü teâlâ anh” rivâyet etmisdir.
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri
buyurdular ki: (Yâ Rabbî! Ümmetimden eshâbıma verdigin bereketi
geri tutma. Eshâbımdan Ebû Bekre verdigin bereketi ondan
geri tutma. Eshâbımı Ebû Bekr etrâfında topla. Onun islerini
dagınık etme. Ebû Bekr dâimâ senin isini kendi isleri ve
mesgûliyyetleri üzerine tercîh etmisdir. Allahım! Sen Ömer bin
Hattâbı azîz kıl. Osmânı sabr ve tehammül üzerine kıl. Alîye
tevfiki refîk kıl.)
16– Enes “radıyallahü teâlâ anh” rivâyeti ile bildirilen hadîs-
i serîfde, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri
buyurdular ki: (Ebû Bekrin sevgisi gufrânı vâcib kılar.
Ömerin sevgisi isyânı mahv eder. Osmânın sevgisi îmânı kuvvetlendirir.
Alînin sevgisi, Cehennem atesini söndürür.)
17– Alî bin Ebî Tâlib “radıyallahü teâlâ anh” hazretleri rivâyeti
ile bildirilen hadîs-i serîfde; Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdular ki: (Allahü teâlâ hazretleri
Ebû Bekre rahmet etsin. Bana kızını tezvîc etdi. Beni
hicret sehrine götürdü. Ya’nî bana deve verdi ve bana mu’âvenet
etdi. Ve yoldas oldu. Mekke-i Mükerremeden, Medîne-i
münevvereye vardık.) Âlimlerden ba’zısı derler ki, (hamelenî
dâr-ı hicret) [Beni hicret diyârına tasıdı]nın ma’nâsı odur ki,
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri hicret
gecesi, Mekkeden dısarı çıkdılar. Bir mikdâr yaya gitdiler. Bir
mikdâr yol gitdikden sonra yoruldular. Gitmege ta’katları kalmadı.
Istedi ki o yere otursunlar. Hâlbuki müsrikler yollara
gözcüler koymuslar idi. Ebû Bekr hazretleri, kâfirler izlerince
gelip, bunları bulurlar diye korkdu. Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” hazretlerini arkasına alıp, Allahü teâlânın
kendisine güç ve kuvvet vermesi ile, üç mil yâhud dahâ ziyâde
mesâfe mikdârı götürdü. Sonra develerin yanına vardılar. (Allahü
teâlâ sânühü rahmet etsin Ömere ki, acı da olsa, hakîkati
söyler. Allahü teâlâ rahmet etsin Osmâna ki, melekler ondan
– 430 –
hayâ ederler. Allahü tebâreke ve teâlâ Alîye rahmet etsin. Allahım!
Alîye, her bulundugu yerde hakkı söylemesini muvaffak
eyle.)
18– Ebû Hüreyre “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinin rivâyet
etdigi hadîs-i serîfde, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” hazretleri buyurdular ki: (Rabbimden, ümmetimden
râzı olmasını süâl etdim. Allahü teâlâ, bana vahy gönderdi ki,
ben ümmetinden, üç kimse hâriç râzı oldum. Bunlar [ya’nî, râzı
olmadıklarım], Kur’ân-ı azîm-üs-sâna mahlûkdur diyen. Digeri
o kimse ki, senin eshâbını seb’ eyledi [kötüledi]. Biri o kimse
ki, kader ile tekellüm eder [konusur].) Ya’nî Kaderî olur.
[Ehl-i sünnet i’tikâdında olanlar kadere inanmıs, hayrın ve serrin
Allahü teâlâdan olduguna îmân etmislerdir.]
19– Âise-i Sıddîkanın “radıyallahü teâlâ anhâ” rivâyet etdigi
hadîs-i serîfde, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri
buyurdular ki: (Ümmetimin en serlileri Eshâbımı “radıyallahü
teâlâ anhüm ecma’în” kötüleyenlerdir.) [Ya’nî sî’îlerdir.]
20– Enes bin Mâlikin “radıyallahü teâlâ anh” rivâyet etdigi
hadîs-i serîfde, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretleri buyurdular ki: (Allahü teâlâ hazretlerine iblîs münâcât
edip, dedi ki, Yâ Rabbî! Âdem aleyhisselâm Cennetden
yeryüzüne indi. Ben bilirim ki, ona kitâb, resûl gönderilir. Onların
kitâbı nedir. Resûlleri kimdir. Allahü teâlâ buyurdu ki:
Onların Resûlleri melekler olur. Kendilerinden Peygamberler
olur. Onların kitâbı Tevrât ve Incîl ve Zebûr ve Fürkân olur.
Dedi, yâ Rabbî! Benim kitâbım nedir ve Resûlüm kimdir. Allahü
teâlâ azze ismühü buyurdu ki: Senin kitâbın odur ki, a’zâlarını
[uzvlarını] igne ile dögüp [igne batırıp], üzerlerine çivid sürmek
ve si’r okumak. Resûllerin kâhinlerdir ki, remil atarlar,
gayb söylerler, cadılık ederler. Ta’âmın [yiyecegin] o yiyecekdir
ki, onun üzerine benim ism-i serîfim anılmaya. Serâbın [içecegin]
serhos eden her nesnedir ve evin hamâmdır. Âdem oglu
eger bir hatâ edip, bir günâh islerse, sonra pismân olup, istigfâr
ederse, o günâhı yok olur. Iblîs dedi; ben onların kalblerine bir
günâh salarım ve gözlerinde zînetlendiririm ki, o günâhdan istigfâr
ile halâs olmazlar. [Bu günâh] Ebû Bekr ve Ömer ve Osmân
ve Alî “radıyallahü teâlâ anhüm” hakkında kötü söz söy-
– 431 –
lemek, Onlara düsman olmakdır.)
21– Abdüllah bin Abbâsın “radıyallahü teâlâ anhümâ” rivâyet
etdigi hadîs-i serîfde, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” hazretleri buyurdular ki: (Her seyin bir aslı vardır. Îmânın
aslı vera’dır. Her seyin bir fer’i vardır. Îmânın fer’i sabrdır.
Her seyin bir koruyucusu vardır. Bu ümmetin koruyucusu amcam
Abbâsdır. Her seyin bir torunu vardır. Bu ümmetin torunu,
ogullarım Hasen ve Hüseyndir. Hersey için bir kanat vardır.
Bu ümmetin kanadı, Ebû Bekr ve Ömerdir. Her sey için bir hisâr
vardır ki, onun sebebi ile düsman fırsat bulamaz. Bu ümmetin
kalkanı ve hisârı, Osmân ve Alîdir “radıyallahü teâlâ anhüm”.)
22– Sahîh rivâyet ile Ebû Zer-i Gıfârînin “radıyallahü teâlâ
anh” bildirmis oldugu hadîs-i serîfde, Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdular ki: (Yay gibi oluncaya
kadar Allahü teâlâya ibâdet etseniz, yay kirisi gibi oluncaya
kadar oruc tutsanız, dizleriniz kuru oluncaya kadar nemâz
kılsanız, ehl-i beytimden veyâ eshâbımdan birisine bugz etseniz,
elbette Allahü teâlâ hazretleri sizi burnunuz üzerine sürüyerek
Cehenneme dâhil eder.)
23– Enes bin Mâlikin “radıyallahü teâlâ anh” rivâyet etdigi
hadîs-i serîfde, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
buyurdular ki: (Her Peygamberin bir nazîri vardır. Benim ümmetimden
Ebû Bekr, Ibrâhîm Halîle “aleyhisselâm” benzer.
Ömer, Mûsâ kelîme “aleyhisselâm” benzer. Osmân, Hârûna
“aleyhisselâm” benzer. Alî bana benzer. Îsâ bin Meryeme
“aleyhisselâm” bakmagı seven, Ebû Zer Gıfârîye baksın “radıyallahü
teâlâ anh”.)
24– Bera’ bin Azîbin “radıyallahü teâlâ anh” rivâyet etmis
oldugu hadîs-i serîfde, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
buyurdular ki: (Ars üzerinde, Lâ ilâhe illallah Muhammedün
Resûlullah, Ebû Bekr-i Sıddîk, Ömer-ül Fârûk, Osmân-ı sehîd
ve Aliyyül Mürtedâ yazılıdır.)
25– Ebû Hüreyrenin “radıyallahü teâlâ anh” rivâyet etmis
oldugu hadîs-i serîfde, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretleri buyurdular ki: (Ebû Bekr ne iyi kisidir. Ömer
– 432 –
ne iyi kisidir. Osmân ne iyi kisidir. Alî ne iyi kisidir. Ebû Ubeyde
ne iyi kisidir. Mu’âz bin Cebel ne iyi kisidir.)
26– Seleme tebnil-Ekvânın “radıyallahü teâlâ anh” rivâyet
etmis oldugu hadîs-i serîfde, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi
ve sellem” hazretleri buyurdular ki: (Yıldızlar, semâ ehli için
emân halk olundu. Eshâbım, ümmetime emân için halk olundu.)
Yıldızlar gökde oldugu müddetçe, semâ ehli âfetlerden
emîndirler. Eshâbımın muhabbeti, gönüllerde oldukça, ümmetim
dürlü azâblardan emîn olur.
27– Enes bin Mâlikin “radıyallahü teâlâ anh” rivâyet etmis
oldugu hadîs-i serîfde, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretleri buyurdular ki: (Üç sey Enbiyâ islerindendir.
Mu’allimlere ve üstâdlara hediyye vermek. Âlimleri mükerrem
tutmak. Eshâbımı sevmek.)
28– Ebû Sâid-il Hudrî “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinin
rivâyet etdigi hadîs-i serîfde, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi
ve sellem” hazretleri buyurdular ki: (Eshâbımı kötülemeyiniz!
Rûhum onun yed-inde olan Allahü teâlâ hakkı için, eger sizin
biriniz Uhud dagı kadar altın sadaka fakîrlere verseniz, onlardan
birisinin bir müd mikdârı sadakasının yerini tutmaz ve yarım
müdünün sevâbına erismez.) Bir müd ikiyüzyetmisüç dirhem
ve iki dank eder. [875 gramdır.]
29– Hazret-i Ümm-i Selemenin “radıyalahü teâlâ anhâ” rivâyet
etdigi hadîs-i serîfde, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi
ve sellem” hazretleri buyurdular ki: (Gökden bir kovanın indigini
gördüm. Ben ki, Resûlullahım! O kovadan on yudum içdim.
Sonra ondan Ebû Bekr ikibuçuk yudum içdi. Ömer onbuçuk
yudum içdi. Ondan sonra Osmân onikibuçuk yudum içdi.
Sonra bu kova semâya kaldırıldı.) Bunun ma’nâsı, Allahü teâlâ
bilir, odur ki, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin
o zemân ömrü on sene kalmısdı. Ebû Bekr “radıyallahü
teâlâ anh” ikibuçuk sene hilâfet etdiler. Ömer “radıyallahü
teâlâ anh” onbuçuk sene halîfe oldular. Osmân “radıyallahü
teâlâ anh” onikibuçuk sene halîfe oldular.
30– Ebû Sâid-i Hudrî “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinin
rivâyet etdigi hadîs-i serîfde, Muhammed Mustafâ “sallallahü
– 433 – Menâkıb-ı Çihâr Yâr-i Güzîn - F:28
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdular ki: (Size kelâm-ı
kadîm ile bildirilenleri yapmanız lâzımdır. Amel etmemekde
aslâ özrünüz makbûl degildir. Eger Kitâbullahda olmazsa, benim
sünnetim ile amel ediniz. Eger benim sünnetimde de olmazsa,
benim Eshâbımın söyledikleri ile amel etmekle mesgûl
olunuz “radıyallahü teâlâ anhüm ecma’în.” Zîrâ, muhakkak benim
eshâbım gökdeki yıldızlar gibidir. Hangisine uyarsanız, hidâyet
bulursunuz. Eshâbımın ihtilâfı size rahmetdir.)
Resûl-i muhterem “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin
kavl-i serîflerine muvâfık [uygun] olarak baska yerlerde
de buyurulmusdur. (Ümmetim arasında ihtilâf rahmetdir.)
Ya’nî ümmetimin âlimleri, dînin aslını muhâfaza etmekde hırslıdırlar.
(Kitâb, Sünnet, Icmâ’ ve Kıyâs)dan dısarı çıkmazlar.
Allahü tebâreke ve teâlâ hazretleri bir ümmetde bir tâife yaratdı.
Bu söz sâhibi âlimler fürû-ı dinde ihtilâf etdiler. Dînin aslını
kıyâmete kadar, saklı tutdular [Üsûl-i dîne dokunmadılar.] Eshâb-
ı hadîs, eshâb-ı rey’ ehl-i sünnet vel cemâ’at üzeredir. Onları
hıfz etmisdir. Ser’î konularda birbirlerinin arasında ihtilâf
olan âlimler, birbirlerine kâfir demezler. Mu’tezile, hâricî ve râfizî
tâifelerinden baska hiçbir tâife yokdur ki, baska tâifeye kâfir
desin. [Bu üç tâife de bozukdur.] Muhakkak ki onların sıfatı
ile alâkalı olarak Allahü teâlâ kelâm-ı kadîminde buyurmusdur:
(... Ancak Rabbinin rahmeti ile anlasıp, ayrılmayanlar müstesnâdır...)
[Hûd sûresi 119.cu âyeti kerîmesi meâli.] Eshâb-ı kirâmın
ihtilâfında bizim için rahmet vardır. Onların herbirini sevmelisin
ki, rahmete kavusasın.
31– Refî’üddînden “rahmetullahi aleyh” sahîh rivâyet ile bildirildi.
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri
buyurdu ki: (Eger Ebû Bekrin fazîletlerini gök üzerine koysalar
idi, ates üzerinde tencerenin kaynaması gibi, gökün kaynamasını
isitirdiniz. Ömer “radıyallahü teâlâ anh” hazretleri, o
kimsedir ki, heybeti meleklere te’sîr eder. Hazret-i Osmân “radıyallahü
teâlâ anh” o kimsedir ki, melekler gelip, Onun
Kur’ân-ı kerîm okumasını dinlerler. Alî “radıyallahü teâlâ anh”
hazretleri o kimsedir ki, üzerinde yürüdügü için yer onunla
ögünür.)
32– Sahîh rivâyet ile Rüknül-islâm Ahmed-el Cürcânî, Enes
– 434 –
bin Mâlik “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinden bildirmis oldugu
hadîs-i serîfde, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
efendimiz hazretleri buyurdu ki: (Muhakkak benim havzum
için dört rükn vardır.) Ya’nî bu havzun serâbına dört yol
vardır. Çihâr yâr-i güzîn olan Ebû Bekr, Ömer, Osmân, Alînin
tasarrufundadır “radıyallahü teâlâ anhüm”. Nebîlerden sonra,
gelmis ve gelecek bütün insanların üstünüdürler. Kevser havzının
birinci rüknü Ebû Bekrin elinde olur. Ikinci rüknü Ömerin
elinde olur. Üçüncü rüknü Osmânın elinde olur. Dördüncü rüknü
Alînin elinde olur. Yüzyirmidörtbinden ziyâde Peygamberin
ümmetinden bir kimseye Çihâr yârdan iznsiz o havza varmaga
izn yokdur. Kimsenin onun ile isi yokdur. Halk o gün susuz ve
bası açık ve hasta ve yanmıs olup, Havz-ı Kevser ile feryâdlarını
gidermege, ferâhlamaga muhtâcdır. Her kim Ebû Bekri “radıyallahü
teâlâ anh” sever, Ömeri “radıyallahü teâlâ anh” sevmezse;
o kimse Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinin
yanına gidip, su isterse, o kimseye su vermez. Her kim
Ömeri “radıyallahü teâlâ anh” sevip, Ebû Bekri “radıyallahü
anh” sevmezse, o kisi hazret-i Ömerin yanına varınca, hazret-i
Ömer, Ebû Bekri sevmiyene su vermez. Her kim hazret-i Osmân
bin Affânı sevip, hazret-i Alîyi sevmese, o kisi hazret-i Osmânın
yanına vardıkda, hazret-i Osmân, hazret-i Alîyi sevmiyene
su vermez. Her kim hazret-i Alîyi sevip, hazret-i Osmânı sevmezse,
hazret-i Osmânı sevmiyen hazret-i Alînin yanına vardıkda,
hazret-i Alî, ona su vermez.
Süâl: Eger sen dersen ki, hazret-i Ebû Bekr, hazret-i Ömeri
sevmiyeni, hazret-i Alî hazret-i Osmânı sevmiyeni nereden bilir?
Cevâb: Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri
buyurmusdur ki, (Bir kimse, benim eshâbımın zerre mikdârı
bugz ve adâvetini gönlünde tutarsa, alnında siyâh bir hat seklinde
yazı oldugu hâlde kalkar: (Bu kimse Allahü teâlâ hazretlerinin
rahmetinden ümîdini kesmisdir) yazılıdır.)
Ondan sonra Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
buyurdular ki: (Bir kimse ki, dilinin sözünü ve kalbinin i’tikâdını,
hazret-i Ebû Bekr-i Sıddîkın büyüklügünde ve temizliginde
iyi tutup ve Ebû Bekr-i Sıddîki hak üzere halîfe bilse, din ve is-
– 435 –
lâmını dogru etmisdir. Allahü tebâreke ve teâlâ hazretlerinin
rahmetine kavusamamak derdinden emîn olmusdur. Her kim
dilinin sözünü ve kalbinin i’tikâdını Ömer-ül Fârûkun büyüklügünde
ve temizliginde iyi tutup, Ömeri Ebû Bekrden sonra
emîr ve imâm bilirse, kendi kurtulus yolunu bütün sübhelerden
pâk eder. Hakîkat ve yakîn ile yükü hafîfliyenler ve kurtulanlar
cümlesinden olur. Bir kimse ki, dilinin sözünü ve kalbinin i’tikâdını,
Osmân bin Affânın büyüklügü ve temizliginde iyi tutarsa
[dili ile ve kalbi ile onu iyi bilirse], Ömerden sonra halîfe ve
imâm bilirse, nûr-ül lütf ve kemâl-i îmân ile ve Kur’ân-ı kerîmin
nûru ile münevver ve rûsen olur ve kabr karanlıgını o sebeb ile
kendinden uzak tutmus olur. Bir kimse dilinin kavlini [sözünü]
ve kalbinin i’tikâdını Aliyyül Mürtedânın büyüklügü ve temizliginde
iyi tutup [onu iyi bilip], Alîyi Osmândan sonra halîfe ve
imâm bilirse, o kimse, takvâ elini îmân agacının budaklarından
[dallarından] bir budaga uzatmıs, dostluk ve âsinâlık ahdini Allahü
tebâreke ve teâlâ hazretleri ile ve melekler ile ve Nebîler
ile ve bütün mü’minler ile saglamlasdırmıs olur. Bir kimse, benim
bütün eshâbıma ve Ehl-i beytime, küçügüne ve büyügüne,
günâhkârına ve günâhsızına, dili ile medh-ü senâ etse, kalbiyle,
hayr ve salâh, sıdk ve sevâb ve resâd i’tikâd etse, o kimse
mü’mindir. Bir kimse benim eshâbıma, aralarındaki muhârebelerden
ve sulhden, hayrdan ve serden, fâide ve zarardan, onlar
hakkından dili ile kötü söz söyler ise, kalbiyle onları inkâr ve
bugz ederse, o kimse münâfıkdır. Ebedî Cehennemde kalır ki,
Allahü teâlâ Sûre-i Nîsâ 145.ci âyet-i kerîmesinde meâlen, (Münâfıklar
elbette Cehennemin esfel derekesinde olurlar. Onlar
için hiçbir yardımcı yokdur) buyurmusdur.
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin
bu havzına Kur’ân-ı azîm ve kitâb-ı kadîmde delîl vardır. Söz
uzayacak ise de, bahs etmek lâzımdır. Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin mubârek sözleri, Kur’ân-ı
azîm-üs-sânda bildirilmisdir. Allahü Sübhânehü ve teâlâ hazretleri
buyuruyor: (Bismillâhirrahmânirrahîm. Innâ a’taynâ
.......) Bu sûrenin harflerini ve kelimelerini beyân edelim. Sonra
fazîletini beyân edelim. Bu sûre üç âyetdir. Kelimeleri ondur,
harfleri kırkikidir. Emîr-ül mü’minîn Alî “radıyallahü teâlâ
anh” haber verdi. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
– 436 –
buyurdu ki: (Her kim bir kerre Innâ a’taynâ sûresini okursa,
Allahü tebâreke ve teâlâ hazretleri, o kimseye, Cennetde o kadar
ni’met ve hil’at, makâm ve derece verir ki, temâmı, yeryüzü
dogudan-batıya kadar deve ile dolu olsa ve her deve üzerinde
bir kitâb olsa, her kitâbın eni ve uzunlugu bütün yeryüzü kadar
büyük olsa, o kitâbların temâmı kıl kalem ile ince yazılmıs
olsa, cümlesi bu sûre-i azîmeyi okuyanın kazandıgı ni’metlerin,
mülklerin, kösklerin, çardakların, odaların vasflarını açıklamaya
ancak yeter.)
Allahü teâlâ hazretleri Muhammed Mustafâ “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” hazretlerine buyurdu ki: (Biz sana senden
ötürü ve senin ümmetinden ötürü bir havz i’tâ etdik. Bütün
Peygamberler ve ümmetleri o kıyâmet günü o havzın serâbını
arzû edici olurlar.) Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretleri o günde Cebrâîl aleyhisselâmdan Innâ a’taynâ
sûresini isitdi. Sonra Mi’râca çıkdıgında, gözleri ile gördü.
Eshâb-ı güzîn “rıdvânullahi teâlâ aleyhim ecma’în” arasında
Kevser havzından bahs edilmedigi ân az olur idi. Dünyâda, yaratıldıgı
ândan beri Havz-ı Kevsere benzer bir havz görülmemisdir.
Bundan sonra da kıyâmete kadar olması mümkin degildir.
Onu gördükden sonra, onun akması sesini isitdi. Murâd etdi
ki [istedi ki], Kevser havzının sesini vasf etsin. Mümkin olmadı.
Zîrâ o ibâre Eshâb-ı güzînin kudretine ve fehmine sıgmaz.
Cebrâîl aleyhisselâm geldi ve dedi ki, yâ Resûlallah! Allahü
teâlâ buyurdu ki: (Sen onun sesini vasf etmekde zorluk çekiyorsun.
Eshâbının da fehm etmege [anlamaga] kudretleri yokdur.
Biz kemâl-i lütfumuz ile, zahmetsiz ve sıkıntısız, Kevser havzı
suyu dört ırmagının sesini isitdirdik ki, havz-ı kevsere gider. Su,
süt, serâb ve bal ırmaklarından gider. Iste senin eshâbına ve
ümmetine gösterdik. Her kim isterse ki, söyle, iki parmagını iki
kulagına koysun. O sesi bunca yıllık yoldan kendi kulagı ile isitir.)
33– Kevser havzı vasfı için söylenen haberler devâmla söyledir.
Abdüllah bin Ömer “radıyallahü teâlâ anhümâ” hazretlerinin
rivâyet etdigi hadîs-i serîfde, Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdular ki: (Muhakkak benim
için bir havz vardır. Rabbim bana va’d etmisdir. Kıyâmet
– 437 –
günündeki, o havuzdan çok hayr ve fâide görülse gerekdir. O
havzın adı Kevserdir. O havzın sâkîleri, Ebû Bekr-i Sıddîk,
Ömer-ül Fârûk, Osmân-ı Zinnûreyn ve Aliyyül Mürtedâ “radıyallahü
teâlâ anhüm” hazretleridir. O havzın eni magrib ile
mesrık arası kadardır. Uzunlugu gök ile yer arası kadardır.
Onun çanakları ve kadehleri, ibrikleri ve masrapalarının sayısı,
yıldızlar adedince, besyüz senelik yol boyunca güzel bir seklde
dizilmis. Her [âhıret] serâbı içici, bu bardaklar, kadehler, ibrik
ve masrapalar ile içer. Üzerlerinde kudret-i ilâhî ile bütün
[mü’minlerin] ismleri yazılmısdır. Her yer bir cevherden ve her
kadeh bir bakırdan, her cam bir heykelden, her kadeh bir sûretden,
her ibrik bir hilkatdendir. O havzın dibinde tas parçaları
ve kum yerine kırmızı yâkut ve yesil zeberced vardır. O çakıl
taslarının altında çamur yerine, kokucu misk ve çamurun altında
yer ve toprak yerine güzel kokulu kâfûr, her tarafı nûr
üzerine nûr, sürûr üzerine sürûrdur. Etrâfında za’ferân kubbeleri,
mercân incisi çadırları, her yerde renk renk dösekler dösenmis,
her yerde tahtlar ve istinât yerleri koyulmus. O havzın
serâbı sütden beyâz ve baldan tatlı, kardan sogukdur. Dünyâda
olan her güzel kokudan dahâ güzel kokusu vardır. Âb-ı hayâtdan
ziyâde hazm olucudur. Her kim o havuza dalsa, bogulmaz.
Istese ki o havuzdan bir dag kadar su götürebilir. Gücü
yeter, za’îflik yokdur. Her kim ki, onun serâbından bir katre
tatsa, basından ayagına kadar bütün agrılardan, dertlerden,
hastalıklardan kurtulur. Hiç susamaz. Korkudan emîn olur.
Kim ki bir katrenin kokusunu o havz-ı kevserden alsa, bütün
insanların ve kokuların ve ferâhlıgın aslını ve fer’ini, o kimse
cânında ve teninde isitir. Menba’ı [kaynagı] ve yolu Tûbâ agacının
kökündedir. Aslı sidret-ül müntehâdandır. Dört ırmakdır,
dört tarafından gelir. O ırmaklar birbirine mülâkat etdikden
sonra, havz-ı kevsere gelir. Biri su ırmagı, biri süt ırmagı,
biri serâb ırmagı, biri bal ırmagı. Su ırmagı Ebû Bekr tâli’ine,
süt ırmagı Ömer-ül Fârûk tâli’ine, serâb ırmagı Osmân-ı Zinnûreyn
tâli’ine, bal ırmagı Aliyyül mürtedâ tâli’ine “radıyallahü
teâlâ anhüm” akarlar. Bir serâb ki, hem simâ’ eder, hem cemâl
verir, hem kuslar gibi uçar, pervâz eder [döner], hem
ma’suklar ve dilberler gibi isve ve naz eder. Içenler ile söylesir.
Onda her vakt tavus var, ve arûs [gelin] var. Kuslar var. Deve
– 438 –
boynu gibi boynu olan herbir kus, o serâbın [havz suyunun]
üzerinde, dostların murâdı üzerine gelirler.) Ebû Bekr-i Sıddîk
ve Ömer-ül Fârûk dediler ki: Yâ Resûlallah! O kuslar ikrâm
edici mi olurlar. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretleri buyurdular ki: (O kimseler ki, o kusları yir. Onlar ziyâde
ikrâm edici olur.) Sonra, Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” buyurdular ki: Muhakkak benim havzımın
dört rüknü olur. Birincisi Ebû Bekrin elinde olur. Ikinci rüknü
Ömerin elinde olur. Üçüncü rüknü Osmânın elinde olur. Dördüncü
rüknü Alînin elinde olur “radıyallahü anhüm ecma’în”.
34– Câbir bin Abdüllah “radıyallahü teâlâ anh” rivâyeti ile
bildirilen hadîs-i serîfde, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” hazretleri buyurdular ki: (Allahü tebâreke ve teâlâ
hazretleri bütün âlemlerden, Peygamberlerden ve Resûllerden
beni seçdi. Peygamberler ve mürselînden gayri, bütün âlemler
üzerine benim Eshâbımı seçdi. Bütün Eshâbımdan Çihâr yârı
ihtiyâr etdi [seçdi]. Ebû Bekr, Ömer, Osmân ve Alî. Bunları
bütün eshâbımdan büyük ve fazîletli yapdı “radıyallahü anhüm”.
Sonra yüzyirmidört binden ziyâde Peygamberin ümmeti
arasında benim ümmetimi ihtiyâr etdi [seçdi]. Ümmetim arasında
dört devr seçdi. Bu dört devrden üçü birbiri akabincedir.
Sahâbe, tâbi’în, tebe-i tâbi’în. Bir kavm ki, vakti Îsâ aleyhisselâmın
nüzûlü vaktidir. [Dördüncü devre, bu devredir.] Bu dört
tâifenin zikri Kur’ân-ı mecîdde, Vâkıa sûresinin evvelinde gelmisdir.
O üç tâifenin hakkında, (Onların büyük kısmı eski ümmetlerdendir)
diye bildirilmis, dördüncü kısmdakiler ise, (Bir
kısmı da sonrakilerdendir) buyurularak bildirilmisdir. [Vâkıa
13-14])
35– Nu’mân bin Besîr “radıyallahü teâlâ anh” rivâyeti ile
bildirilen hadîs-i serîfde, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” hazretleri buyurdular ki: (Ümmetimin en merhametlisi
Ebû Bekrdir. Allahın dîninde en kuvvetli olanınız Ömerdir.
Hayâda en sâdık olanınız Osmândır. En isâbetli hükm vereniniz
Alîdir.) Allahü Sübhânehü ve teâlâ hazretleri bu ümmete
mahsûs dört büyük ni’met vermisdir ki, hiçbir ümmete, insanların
evveli Âdem “alâ nebiyyinâ ve aleyhissalâtü vesselâm” hazretlerinin
zemân-ı serîfinden bu ümmete gelinceye kadar böyle
– 439 –
ni’met vermemisdir. Bu dört ni’metin sükrünü bu ümmetden,
bunun hüccetini ve hikmetini bilen bu dört kimse üzerine farz
etmisdir. Birincisi, Muhammed “aleyhisselâtü vesselâm” hazretleri
gibi bir Peygamber, ya’nî Resûl ni’metidir. Ikincisi, islâm
dîni gibi, kıymetli bir din ni’metidir. Üçüncüsü, Kur’ân-ı kadîm
gibi, bir kelâm-ı kerîm ni’metidir. Dördüncüsü, kendi zât-ı pâkına
mahsûs muhabbeti, dostlugu, bu ümmete hediyye etme
ni’metidir. [Allahü teâlâ Mâide sûresi 54.cü âyetinde meâlen,
(Allahü teâlâ onları sever. Onlar da Allahü teâlâyı severler) buyurmusdur.]
Âlem halk olunalıdan beri, bizden baska kimseye,
Allahü Sübhânehü ve teâlâ hazretlerinden bu dört ni’met müyesser
olmamısdır. Bu dört hil’at verilmemisdir. Bizden evvel
olan ümmetlerde Peygamberler çok idi. Lâkin Muhammed
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri gibi yok idi. Bu
ümmetlere de kitâb nâzil olmus idi. Lâkin Kur’ân-ı azîz ve mecîd-
i kerîm gibi nâzil olmamısdı. Bizden önceki ümmetlere Allahü
teâlâ ve tekaddes hazretleri çok ni’metler verdi. Lâkin kendi
husûsî muhabbeti gibi kimseye vermedi. [Bu ümmete verdi.]
Ondan dolayı ki, Cebrâîl ve Mikâîlin kullugu husûsî ni’metler
ile, Isrâfîl ve Azrâîlin kullugu husûsî hil’atlar iledir. Bunun gibi,
Ruhâniyân ve Kerûbiyân meleklerinin kullugu husûsî ni’metler
iledir. Hamele-i ars ve kürsîyi nakl eden meleklerin ve Levh-i
mahfûz emînlerinin ve Kalem-i alâ rakîblerinin kullugu husûsî
hil’at iledir. Ümmet-i Muhammedin ya’nî bize mahsûs hil’at ve
ni’met, onun dostlugudur.
Beyt:
Günesde zerreyi görmek, dahâ kuvvetle mümkündür,
Fekat her zerrede günesi görmek nasıl mümkündür.
Gece bekçisi aynı olur mu hiç,
Kucagında Sultânı besliyen kimse ile.
Allahü Sübhânehü ve teâlâ ve tekaddes hazretleri, bu ümmete
dört büyük ni’met ve hil’at ihsân buyurdu. Bu dört ni’metin
sükrünü temâm ve lâyık oldugu üzere, bu ümmetden talep
etdi. Buyurdu ki: Eger siz bu dört ni’metin sükrünü istenilen
seklde yerine getirirseniz, üzerinize hıfz ederim. Onun üzerine
dîdâr ve cemâlimi görmegi ziyâde ederim. [Ibrâhîm sûresi 7.ci
– 440 –
âyet-i kerîmesinde meâlen], (Ni’metlerime sükr ederseniz, onları
artdırırım) buyurulmusdur. Burada, (artdırırım, ziyâde ederim)
kelâmı, dîdâra, Cenâb-ı Hakkın cemâlini görmek ma’nâsınadır.
Çünki, Yûnüs sûresi 26.cı âyetinde meâlen, (Dünyâda
güzel amel isleyenlere Hüsnâ ve ziyâde vardır) [Cennet ve Allahü
teâlâyı görmek vardır] buyurulmusdur. Lâkin, bu cümle ile
Allahü teâlâ bilir ki, bizim ömrümüz, diger ümmetlerin ömründen
kısadır. Bizim bedenimiz, diger ümmetlerin bedenlerinden
küçükdür. Bu ni’metleri ki bize verdi ve sükrünü vâcib kıldı. Bilir
ki, Ona lâyık sükr etmege kâdir degiliz. Sükr kemâl üzere olmayıp,
azl edilmis ve ayrı düsmüs kalırız. Sonra kendi fadlı ve
rahmeti ile takdîr ve tedbîr edip, bu ümmetden dört kimseyi, bu
dört ni’metin sükrü için seçdi. Birincisi, Ebû Bekr-i Sıddîkı,
Muhammed Mustafa “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” ni’metinin
sükründen dolayı seçdi. Ikincisi, Ömer-ül Fârûku; dîn-i islâm
ni’metinin sükründen dolayı seçdi. Üçüncü; Osmân Zinnûreyni,
Kur’ân-ı azîm ni’metinin sükründen dolayı seçdi. Dördüncü,
Aliyyül Mürtedâyı, kendi muhabbeti ni’metinin sükründen
dolayı seçdi. Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü teâlâ anh”,
Muhammed Mustafâ “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” ni’metinin
sükrünü lâyıkı ile edâ etdi. Teni ve cânı ve malı ve evlâdı
ile yardımda bulundu. Fâide ve zararını hep onun isi yoluna
harc etdi. Ömer-ül Fârûk “radıyallahü teâlâ anh” islâm ni’metinin
sükrünü kemâli ile edâ etdi. Bütün gayretini, siddetini islâmiyyet
yolunda kullandı. Gizli islâmı âsikâr etdi. Osmân-ı
Zinnûreyn “radıyallahü teâlâ anh” Kur’ân-ı azîm-üs-sânın sükrünü
gerekdigi gibi edâ etdi. Kur’ân-ı kerîmi topladı. Kendi bes
adet Kelâmullah yazdırdı. Islâmın dört bir tarafındaki beldelere
gönderdi. Iki rek’at nemâzda Kur’ân-ı kerîmi hatm etdi.
Aliyyül mürtedâ “radıyallahü teâlâ anh” hazretleri, özel muhabbetin
sükrünü hakkıyla edâ etdi. Kılıncını kınından çekdi. O
kılıncın kahrı ile dostları düsmanlardan ayırdı. O dört ni’metin
hayr ve bereketi ve o dört hil’atin sükrü, bugün dünyâda ve yarın
âhıretde ebedî kalacakdır. Bizim üzerimizde o hayrın
ma’nâsı sudur: Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
buyurdu ki: (Ümmetimden, ümmetim üzerine en merhametlisi
Ebû Bekr-i Sıddîkdır. Allahü teâlânın dîninde en kuvvetli olanınız
Ömer-ül Fârûkdur. Hayâ cihetinden en sâdık olanınız,
– 441 –
Osmân bin Affândır. En cömerdiniz, hem beden, hem mal ile
Alî bin Ebî Tâlibdir.)
Rahmetin en kâmil olanı Ebû Bekrin “radıyallahü teâlâ
anh” nasîbidir. Kuvvetin temâm olanı Ömerin “radıyallahü
anh” nasîbidir. Hayânın en yüksegi Osmânın “radıyallahü anh”
nasîbidir. Cömertlik ve yigitlikde en önde olmak Alînin “radıyallahü
anh” nasîbidir. Ebû Bekr “radıyallahü anh” rahmet ile
vasflandırılmısdır. Rahmetin yeri gönüldür. Ömer kuvvet ile
vasflandırılmısdır. Kuvvetin mahalli bedendir. Ebû Bekr gönül
yerindedir. Ömer beden yerindedir. Gönül ile beden birbiri ile
berâber bulunur. Lâkin beden gönlün hizmetindedir. Gönül bedenin
âmiridir. Ebû Bekr “radıyallahü teâlâ anh” hilâfetin aslıdır.
Ömer fer’idir. Bunun gibi, hayâ Osmânın “radıyallahü teâlâ
anh” sıfatıdır. Civânmertlik Alînin sıfatıdır. Hayânın mahalli
gözdür. Civânmertlik el ile olur. Göz ve el ikisi de kisinin zînetidir.
Lâkin göz elden üstündür. O sebebden ki, yarın kul kıyâmet
gününde, eli ile Allahü teâlâ hazretlerinin hil’atını tutar.
Ammâ, Allahü teâlâ ve tekaddes hazretlerinin bîçûn ve bîçûgûne
[nasıl oldugu anlasılamıyan ve anlatılamıyan] cemâl-i ezelîsini,
gözü ile [nasıl oldugu anlasılamıyan ve anlatılamıyan seklde]
müsâhede eder.
36– Zehrî “rahmetullahi aleyh”, isnâd ile Abdürrahmân bin
Avfdan “radıyallahü teâlâ anh” rivâyet etmisdir. Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri, bir gün Medîne-i
münevverenin mescidinde, ömrlerinin altmısüç yasının son
günlerinde, çok cemâ’at arasından kalkdı. Minbere çıkdı. Allahü
tebâreke ve teâlâ hazretlerine hamd ve senâ eyledi. Baslangıc
sözünden sonra buyurdu. (Bana ne olmusdur ki, sizi ihtilâf
içinde görürüm. Ey havâs ve avâm! Benim sevgim, ehl-i beytimin
sevgisi, Eshâbımın sevgisi, benim ümmetimin üzerine kıyâmet
gününe kadar farzdır.) Buyurdu ki, (Ebû Bekr-i Sıddîk
nerededir.) Ebû Bekr de oldugu yerden sür’atle ayak üzerine
kalkıp, dedi ki, yâ Resûlallah! Ben buradayım. Hazret-i Server-
i âlem buyurdu: (Bana yakın gel yâ Ebâ Bekr!) O da yakınına
vardı. Buyurdu: (Minber üzerine gel.) Minber üzerine
vardı. Resûlullahın huzûruna vardı. Onu yanına aldı. Onun yüzünü
kendi mubârek sînesine [gögsüne] tutdu. Bir müddet yü-
– 442 –
zünü, mubârek sînesine sürdü. Iki gözünün arasından öpdü.
Orada o kadar agladı ki, mubârek gözlerinin yası, mubârek yüzünden
kendi üzerine ve Ebû Bekrin üzerine akıyordu. Yüksek
ses ile: (Ey müslimânlar! Bu gördügünüz Ebû Bekr-i Sıddîkdır.
Muhâcîr ve Ensârın seyyidi ve büyügüdür. O kimsedir
ki, Allahü tebâreke ve teâlâ bana emr etdi ki, ben onu kendime,
dünyâda baba mertebesinde tutdum. Âhıretde sonsuz olarak
dost edindim. Bu benim musâhibimdir. Cümle halk beni
tekzîb ederken, o beni tasdîk etdi. O vakt ki, bütün herkes beni
sürdügü zemân bu beni mekânlandırdı, makâmlandırdı.
Herkes benden kaçıp, nefret etdigi zemân bu benimle ülfet ve
ünsiyyet etdi. Herkes beni öldürmek istedigi zemân, malını, cânını,
bedenini bana fedâ etdi. Kızı Âise-i Sıddîkayı bana tezvîc
etdi. Bilâli kendi malından benim için âzâd etdi. Allahü teâlâ
ve tekaddes hazretlerinin la’neti ve meleklerin la’neti, bütün
insanların la’neti, buna bugz edenlerin üzerine olsun. Allahü
teâlâ buna bugz edenlerden bîzârdır. Ben de bîzârım. Her kim
isterse ki, Allahü teâlâ ve tekaddes hazretlerinden ve benden
bîzâr olmak; Ebû Bekrden bîzâr olsun.) Sonra buyurdu ki; (Ey
müslimânlar! Burada bulunup, benim sözlerimi isitiyorsunuz!
Bu sözleri, benim ümmetimden burada bulunmıyanlara, kıyâmete
dek iletiniz. Yâ Ebâ Bekr! Geri dön, yerinde otur. O seyi
ki, ben senin hakkında söyledim. Allahü tebâreke ve teâlâ
hazretleri bilir, gerçekdir, sâbitdir. Ve benim söyledigimden ziyâdedir.)
Ebû Bekr “radıyallahü teâlâ anh” minberden inip,
yerine oturdu.
Sonra buyurdu ki, (Ömer bin Hattâb nerededir). Ömer “radıyallahü
teâlâ anh” hazretleri yerinden sür’atle kalkıp, dedi
ki, (Yâ Resûlallah! Ben buradayım.) Buyurdu: (Yâ Ömer, benim
yanıma gel!) O da geldi. Buyurdu: (Yâ Ömer, minber üzerine
gel.) Ömer “radıyallahü anh”da minber üzerine geldi. Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” onun yüzünü mubârek
sînesine [gögsüne] dayadı. Iki gözünün arasından öpdü.
Gördük ki, mubârek gözlerinin yası hazret-i Ömerin üzerine
damladı. Sonra minber üzerinde yüksek ses ile buyurdu ki; (Ey
müslimânlar! Bu Ömer-ibnül Hattâbdır. Muhâcir ve Ensârın
büyügüdür. Bu o kimsedir ki, Allahü teâlâ ve tekaddes hazretleri
bana emr etdi ki, ben bunu yardımcı ve mesveret edici ola-
– 443 –
rak aldım. Bu o kimsedir ki, Allahü Sübhânehü ve teâlâ
Kur’ân-ı kerîmi bunun lisânı, kalbi ve yed-i üzerine nâzil etmisdir
[indirmisdir]. Bu o kimsedir ki, acı da olsa, hakkı kabûl
eder. Bu o kimsedir ki, Allahü teâlâ hazretlerinin emr ve yasaklarında,
ayblayanların ayblamalarından çekinmez. Bu o kisidir
ki, seytân ondan kaçar. Bu odur ki, bunun heybetinden,
hârâ tası, demir ve çelik erir ve mahv olur. Bu odur ki, yarın
Cennetin ısıgıdır ve Cennet ehlinin mefâhiridir. Buna bugz
edenin üzerine Allahü Sübhânehü ve teâlâ hazretlerinin, meleklerin
ve bütün halkın la’neti olsun. Allahü Sübhânehü ve
teâlâ hazretleri buna bugz edenlerden berîdir [uzakdır], ben de
uzagım.)
Sonra (Osmân bin Affân) nerededir, buyurdu. Osmân bin
Affân “radıyallahü teâlâ anh” oturdugu yerden sür’atle kalkıp,
(Yâ Resûlallah! Iste ben buradayım) dedi. Buyurdu: (Yâ Osmân
bana yakın gel!) O da gelip, minbere çıkdı. Onu da mubârek
gögsüne çekip, iki gözünün arasından öpdü. Sonra o kadar
agladı ki; Nakl eden der ki: Mubârek gözlerinin yası akıp, hazret-
i Osmânın üzerine döküldügünü gördüm. Sonra yüksek
sesle buyurdu: (Ey müslimân cemâ’ati! Bu Osmân bin Affândır.
Muhâcir ve Ensârın büyügüdür. Bu, o kimsedir ki, Allahü
teâlâ hazretleri bana emr etdi ki, ben onu sened ve dâmâd ittihâz
etdim [seçdim]. Iki kızımı vererek dâmâd seçdim. Eger
üçüncü kızım olaydı, onu da tezvîc ederdim. Bu, o kimsedir ki,
gökdeki melekler bundan hayâ eder. Buna bugz edenler üzerine
Allahü teâlâ hazretlerinin ve bütün la’net edenlerin la’neti
olsun!)
Sonra buyurdu: (Alî bin Ebî Tâlib nerededir.) Alî “radıyallahü
teâlâ anh” oturdugu mekândan sür’atle kalkıp, dedi ki:
(Yâ Resûlallah! Ben burada hâzırım.) Resûl-i Hudâ Muhammed
Mustafâ “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri, (Bana
yakın ol) buyurdu. O da yakın oldu. (Minber üzerine gel)
buyurdu. O da geldi. Yüzünü mubârek gögsüne basdı. Iki gözünün
arasından öpdü. O kadar agladı ki, mubârek gözlerinin yası
hazret-i Alînin “radıyallahü teâlâ anh” üzerine akdı. Sonra
mubârek eli ile tutup, yüksek sesle buyurdu ki, (Ey müslimân
cemâ’ati! Bu Alî bin Ebî Tâlibdir. Bu Muhâcir ve Ensârın bü-
– 444 –
yügüdür. Ve benim kardesimdir. Amcam ogludur. Ve benim
dâmâdımdır. Tenimdendir, kanımdandır, tüyümdendir. Bu, iki
torunumun babasıdır. Hazret-i Hasen ve Hüseyn ki, Cennet
gençlerinin seyyidleridir. Bu, çok gam ve gussayı benden gidermisdir.
Çok alçak ve kuvvetli düsmanları susdurmusdur. Bu o
kimsedir ki, adı mukâbilinde, Allahü teâlânın aslanı ve kılıncıdır.
Allahü teâlânın ve bütün la’net edenlerin la’neti, yeryüzünün
düsmanlarına ve buna bugz edenlere olsun. Allahü teâlâ
ona bugz edenlerden berîdir [uzakdır]. Ben de berîyim [uzagım].
Kim Allahü teâlâdan uzak olmak istemezse, Alî bin Ebî
Tâlibden uzak olmasın. Sizden hâzır olanlarınız, bu vasiyyetleri,
burada bulunmıyanlara ulasdırsın.) Sonra buyurdular ki;
(Var otur, yâ Ebel Hasen. Her ne ki, senin hakkında söyledim.
Allahü tebâreke ve teâlâ hazretleri âlimdir ki, fazlası ile dogrudur.)
Ondan sonra yüksek sesle buyurdu: (Ey müslimânlar!
Eger, Allahü Sübhânehü ve teâlâ hazretlerine ibâdet etmekden
yay kirisi gibi incelseniz, dizleriniz kuruyuncaya kadar nemâz
kılsanız, ondan sonra ehl-i beytimden ve eshâbımdan birine
bugz etseniz, Allahü teâlâ hazretleri sizi, Cehennem zebânîlerine
emr ederek, yüzünüz üzerine Cehenneme dâhil ederler.)
37– Câbir bin Abdüllah “radıyallahü teâlâ anh” rivâyet etmisdir.
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri
buyurdular ki: (O gün ki, hazret-i Cebrâîl-i emîn aleyhisselâm
bu âyet-i kerîmeyi getirdi. Allahü Sübhânehü ve teâlâ hazretleri
[Mâide sûresi 6.cı âyet-i kerîmesinde meâlen] buyurur: (Ey
îmân edenler! Nemâza kalkdıgınız zemân, yüzünüzü ve dirseklere
kadar kollarınızı yıkayınız! Basınıza mesh ediniz! Topuklara
kadar ayaklarınızı yıkayınız!) Cebrâîl aleyhisselâm, Hilâfet
hüccetini [delîlini], abdest âyet-i kerîmesi ile bana bildirdi. Dedi:
Yâ Muhammed! Muhakkak, yüz ve eller, bas ve ayaklar tahâretde,
Ebû Bekr-i Sıddîk, Ömer bin Hattâb, Osmân bin Affân,
Aliyyül Mürtedâ “radıyallahü teâlâ anhüm” gibidir.) Bunun
beyânı uzun sürer, ammâ, onu söylemekden baska çâre
yokdur.
Bu Çihâr yâr-i güzîni “rıdvânullahi teâlâ aleyhim ecma’în”
sevmek farzdır. Bunu anlatmak îcâb eder. Bu dört isin yapılması
birbirinden ayrı degildir. Birbiri ile alâkalıdır. Bu Çihâr yârın
– 445 –
dostlugu [sevgisi] de ayrı degildir. Birbiri ile alâkalıdır. Tahâret
[abdestde yıkanacak] mahalli dört uzvdur. Halîfelik mahalli de
dört sahsdır. Tahâretde yıkanacak farz olan mahal dörtdür. Lâkin
o mahallerin aslı birdir ki, kalb ve dindir. Bu dört isin dogrulugu,
bu dört mahalde niyyete baglıdır. Niyyet olmayınca tahâret
olmaz. Diger tarafdan bu dört büyük halîfenin sevgisi risâlete
[Peygamberlige] baglıdır. Risâlet olmayınca halîfelik olmaz.
Zîrâ burada, bu dört uzvun tahâretinde tertîb farzdır. Evvelâ
yüzü yıkamak, sonra kolları yıkamak, ondan sonra bası
mesh etmek, ondan sonra ayakları yıkamak. Burada da Çihâr
yâr-i güzînin dostlugunda tertîb farzdır. Evvelâ Ebû Bekr, ondan
sonra Ömer, sonra Osmân, dahâ sonra Alîdir “radıyallahü
teâlâ anhüm”. Ebû Bekr “radıyallahü teâlâ anh” abdestde yüz
menzilesindedir. [Ya’nî yüz gibidir.] Yüzün temâmını yıkamak
farzdır. Ömer “radıyallahü teâlâ anh” abdestde kol yerindedir.
Kolların yarısını yıkamak farzdır. Osmân “radıyallahü teâlâ
anh” abdestde bas yerindedir. Basın dörtde birini mesh etmek
farzdır. Alî “radıyallahü teâlâ anh” abdestde ayak yerindedir.
Ayagı topugu ile yıkamak farzdır. [Bacagın] sekizde biridir. Bunun
gibi, temâmı yıkanan uzv, yarısı yıkanan uzvdan efdaldir.
Yarısı yıkanan uzv, dörtde biri mesh olunan uzvdan efdaldir.
Dörtde biri mesh olunan uzv, sekizde biri yıkanan uzvdan efdaldir.
Böylece Ebû Bekr, Ömerden; Ömer, Osmândan; Osmân,
Alîden “radıyallahü teâlâ anhüm” efdaldir. Alî “radıyallahü
anh”, kendi vaktinden kıyâmete kadar olan bütün müslimânlardan
efdaldir.
Isâret: Ebû Bekr-i Sıddîk, tehâretde yüz [çehre] menzilesindedir.
Ömer-ül Fârûk el [kol] menzilesindedir. Osmân-ı Zinnûreyn
bas menzilesindedir. Aliyyül Mürtedâ ayak menzilesindedir.
Yarın Cennetde ayagın isi ve mesgûliyyeti, tahta oturmak
ve bir Cennet binegine binmekdir. Basın mesgûliyyeti ve isi,
gölgelik ve tâc takmakdır. Elin isi ve mesgûliyyeti, yimek, içmek
ve alıp vermekdir. Yüzün isi ve mesgûliyyeti, bîçûn ve bîçûgûne
olan Allahü tebâreke ve teâlâ hazretlerinin, cemâl-i ezeliyyesini
müsâhede etmekdir. [Kıyâmet sûresi 22.ci âyet-i kerîmesinde
meâlen buyuruldu ki:] (Kıyâmet günü bir kısm yüzler
güzel ve parlak olup, Allahü teâlâ hazretlerine âsikâre, hicâbsız
nazar ederler.)
– 446 –
38– Nu’mân “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerinin rivâyet etdigi
hadîs-i serîfde, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretleri buyurdular ki: (Allahü teâlâ ve tekaddes hazretlerinden
mi’râcda, sidret-ül müntehâda süâl etdim. Rabbim
o makâmda yok idi. Rabbim o makâmlardan münezzehdir. Dedim,
yâ Rabbî, yâ Pâdisâh-ı Mutlak! Benden sonra benim eshâbım
aralarında ihtilâf ederler. Ve aralarına ihtilâf salarlar. Sen
o hilâf edenlere ve ihtilâf salanlara ne yaparsın. O kimselerden
ba’zısı digerinin sözünü tutar. Ba’zısı bir baskasının sözünü tutar.
Allahü teâlâ ve tekaddes hazretleri buyurdu: (Benim Habîbim,
benim azîzim! Senin Eshâbın benim katımda yıldızlar gibidir.
Ba’zısı ba’zısından nûrludur. Aralarında olan ihtilâflardan
dolayı onları afv ederim. Her kimse ki, onlardan birisinin kavliyle
ve fetvâsıyla amel eder ve yol giderse, hidâyet üzeredir. O
yolu hidâyet ile süslemisim.)
39– Abdüllah bin Abbâs “radıyallahü teâlâ anhümâ” hazretlerinin
rivâyet etdigi hadîs-i serîfde; Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” buyurdular ki: (Benim Eshâbım Nûh aleyhisselâmın
gemisi gibidir. Nûh aleyhisselâmın ümmetinden,
Nûh aleyhisselâma îmân getirip, verdiği habere i’tikâd edip,
emrine uyup gemiye binen, dünyâda tûfan azâbından, âhıretde,
Cehennem azâbından ve hicrândan, mahrûmlukdan emîn oldu.
Her kim ki, Nûh aleyhisselâm hazretlerine îmân getirmedi ve
i’tikâd ile emrine uymayıp, gemiye girmedi, dünyâda tûfandan
bogulmaga mübtelâ olup ve âhıretde mahrûmluga, hicrâna ve
azâba düçâr oldu [yakalandı]. Böylece, benim ümmetimden her
kim ki, eshâbıma muhabbet ederse, dünyâda bid’at ve dalâlet
deryâsına gark olmakdan halâs olur [kurtulur]. Âhıretde, ayrılık,
mahrûmluk, hicrân azâbından selâmet bulur. Ümmetimden
bir kimse, eshâbıma muhabbet etmeyip, benim eshâbım hakkında
söyledigim habere i’tikâd etmeyip, eshâbıma bugz ve
adâvet etse, dünyâda hâricî ve râfizî yolunu tutmus, bid’at ve
dalâlet tûfanında gark olmusdur [bogulmusdur]. Âhıretde hüsrân
ve nedâmet ve hicrân acısına gömülüp, artık, kurtulus ümîdi
kalmaz.)
40– Sahîh rivâyet ile bildirilen bir hadîs-i serîfde, Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” buyurdular ki, (Allahü teâlâ
– 447 –
hazretleri, Cebrâîl aleyhisselâm vâsıtası ile bana vahy etdi ki, sizin
Rabbiniz olan ben, Ebû Bekrin isteklerini yerine getirdim.
Bunların en asagısı olarak, kıyâmete kadar onu sevenleri ve
onun dostlarını afv etdim.)
41– Yine sahîh rivâyet ile bildirilen bir hadîs-i serîfde; Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdular
ki: (Ömer-ibnül Hattâb “radıyallahü teâlâ anh”, hüccet ve izzet
ve gayret ve salâbet cihetinden, Allahü teâlânın katında demir
bir dag gibidir. Emr ve yasakları yerine getirmekde kötüleyenlerin
[ayblıyanların] sözü ona mâni’ olamaz.)
42– Yine sahîh rivâyet ile bildirilen bir hadîs-i serîfde; Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdular
ki: (Allahü tebâreke ve teâlâ hazretleri meleklerine, ümmetimin
hepsi için umûmî, Osmân ve Alî “radıyallahü anhüm” için
husûsî olarak ögünür.)
43– Yine bir hadîs-i serîfde, Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdular ki: (Ebû Bekrin günlerinden
bir gün, Ömerin kendi günlerinden ve kendi vaktinden
kıyâmete kadar olan günlerden hayrlıdır. Ömerin günlerinden
bir gün, Osmânın bütün günlerinden ve kendi zemânından kıyâmete
kadar olan günlerden hayrlıdır. Osmânın aynı seklde.
Alînin günlerinden bir gün, bütün ümmetin kıyâmete kadar
olan günlerinden hayrlıdır.)
44– Sahîh rivâyet ile bildirilen bir hadîs-i serîfde, Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdular ki:
(Muhakkak, dünyâ gögünde, seksenbin melek vardır ki, Ebû
Bekr ve Ömeri “radıyallahü anhümâ” sevenler için istigfâr
ederler. Ikinci gökde seksenbin melek vardır ki, Ebû Bekr ve
Ömere “radıyallahü anhüm” bugz edenlere la’net ederler.
Üçüncü gökde de seksenbin melek vardır ki, Osmân ve Alîye
“radıyallahü anhüm” muhabbet edenlere [sevenlere] istigfâr
ederler. Dördüncü gökde de seksenbin melek vardır ki, Osmân
ve Alîye “radıyallahü teâlâ anhümâ” bugz edenlere la’net ederler.)
45– Bir hadîs-i serîfde, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” buyurdular ki: (Allahü teâlâ ve tekaddes hazretlerinin,
– 448 –
her gökde dörtyüz melegi vardır ki, Allahü teâlâ onları benim
eshâbımın dostlarına hayr düâ etmege, düsmanlarına nefret ve
la’net etmege vazîfelendirmisdir.)
46– Bir hadîs-i serîfde, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” hazretleri buyurdular ki: (Her gökde ikiyüzbin melek
dâimâ, Ebû Bekr, Ömer, Osmân ve Alînin dostlarına istigfâr
ederler. Ikiyüzbin melek dâimâ, Ebû Bekr, Ömer, Osmân ve
Alînin düsmanlarına nefret ve la’net ederler.)
47– Bir hadîs-i serîfde, Fahr-i âlem ve Resûl-i muhterem
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdular ki: (Allahü
Sübhânehü ve teâlâ hazretleri, Cenneti yaratdıgı zemândan
bugüne ve bugünden kıyâmete kadar, hergünde, Ebû Bekr,
Ömer, Osmân ve Alînin dostları için, birbirine benzemiyen yediyüz
çesid rahmet ve se’âdeti Cennetde meydâna çıkaracakdır.)
Dördüncü Menâkıb: (Çihâr yâr-i güzînin serefli sânları hakkında
mu’teber kitâblarda nakl olunan haberler hakkındadır.)
Sahih isnâd ile Muhtâr bin Abdüllah, Enes bin Mâlik “radıyallahü
teâlâ anh” hazretlerinden rivâyet etmisdir. Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri bir gün Medîne-i
münevvereden çıkdı. Ben de çıkdım. Ensârdan birinin bostânına
girdi. Ben de girdim. Buyurdu ki: (Yâ Enes! Kapıyı bagla.)
Ben de baglayıp, huzûr-ı serîflerine geldim. O sâatde bir sahs
gelip, kapıyı çaldı. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretleri buyurdu ki: (Yâ Enes! Var kapıyı aç! O sahsı Cennet
ile müjdele. Ona benden haber ver ve söyle ki, Benden sonra
ümmetim üzerine halîfe olacakdır!) Ben de vardım, kapıyı açdım.
Hâlbuki, kapıyı çalanın kim oldugunu bilmiyordum. Bakdım
ki, Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü teâlâ anh” hazretleridir.
Ben de hazret-i Server-i âlemin buyurdukları haberi verdim.
Kapıyı bagladım, geldim.
Bir kisi dahâ gelip, kapıya vurdu. Resûlullah yine buyurdu
ki: (Yâ Enes! Var kapıyı aç, o kisiye Cennet ile haber ver ki,
Ebû Bekrden sonra, ümmetim üzerine halîfe olsa gerekdir.)
Ben de vardım, kapıyı açdım. Hâlbuki kim oldugunu bilmezdim.
Bakdım ki, Ömer-ül Fârûkdur “radıyallahü teâlâ anh”.
– 449 – Menâkıb-ı Çihâr Yâr-i Güzîn - F:29
Hazret-i Seyyid-i veledi âdemin buyurdukları müjdeleri haber
verdim. Sonra kapıyı bagladım, geldim.
Sonra bir sahs dahâ gelip, kapıyı çaldı. Resûlullah yine buyurdu
ki: (Yâ Enes! Var kapıyı aç! O sahsa Cennet ile müjde
ver. Ebû Bekr ve Ömerden sonra, ümmetim üzerine halîfe olacagını
haber ver. Ve haber ver ki, hilâfeti zemânında, mazlûm
ve günâhsız olarak öldürülse gerekdir ve o kanını akıtdıkları
zemân sabr etsin.) Ben de kapıyı açmaga vardım. Hâlbuki kim
oldugunu bilmiyordum. Kapıyı açdım, bakdım ki, Osmân-ı
Zinnûreyndir “radıyallahü teâlâ anh”. Habîb-i ekrem ve Nebiyyi
muhterem “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin
buyurdukları haberleri söyledim. O dedi ki, (Yâ Rabbî!
Yardım, herkese Senden gelir. Bize sabr ihsân eyle.) Kapıyı
bagladım.
Ondan sonra bir sahs dahâ kapıya vurdu. Resûlullah yine
buyurdu ki: (Var yâ Enes, kapıyı aç! O sahsa Cenneti müjdele.
Ve haber ver ki, Ebû Bekr, Ömer ve Osmândan sonra, ümmetim
üzerine halîfe olsa gerekdir. Hilâfet onun ile temâm olur.
Hilâfetinin sonunda, nemâz kılarken katl olunsa gerekdir.) Ben
de vardım. Hâlbuki kim oldugunu bilmezdim. Kapıyı açdım.
Aliyyül Mürtedâ “radıyallahü teâlâ anh” hazretleridir. Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin buyurdukları
müjdeleri haber verdim.
Besinci Menâkıb: Yine Enes “radıyallahü teâlâ anh” rivâyet
eder. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri
ile bir vaktde de bir bostâna vardık. O tertîb ile Çihâr yâr-i güzîn
“radıyallahü teâlâ anhüm” gelip, Resûlullah hazretlerinin
huzûr-ı serîflerinde ayak üzeri durdular. Resûlullah hazretleri
bostândan dısarı çıkdılar. Ben önde Çihâr yâr-i güzîn arkamda,
Resûlullahı “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” ta’kib etdik. Mubârek
gözleri yaslı idi. Çihâr yâr-i güzîn ve ben de agladık. Gözlerimiz
yas ile doldu. Resûlullah hazretleri, bostândan dısarı
çıkdıkdan bir müddet sonra, buyurdular ki: (Yâ Enes! Görür
müsün ki, haber verdigim o sözlerden, hepimizin gözleri yas ile
doldu. Yâ Enes! Ondan gayri ilâh olmıyan Allah hakkı için, benim
vefâtımdan kıyâmete kadar, benim ümmetimden, eshâbımın
ve ehl-i beytimin çekdigi sıkıntılar için gözleri yasaran [ag-
– 450 –
lıyan] ve kalbleri mahzûn olan [üzülen] kimselere Allahü teâlâ
nazar eder. Allahü teâlânın nazar etdigi kimse, Cehennem azâbından
emîn olur.)
Altıncı Menâkıb: Bir vakt Cebrâîl-i emîn aleyhisselâm, Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin huzûrlarına
geldi. Dedi ki: Senden sonra ümmetin üzerine Ebû Bekr
halîfe olacakdır. Allahü Sübhânehü ve teâlâ hazretleri de
Mi’râc gecesi vâsıtasız olarak [harfsiz ve sessiz olarak] Resûlullah
hazretlerine buyurmusdu ki, (Senden sonra ümmetin üzerine
islâm halîfesi ve hak üzere halîfe Ebû Bekr olacakdır.) O
Ebû Bekrin halîfeligi senin emrinle olmadı. Sonunda Alînin halîfeligi
de senin emrinle olmadı. Allahü tebâreke ve teâlâ hazretlerinin
emri ile ve mü’minlerin seçmesi ile olmusdur. Eger
bunu yakîn üzerine bilmek istersen, Huzeyfe bin Yemân “radıyallahü
teâlâ anh” rivâyet buyurdugu haberi dinle. Rivâyet
eder ki, Sahâbe-i güzîn “rıdvânullahi teâlâ aleyhim ecma’în”,
(Yâ Resûlallah! Bizim gönüllerimiz onun sebebi ile emîn olması
ve muhâliflerin [düsmanların] dedi-kodularının kesilmesi
için, kendi ihtiyârın ile bizim üzerimize bir halîfe ta’yîn buyurur
musun!) dediler. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
cevâbında buyurdular ki: (Eger sizin üzerinize benden sonra
kendi emrim ile halîfe ta’yîn etsem, sonra siz ona âsî olsanız,
üzerinize azâb nâzil olur. Ben kendi murâdım ile ümmetimin
basına halîfe ta’yîn etmegi uygun bulmam ki, Mûsâ-i kelîm
aleyhisselâm Hârûn aleyhisselâmı kendi ihtiyârı ile, kırk gün
kavmi üzerine halîfe ta’yîn etdi. Geri döndükde, sekiz bin âdem
buzagıya tapıp, kâfir oldular, dinden çıkdılar. Ben de eger ümmetim
üzerine kendi re’yim ile halîfe ta’yîn etsem, bilirim ki, kıyâmetde
hiçbir kimseyi, dogru din üzerine, Kitâb ve Sünnet ahdi
üzerine geri bulmam. Lâkin, ben bir is islerim ki, Allahü tebâreke
ve teâlâ hazretlerini ümmetim üzerine halîfe kılarım. (Vallahü
halîfeti aleyküm.) Ben ümmetimi Allahü tebâreke ve teâlâ
hazretlerine ısmarladım. Allahü teâlâ bilir. O kimi irâde ederse,
tarafından ta’yîn buyurur.) Allahü teâlâ ve tekaddes hazretleri,
kendi tarafından Ebû Bekr-i Sıddîkı halîfe yapdı. Bütün âlem bilir
ki, Ebû Bekr-i Sıddîk, beyânları ile ve nisânlar ile, Resûlullah
hazretlerinin halîfesidir.
– 451 –
Lâkin burhân ve fermân ile Allahü teâlâ hazretlerinin halîfesidir.
Bilmis ol ey civânmert. Sen ki, benim cânım sana fedâ
olsun. Âlem halk olunan zemândan, kıyâmete kadar, Resûlullah
hazretleri gibi bir Nebî ne gelmisdir ve ne de gelecekdir.
Bundan dolayı ki, Ebû Bekr-i Sıddîk gibi bir sâdık takvâ sâhibi
ne gelmisdir ve ne de gelecekdir “radıyallahü teâlâ anh”. Râfizîye
söyle ki, dünyâda ve âhıretde, kör ve zelîl ve bası asagı egik
olsun.
Beyt:
Giden gitdi, olan da oldu,
Gönlün gamlanması fâide vermez.
Yedinci Menâkıb: Câbir “radıyallahü teâlâ anh” rivâyet
eder. Bir vakt, muhâcir ve ensârdan, kalabalık bir cemâ’at ile,
Medîne-i münevverenin bir mahallinde, ensârdan sâlihâ bir hâtunun
ziyâfetinde, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretleri ile berâber oturmusduk. Elimizi yiyecege uzatmadan
evvel, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” buyurdular
ki, (Bu sâatde [simdi] Cennet ehlinden bir merd gelir
ki, benden sonra o merd, ümmetim üzerine hak üzere halîfe
olur.) Bunu söyledigi sırada, Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü
teâlâ anh” içeri girdi. Sonra buyurdu ki: (Simdi, ehl-i Cennetden
bir merd dahâ gelir ki, ümmetimin üzerine Ebû Bekrden
sonra, hak üzere halîfe olur.) Bunu söyledigi ânda, Ömer-ül Fârûk
“radıyallahü teâlâ anh” meclise dâhil oldu. Sonra buyurdu
ki: (Bu vaktde ehl-i Cennetden bir sahs dahâ bu meclise dâhil
olur ki, Ömerden sonra hak üzere halîfe olur.) Sözü temâmlandıgı
ânda Osmân-ı Zinnûreyn “radıyallahü teâlâ anh” meclisde
hâzır oldu. Sonra buyurdu ki: (Ey benim eshâbım, yârlarım!
Yemek hâzır oldu. Lâkin bir merd dahâ kalmısdır ki, o merdin
de bu yemekde bizim ile berâber rızkı vardır. Ehl-i Cennetdir.
Osmândan sonra ümmetim üzerine hak üzere halîfe olur. Bu sırada
gelir. Ondan sonra ta’âm yinecekdir.) Câbir “radıyallahü
teâlâ anh” dedi ki, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
bu sözü söyledi. Bir sâat bekledi. Mubârek yüzünü kapı
tarafına çevirip, baska sey ile mesgûl oldugu hâlde düâ edip, buyurdu:
(Yâ Rabbî, Alîyi bu zümrede kıl!) Üç kerre bu düâyı buyurdu.
Hemen Aliyyül Mürtedâ “radıyallahü teâlâ anh” kapı-
– 452 –
dan girdi. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri
buyurdu: (Ta’âmı koyunuz. Size âfiyet olsun!)
Sekizinci Menâkıb: Sa’îd bin Cübeyr “radıyallahü teâlâ anh”
rivâyet etmisdir. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretleri Medîne-i münevverede, Mescid-i serîfi binâ etmek istediler.
Onbinden ziyâde tas toplanmısdı. Resûlullah hazretleri
bu kadar tasdan bir tas kaldırdı. Ebû Bekr “radıyallahü teâlâ
anh” hazretlerine buyurdular ki: (Sen de bir tas kaldır!) Sonra
Ömer “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerine buyurdular ki: (Sen
de bir tas kaldır!) Sonra Osmân “radıyallahü teâlâ anh” hazretlerine
buyurdular ki: (Sen de bir tas kaldır!) Sonra Alî “radıyallahü
teâlâ anh” hazretlerine buyurdular ki: (Sen de bir tas kaldır!)
Her birisi bir tas kaldırdılar. Ya’nî ellerine tas aldılar. Eshâb-
ı güzîn “rıdvânullahi teâlâ aleyhim ecma’în”, muhâcir ve
ensâr, huzûrda el kavusdurup, dururlardı. Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri, mubârek elleri ile kaldırdıgı
tası, götürüp, gerekli yere koydu. Ondan sonra buyurdular
ki: (Yâ Ebâ Bekr! Kaldırdıgın tası getir, benim koydugum tasın
yanına koy!) O da getirip, yanına koydu. Sonra buyurdular ki:
(Yâ Ömer! Sen de getir, o tası Ebû Bekrin tasının yanına koy!)
O da getirip, koydu. Ondan sonra buyurdular ki: (Yâ Osmân!
Sen de getir o tası Ömerin tasının yanına koy!) O da getirip,
koydu. Ondan sonra buyurdular ki: (Yâ Alî! Sen de getir o tası
Osmânın tasının yanına koy!) O da getirip, koydu. Sonra, Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri, Eshâb-ı
güzîne hitâb edip, buyurdular ki: (Ey Eshâbım! Bu taslar arasında
gördügünüz sıra, benden sonra halîfe, Ebû Bekr, ondan
sonra Ömer, ondan sonra Osmân, ondan sonra Alînin olacagına
açık bir delîldir. Siz ki benim eshâbım, muhâcir ve ensâr!
Herkes ne mikdâr bu taslardan ister ise, alıp nereye ister iseniz
koyunuz.) Medîne-i münevvere mescidinin yapılısındaki bu tas
haberi çok yerde anlatılmısdır. Ammâ, bize gelen haberlerin en
sahîhi budur.
Dokuzuncu Menâkıb: Bu haberin râvîsi Sefînedir “radıyallahü
teâlâ anh.” Sefîne, Sahâbe-i güzînden olup, Ümm-i Seleme
“radıyallahü teâlâ anhâ” hazretlerinin kölesidir. Ümm-i Seleme
hazretleri ezvâc-ı tâhirâtdan idi. Sefîneyi alıp, hayâtı boyunca
– 453 –
[yasadıgı sürece] Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretlerinin hizmet-i serîflerinde bulunması sartı ile âzâd etdi.
O da bu sart ile âzâd olmagı kabûl etdi. Resûlullah hazretlerinin
hizmet-i serîflerinde bulunurdu. Bir gün ondan sordular.
Sefîne adını sana kim koydu. Dedi ki: Ma’lûmunuz olsun ki, biz
Resûlullah hazretleri ile, bir seferde idik. Bir konak yerinde, esyâlarımız
ve silâhlarımız çogaldı. Davârlarımız za’îf idi. Bir büyük
kilimimiz var idi. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
ben kuluna buyurdu ki, (O kilimi yere döse ve askerin fazla
esyâsını o kilim üzerine topla.) Ben de o sâatde kilimi yere
döseyip, esyâları ve silâhları o kilim üzerine topladım. Bana buyurdu
ki, (Kilimin uçlarını bagla! Kilimin içinde olan sefer takımlarını
götür. Yola gir. Mert seklde git ki, sen Sefînesin!) Ben
de o bütün silâhları Onların himmetleri ile götürüp, atlılar ile
berâber yürüdüm. Gidecegimiz menzile erisdim. Aslâ yolda bir
zorluk ve elem görmedim. O günden bugüne kadar istedigim
zemân on devenin yükünü götürürdüm. On menzil yere iletirdim.
Bunu Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin
mubârek lafzları [sözleri] bereketiyle yapardım. O zemândan
beri ismim Sefînedir.
O Sefîne rivâyet eder. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem” hazretleri hergün sabâh nemâzının farzını edâ etdikden
sonra, mubârek yüzünü, eshâbına döndürüp, süâl buyururlar:
(Sizden bir kimse bu gece bir rü’yâ görmüs ise, haber versin.)
Eger gören var ise anlatırdı. Dinleyip, ta’bîrini beyân buyururlardı.
Eger kimse görmemis ise, Nebiyyi muhterem “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri uygun buldukları bir konuda
onlar ile söylesip, kalkarlar idi. Bir gün de hiç kimse rü’yâ görmemisdi.
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri
buyurdular ki: (Ey eshâbım! Bu gece ben acâib bir rü’yâ
gördüm. Gördüm ki, gökden bir terâzî asagı asdılar. O terâzînin
iki latîf ve güzel ve büyük kefeleri var. Beni terâzînin bir kefesine
koydular. Ebû Bekri diger kefesine koydular. Ikimizi tartdılar.
Ben Ebû Bekrden ziyâde [agır] geldim. Sonra beni terâzînin
kefesinden çıkardılar. Ömeri koydular. Ömer ile Ebû Bekri
tartdılar. Ebû Bekr Ömerden agır geldi. Sonra Ebû Bekri çıkardılar.
Osmânı o kefeye koydular. Ömeri Osmân ile tartdılar.
Ömer Osmândan agır geldi. Ömeri çıkardılar. Alîyi o kefeye
– 454 –
koydular. Osmânı Alî ile tartdılar. Osmân Alîden agır geldi.
Osmânı o kefeden dısarı çıkardılar. Sonra Alînin vaktinden kıyâmete
kadar, cümle ümmeti o kefeye koyup, bütün ümmeti
Alî ile bir tartdılar. Alî cümleden ziyâde geldi [agır geldi]. Sonra
o terâzîyi gök yüzüne çekdiler.)
Onuncu Menâkıb: Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretleri buyurdular ki: (Ondan baska ilâh olmıyan Allahü
teâlâya yemîn ederim ki, âlemin yaratılmasından beri hiç bir
Nebî ve Mürsel, ümmetlerinden Ebû Bekr-i Sıddîkdan fazîletli
kimse ile sohbet etmemisdir.) Yine Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” buyurmusdur ki: (Âlem halk olunalıdan beri,
yüzyirmidört bin Peygamberden hiçbiri, Ömer bin Hattâb gibi
dîni kuvvetli birisi ile sohbet etmemisdir.) Yine Resûlullah “sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem” buyurmusdur ki: (Hiç kimsenin
dili, Allahü teâlâ ve tekaddes hazretlerinin kelâmını, Osmândan
çok zikr etmemisdir.) Yine Resûlullah “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” buyurmusdur ki: (Âlem vücûda geleliden beri,
hiçbir behâdırın eli ve kolu ehl-i kâfirin basına, Alînin eli ve
kolu kadar kuvvetli kılıç vurmamısdır.)
Onbirinci Menâkıb: Abdüllah bin Ebî Baysânîye Allahü
teâlânın Arsından sordular. O dedi ki, Yahyâ bin Ebî Tâlibden;
Allahü teâlânın Arsından süâl etdim. O da dedi ki, ben
de, Abdülvehhâb bin Atâdan, Rabbil’izzenin Arsından süâl
etdim. O da Sa’îd bin Urveye Rabbil’izzenin Arsından süâl etdim,
dedi. O da, Katâde bin Deâmeye Rabbil’izzenin Arsından
süâl etdim, dedi. O da, Enes bin Mâlike “radıyallahü anh”
Rabbil’izzenin Arsından süâl etdim, dedi. O da, Resûlullah
“sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerine süâl etdi. Resûlullah
se’âdetle buyurdular ki: (Ben de Rabbimin Arsından
Cebrâîl aleyhisselâma süâl etdim. O dedi, süâl eyledim, Mikâîl
aleyhisselâmdan, Rabbil’izzenin Arsından. O buyurdu, süâl
eyledim Isrâfîl aleyhisselâmdan, Rabbil’izzenin Arsından.O
buyurdu; ben süâl eyledim Levh-i mahfûza, Rabbil’izzenin Arsından.
O dedi, süâl eyledim, Allahü tebâreke ve teâlâ hazretlerine,
Arsından ve Arsın büyüklügünden. Allahü Sübhânehü
ve teâlâ buyurdu ki, Ars-ı Mecîdin üçyüzaltmısbin kâimesi var,
– 455 –
ya’nî ayagı var. Her ayagının altmısbin kerre yedi kat gök ve yer
kadar büyüklügü var. Her ayagının altında altmısbin sahrâ, her
sahrâda altmıs bin âlem, her âlemin yaratılan insan ve cinnin
altmıs bin katı kadar mahlûku var.) Burada anlasıldıgı üzere,
Allahü teâlânın yaratdıkları kemâl üzeredir ve cemâldedir. Ondan
dahâ mükemmelinin olması mümkin degildir. Herkes Allahü
teâlânın yaratdıklarını fehm edip, Allahü teâlânın azamet ve
celâlini anlıyamaz. Herkesin ilmi ve aklı, Allahü Sübhânehü ve
teâlâ hazretlerinin melekûtinin izzetine ve ceberûtinin sırrına
erisemez. Allahü teâlâ hazretlerinin gayb-ül gayb esrârının sırrından,
cümle halkden bir kimse bir nefesi âsikâre alamaz. Nasıl
ki, bir sâir beyân etmisdir:
..
Ask yolunu tutanların kapısında bekle,
Âsıklıgın bayragını meydâna çıkarma.
Ask nisânsız ve belirsizdir,
Kimse o nisânsız Zâtdan bahs etmesin.
Sermâye kalmayınca ask da kalmaz,
Câna ve cihâna güvenme.
..
Âsıkların lebbeykini söylemiyen,
Büyüklük mahremi olamaz.
[Allahümmagfir lî ve li-vâlideyye ve li-ecdâdî ve ceddâtî ve
li-âbâî-ve ceddât-i zevcetî ve li-ihvetî ve ehavâtî ve lil-mü’minîne
vel-mü’minât vel-müslimîne vel-müslimât el-ahyâ-i minhüm
vel-emvât bi-rahmetike yâ Erhamerrâhimîn.]
Çok sayıdaki mahlûklar ve melekler, Allahü teâlâ ve tekaddes
hazretlerinin Âdemi ve evlâdını, iblîsi, gökleri ve yerleri
Cenneti ve Cehennemi yaratdıgını bilmezler. Sâdece Ebû Bekr,
Ömer, Osmân ve Alî “radıyallahü teâlâ anhüm” hazretlerine ve
onların muhib sâdıklarına istigfâr ederler. Onların afv olunmasını
taleb ederler. Burada Ehl-i sünnet vel cemâ’at i’tikâdında
olanlara büyük seref ve fazîlet vardır. Bunun için sevinmeli, Allahü
teâlâya sükr ve hamd etmelidir.
Onikinci Menâkıb: Bu hadîs-i serîfin tercemesi çokdur ve
uzundur. Lâkin lâzım oldugu mikdâr beyân edelim. Abdüllah
ibni Abbâs “radıyallahü teâlâ anhümâ” hazretleri rivâyet et-
– 456 –
misdir. Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri
buyurdular ki: Allahü tebâreke ve teâlâ hazretleri ne vakt ki,
vâsıtasız ve âletsiz Âdem “alâ nebiyyinâ aleyhissalâtü vesselâm”
hazretlerini kendi yed-i kudreti ile halk etdi. O zemân
onu bir aksırma ile imtihân buyurdu. Aksırma Âdem “aleyhisselâm”
hazretlerinin mubârek agzından çıkdı. Cân-ı azîzi [rûhu]
istedi ki, aksırma ile bedeninden ayrılsın. Allahü Sübhânehü
ve teâlâ hazretleri Âdem aleyhisselâma ilhâm buyurdu. O
zemân Allahü teâlâ hazretlerine tahmîd etdi. [Ya’nî Elhamdülillah,
dedi.] Karsılıgında Allahü Sübhânehü ve teâlâ hazretleri
(Yerhamükellah) buyurdu. Ma’nâsı sudur: Allahü teâlâ sana
rahmet eder ve senin nesline rahmet eder ve bereket verir. (Elhamdülillah)
bereketi ile Âdem aleyhisselâmın bedeni aksırma
sıkıntısından kurtuldu, râhata kavusdu. (Yerhamükellah) bereketi
ile cân-ı azîzi [rûhu], mubârek bedeninde râhatlayıp, râhat
oldu. Lâkin, Allahü tebâreke ve teâlâ hazretlerinden (Yerhamükellah)
mubârek lafzını isitince, hemen o zemân iki elini,
bası üzerine koyup, dedi ki, âh, âh, herhâlde bir günâh isledim.
Omelekler o vakt orada hâzır idiler. Dediler ki: Yâ Âdem! Sen
ilm-i gaybı bilmezsin. Olmamıs günâhı nasıl bildin. Âdem aleyhisselâm
buyurdu ki: Evet, ben ki, Âdemim. Günâh islemeseydim
Allahü teâlâ hazretlerinin rahmetine kavusmazdım. Zîrâ,
Allahü teâlâ hazretlerinin rahmeti ve magfireti günâhkârlar
içindir.
Abdüllah ibni Abbâs “radıyallahü anhümâ” hazretleri der
ki, Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdular
ki: (Âdem aleyhisselâmın bedeninin bir bölügü canlı,
bir bölügü cansız oldugu vakt, Âdem arkası ile gögsü arasından
bir söyleyicinin sesini isitdi ki, Âdemin rûhu o sesin askı ile titredi.
O söyleyici dedi ki, (Rabbimize sükr olsun. Onun çocugu
yokdur. Mülkünde ortagı yokdur. Onu çok büyük bilmek lâzımdır.)
Ondan sonra bir ses dahâ isitdi ki, (Dogru söyledin.
Rabbimiz büyükdür. Azîzdir) diyordu. O sesden sonra gördü
ki, bir nûr mubârek gögsünde meydâna geldi. O nûrun sevketinden
Cennetin kapıları açıldı. Ondan sonra o nûrun berâberinde
birbirine müsâvî iki nûr dahâ Âdem aleyhisselâmın gögsünde
meydâna geldi. O iki nûr birbirine muvâfakat ve müsâadetle,
öyle bir parıldadılar ki, Cennetin dereceleri ve bu dere-
– 457 –
celerde ne var ise hepsi, açıkca göründüler. Besinci kerre Âdem
aleyhisselâm kendi bâtını aynasında [rûhunun aynasında] bir
sahs sûreti gördü. Semâilinde [görünüsünde] heybet ve sefkat
sebeblerinden ve eserlerinden çok çok zuhûra gelip hâsıl olmus
bir sahs ki, çok kuvvetli, gâyet siddetli, fevkal’âde heybetli, iri
yapılı ve sıhhatli idi. Aynı zemânda kemâl-i gayret ve salâbetle
süslü bir kılınç sûreti de o sûretin omuzuna konulmus. Âdem
aleyhisselâm buyurdu ki, o bes nesne o bes kimsedendir. Birinci,
söyleyiciden, ikinci, tasdîk ediciden, üçüncü, nûrdan, dördüncü,
nûrdan, besinci söyliyen ve o kılıncı tasıyan heybetli ve
siyâsetli sahsdan ki, onun gibi birbirine ulasmıs ve rahmet ve
kerâmetle süslenmisdir.)
Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri buyurdu
ki: Cebrâîl aleyhisselâm dedi: Âdem aleyhisselâmın, üst
yarısı rûhu ile canlı, alt yarısı cansız oldugu vaktde, kendi bas
gözü ile ve gerekli kulagı ile o bes nesneyi ve o bes nesneden
görmesi gerekeni gördü, isitmesi gerekeni isitdi. O acâibligi görünce,
basından kendi kendine hareket etdi. Mubârek lisânını
tesbîh ve tehlîl ve tahmîd ve tekbîr ile Allahü teâlânın yüceligini
dile getirdi. (Sübhâneke rabbî. Sübhâneke rabbî. Sübhâneke
rabbî. Mâ a’zameke ve mâ a’zam kudretike ve mâ evsa’ magfiretike
ve rahmetike. Lâ ilâhe illâ ente tebârekete ve teâleyte
rahmeten vesiat külle sey’in ilmen ve ahseyte külle sey’in adeden.)
[Ey noksan sıfatlardan münezzeh olan Rabbim. Seni tesbîh
ederim. Seni noksan sıfatlardan tenzîh ederim. En büyük
kudret, en genis magfiret ve rahmet Sendedir. Senden baska
ilah yokdur. Sen çok büyüksün ve sânın çok yüksekdir. Ilmin
herseyi içine almısdır.] Yâ Rabbel’alemîn! Bana haber ver ki,
bu gördügüm sasılacak is nedir. Isitdigim güzel ses neden ötürüdür.
O kimse kim idi. Sana sükr ve senâ etdi. Ikinci kim idi ki,
evvelkini tasdîk etdi. O nûr ne nûr idi ki, Cennetin kapıları o
nûr ile açıldı. Yâ o iki nûrlar da ne nûr idi, o nûrdan sonra ki,
Cennetin dereceleri o iki nûrdan aydınlandı. O âhıretde gördügüm;
heybetli, salâbetli sûret, kimin sûreti idi. Allahü Sübhânehü
ve teâlâ buyurdu ki: Yâ Âdem! Henüz onların meydâna çıkmaları
vakti gelmedi. Ammâ sen bu sâatde Âdemsin. Sana lâzımdır
ki, onlardan iki nesneye kanâat edesin. Birincisi, onların
adları o yerde yazılmısdır; göresin. Ikincisi, sıfatlarını benden
– 458 –
isitesin. Âdem “aleyhisselâm” dedi ki: Yâ Rabbil’âlemîn! Sen
neyi irâde edersen o olur. Ne buyurursan o meydâna gelir. Allahü
teâlâ hazretlerinden buyruk geldi ki, (Yâ Âdem! Biz bu
sırrı sana açdık, perdeyi kaldırdık. Bak, göresin.) Âdem aleyhisselâm
iki gözünü ars tarafına çevirdi. Arsın kenârında, (Lâ
ilâhe illallah. Muhammedün Resûlullah! Ebû Bekr-i Sıddîk.
Ömer-ül Fârûk. Osmân-ı Zinnûreyn. Aliyyül Mürtedâ.) yazılmıs
gördü. Âdem “aleyhisselâm” dedi ki: Yâ Ilâhî! Meger bunları
benden evvel yaratmıssın. Allahü tebâreke ve teâlâ hazretleri
buyurdu: Yâ Âdem, ben onları senden evvel yaratmadım.
Muhakkak senin neslinden yaratacagım. Lâkin adlarını gökden
ve yerden, Cennet ve Cehennemden ikibin kerre bin sene evvel,
Ars üzerinde ve tâcı üzerinde yazmısım. Senin evlâdların
dünyâda, her ne vakt ki, benim ismlerimi zikr ederler. Benim
bendelerim olan melekler de, ulvî âlemde, onların ismlerini zikr
ederler. Âdem aleyhisselâm dedi: Yâ Rabbî! Onların yüzünü
görmeyip ve onları görmekle sâd ve hurrem olmadıkdan sonra,
bana onların adlarını görmekden ne fâide olur. Allahü Sübhânehü
ve teâlâ hazretleri buyurdu: Yâ Âdem; onların adlarını bu
vaktde görmenin fâidesi sudur ki, ilmel yakîn bilesin ki, senin
hayâtın vaktinde veyâ senin evlâdın vaktinde karsılasacagınız
her lüzûm ve ihtiyâc, onların sebebi ile görülür. Onların sefâ’atinden
gayri kurtulus yokdur. Senin etdigin her düâ veyâ senin
evlâdının etdigi düâların kabûlüne sebeb onların sefâ’atlarından
gayri yokdur. Bu söz söylendi ve geçdi.
Hayât Âdem aleyhisselâmın mubârek teninde karâr kıldı.
[Ya’nî bedeni canlandı.] Cennete girdi. Yasak edilen agacdan
yidi. Bu sebeble Cennetden dısarı düsdü [çıkarıldı]. Dürlü dürlü
ve çesidli üzüntüler ile karsılasdı. Üçyüz sene aralıksız Allahü
teâlâdan hayâ edip, istigfâr ve düâlar eyledi. Üçyüz sene temâm
oldukda, bir gün yukarıda söylenilen sözler hâtırına geldi.
Hemen o sâatde iki elini kaldırıp ve iki gözünü ars-ı azîm
tarafına dikip, dedi ki: Ey âlemlerin Rabbî! O bes kimsenin
hürmeti için ki, onların rûhlarını kendi sînemde müsâhede etdim.
Ve ismlerini Arsın kenârında yazılmıs gördüm. Onlar,
Muhammed Mustafâ “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretleri
ve Ebû Bekr-i Sıddîk ve Ömer-ül Fârûk ve Osmân-ı
Zinnûreyn ve Aliyyül Mürtedâdır “radıyallahü teâlâ anhüm
– 459 –
ecma’în”. Benim günâhımı onların hürmetine afv et. Hemen
Cebrâîl aleyhisselâm geldi ve dedi ki: Yâ Âdem, senin özrün
ve düzelmen ve tevben kabûl olması, O kimselerin hurmetine
ve hasmetine oldu. Âdem “alâ nebiyyinâ ve aleyhissalâtü vesselâm”,
iste böyle isleri ve sözleri isitdikden ve gördükden sonra,
o bes kisinin sânını ve hâlini Allahü Sübhânehü ve teâlâ
hazretlerinden süâl etdi. Allahü teâlâ onların hâllerini, sîretlerini,
yollarını ve güzel mu’âmelelerini beyân buyurdu. O vaktde
Âdeme bildirdi ki, yâ Âdem! Sükr ve senâ etdigin o söyleyici,
âlemin vücûdunun aslıdır ve âlemde yasıyanların kutbudur.
Üzerine hüccetdir. Bütün varlıklar onun sâyesinde vardır.
O kimsedir ki, halkla, benimle ve kendi ile dogrudur. O kimse
ki, sirkin ve nifâkın kökünü ve temelini keser. Inâd perdesini
yırtar. O, bâtılın basını ve boynunu kırar. Ve söndürür. O, küfrün
hiçbir yerinde kâdir ve kıymetini koymaz. O, benim ismetimin
sırrındadır. Ve nusretimin himâyesindedir. O bir çırâgdır.
Ben kara gönülleri o çırâgın nûru ile parlatır, aydınlatırım.
O bir dostdur ki, ben onun dostlarının cürüm ve cefâsını ve
kendi dostlarımın sehv ve hatâsını onun hürmeti ile örterim. O
resûl, rahmet ve kerâmetdir. O kıyâmet gününde, yalnız basına
mahserdekilere sefâ’at eder. O arabî olan Ahmed, Hâtem-ül nebiyyin
ve Kureysi olan Muhammeddir. Bütün Resûllerin seyyididir.
Yâ Âdem! O ikinci ki, birinciyi üç kerre tasdîk etdi. O Ebû
Bekr-i Sıddîkdır. O ihtiyâr [seyh] çok büyük, kemâl ve cemâl ile
süslenmisdir. Ahlâkı güzelliklerde ögülmüs ve begenilmis bir
yegânedir [essizdir]. Hayrlı ve çok iyidir. Dînin muhiblerinin
[sevenlerin] güzîdesidir. Hiçbir amel islemezden evvel bizim
kabûl olunmusumuzdur. Vücûda gelmezden [yaratılmadan] evvel,
husûsî muâmele edilen üstün kimselerin tanınmısıdır.
Onun sîreti ehl-i islâma ısıklı yoldur. Onun tarîkati [yolu] ehl-i
sünnet vel cemâ’at için ana caddedir. Hem râzı olmus, hem de
râzı olunmusdur. Hem muvaffak, hem mukarrebdir. Sâbıkdır
ve sâdıkdır. Müslimânlık dîninin aslında, dogru ve dürüstdür.
Atîk-i ezhardır. Sâdık-ı ekberdir. Yüzyirmidörtbin ümmetin
büyügü ve efendisidir.
Yâ Âdem! O nûr ki, onun ısıgı ile Cennetin kapıları açıldı.
– 460 –
O kimsedir ki, bu kendi gönderdigim Hak dînime onunla nusret
veririm. Ben islâmı onunla azîz ederim. Ben hakkı ve hak
ehlini onunla meydâna çıkarırım. Bâtıl ve bâtıl ehlini onunla
yok ederim. Seytânı onun ile korkuturum ve kaçırırım. Ben
îmânı küfrden, küfrü îmândan onunla ayırırım. Âhır zemânda
Muhammed Mustafâ “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin
dînine nusreti onunla peydâ ederim. O milletin diregidir.
Zînetidir, hüccetidir; çırâgıdır. O vâhib (afv eden), evvâb, tevvâb
[tevbe edici] ve Ömer-ül Hattâbdır.
Yâ Âdem! Ammâ o iki nûr ki, birbirine muvâfık ve müsâid
ve birisi îmân nûru ve birisi Kur’ân nûrudur. O iki nûrun ehli
ve o nûrun mahremi, hayâ sâhibi Osmân bin Affândır. Hem
nâsîr-i Kur’ândır. O, benden râzıdır. Ben ondan râzıyım. Dogru
kanâatli ve dogru düsüncelidir. Her ne yaparsa ihlâs üzeredir.
Her ne söyler ve buyurur ve isitirse ihlâs üzeredir. Geceleri
kıyâmda ve kuûdda [ka’dede], rükû’da ve secdede diri tutar.
Nebîlerin rûhunu ve meleklerin sahsını, kendi tehlîl ve tesbîhi
ile âsûde ve râhatlıkda tutar. Dirlik vaktinde [sulh zemânında]
kerâmet ehli olur. Kıtâl [harb] vaktinde, kemâl ve sehâdet ehli
olur.
Yâ Âdem! O civânmert ki, onun sûreti sînenle iki yanın arasında
tasvîr edilmisdir. O merddir ki, fütüvvet ve mürüvvet esâsı
olarak ne varsa, secâat ve sehâmet temeli olarak ne mevcûd
ise, hepsi bir onun semâilinin rüzgârında yer tutmusdur. Civânmerddir
ve sîr-i merddir [aslan gibi yigitdir]. Sıgınılacak bir
kal’adır. Ilm hazînesidir. Hilm kaynagıdır. Süvârî oldugu [ata
bindigi] vaktde, mukaddem ve sâbıkdır. Yaya oldugu zemân
müctehidlerin büyügü, hidâyet ehlinin sancagı ve vilâyet ehlinin
rabbânîsidir. Kendi ameli ile sâbık ve benim hükmümle nâtıkdır.
Her gâlib üzerine gâlib ve adı Alî ibni Ebî Tâlibdir “radıyallahü
teâlâ anh”.
Diger rivâyet: Âdem “alâ nebiyyinâ ve aleyhissalâtü vesselâm”
onların ism-i serîflerini arsda gördügü vakt, dedi ki: Yâ
Rabbî! Gördüm ve bildim, ammâ, onların herbirseyi benimle
kalır mı, yoksa benden ayrılır mı? Cevâb geldi ki, yâ Âdem!
Sen bizim ahdimizde vefâ üzerindesin. Bizim emrimizde ve rızâmıza
tâbi’sin. Bu hediyyeler, bu inciler, bu nûrlar, sendedir,
– 461 –
seninledir. Ahdimizi bozar ve vefâdan dönersen ve emr ve rızâmıza
muhâlefet edersen, o vakt sen bilirsin. Hazret-i Âdemin
cânı [rûhu], mubârek tenine dagılıp, yerlesdi. Bedende [tende]
sükûnet buldu. Cennet hullesini giydi. Kerâmet tâcını basının
üzerine koydu. Kurbiyyet kemerini bagladı. Izzet tahtının üzerine
oturdu. Aslı misk-i esfer [çok güzel koku] olan o ugurlu ve
bereketli binek üzerinde, gökler melekûtine geldi. O binek
üzerinde Cennetlere geldi. Kudsî âlemlerin hepsinde dolasdı.
Her âlemde, o âlem halkının kıblesi oldu. Cebrâîl ve Mikâîl
Âdemin ma’iyyetinde gidiyordu. Bütün bu fazîletleri, Allahü
tebâreke ve teâlâ hazretleri Fahr-i âlem “sallallahü teâlâ aleyhi
ve sellem” hazretlerinin bereketi ile verdi. Âdem aleyhisselâmın
hullesinin [elbisesinin] rengi yıldız gibi ve mubârek teninin
rengi ay gibi, mubârek yüzünün rengi günes gibi idi. Mubârek
alnı üzerinde yazılmıs: Lâ ilâhe illallah Muhammedün resûlullah.
Ebû Bekr-i Sıddîk, Ömer-ül Fârûk, Osmân-ı Zinnûreyn,
Aliyyül Mürtedâ. Mukarreblerden, mukaddeslerden, rûhânîlerden,
kerûbîlerden o kadar melek, hazret-i Âdemin gelip-geçecegi
yollar üzerine dururlardı. Âdem aleyhisselâmın yüzüne
bakarlar, alnında yazılı olan (lâ ilâhe illallah Muhammedün resûlullah,
Ebû Bekr-i Sıddîk, Ömer-ül Fârûk, Osmân-ı Zinnûreyn,
Aliyyül Mürtedâ)yı görürlerdi. Âdem aleyhisselâm Cennetde
ni’metlenip ve zevklendi. Sonra sûrî isyân olup, Allahü
tebâreke ve teâlâ hazretleri, lutf-i kereminden tevbesini kabûl
edip, zellesini afv etdi. Âdem aleyhisselâm düâ edip, dedi: Yâ
Rabbî! Bir kerre dahâ o bes nûru bana getir. Allahü teâlâ,
Âdem aleyhisselâmın düâsını kabûl edip, Âdeme Cennetin
simsîr agacından bir tabût [sandık] indirdi. O tabutda, ezelî ilmi
ve ezelî irâdesi te’alluk etmis, üç arsın yüksekligi, üç arsın
eni vardı. Tabutda yüzyirmidört bin Nebînin sûreti, o sûretin
herbirine bir hâne olmak üzere yüzyirmidört bin hâne, her hâneye
de dıvâr, dam, kapı, pencere, perde ve perdedâr halk etmis.
Baslangıçda Âdem aleyhisselâmın hânesi, sonunda Muhammed
Mustafâ “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” hazretlerinin
hânesi vardır. Bir tarafında Enbiyâ hânesi, bir tarafında
hazret-i Resûlullahın kırmızı yâkutdan hânesi. Hâne ortasında
nemâza durmus ve sag elinin ayasını sol elinin üzerine koymus
ve Resûlullah hazretlerinin sag tarafında bir merd-i mutî’nin
– 462 –
[itâat eden merdin] sûreti vardır ki, alnında yazılmısdır: Bu
Ebû Bekr-i Sıddîkdır. Sol tarafında da bir merdin sûreti vardır
ki, alnında yazılmısdır: Bu Ömer-ül Fârûkdur. O merd ki, Allahü
tebâreke ve teâlâ hazretlerinden gayri kimseden korkmaz.
Önünde Osmânın “radıyallahü anh” sûreti ve alnı üzerinde yazılmısdır
ki: Bu, iyi merdlerin hâsı ve iyi kulların büyügüdür.
Hazret-i Mustafânın “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” arkasında
Aliyyül Mürtedânın sûreti, kılıcını omuzuna almıs ve alnı
üzerinde yazılmıs ki, Mustafâ hazretlerinin birâderi ve amcazâdesidir.
Ondan sonra Çihâr yâr sûretinin etrâfında amcaların
ve dayıların sûreti ve diger halîfeler ile vekîllerinin sûreti, muhâcir
ve ensârın gâzîlerinin hepsi, baslarında yesil imâme ve yesil
tâclar ve yesil silâhlar ve binekleri de hepsi yesil. Yarın kıyâmetde
de böyle gelirler. Dünyâda günesin nûru dünyâyı aydınlatdıgı
gibi, onların atlarının tırnaklarının nûru arasat meydânını
nûrlandırır. Âdem aleyhisselâm dünyâda hayâtda idi; o tabut
yanında idi. Âdem aleyhisselâm dünyâdan göç etdiler. Sît “alâ
nebiyyinâ ve aleyhissalâtü vesselâm” hazretlerine mîrâs kaldı.
Sîtden “aleyhisselâm” Idrîse “aleyhisselâm” ve böylece tâ Ibrâhîm
Halîl ve Ismâ’îl ve Mûsâ Kelîmullah ve Îsâ ibni Meryem
“alâ nebiyyinâ ve aleyhimüssalâtü vesselâm” hazretlerine mîrâs
kaldı. Bu kıssa uzundur. Bundan maksad odur ki, hazret-i
Âdemin zemân-ı serîfinden, hazret-i Îsânın zemân-ı serîfine kadar
her bir Nebî ve her bir Resûl, gazâya gidecegi ve Allahın
düsmanları ile harb edecegi zemân, o tabutu kendi ile berâber
götürürdü. Muhammed Mustafa “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
hazretlerinin berekât ve hayrâtından ve Çihâr yâr-i güzînin
berekâtından zafer ve nusret ve fırsat müyesser olurdu. Bu
konu (Kısâs)da mevcûddur.
ALLAH
BAYRAK
Radyo Karoglan
Foruma Misafir Olarak Gir
Forumda Neler Var
GALATASARAY
FENERBAHÇE
BEŞiKTAŞ
TRABZONSPOR
MiLLi TAKIM
ETKiNLiKLERiMiZ
MEVLANA'DAN

